Kimler ihbar tazminatı alabilir? Sosyal Güvenlik Haberleri

İş sözleşmeleri belirli süreli ve belirsiz süreli olmak üzere ikiye ayrılır. Belirli süreli sözleşmeler, sürenin bitiminde kendiliğinden sona erer. Sözleşmeler genellikle belirsiz süreli olarak yapılır. Belirsiz süreli sözleşmelerin sona erdirilmesinin koşulları vardır.

SORULARINIZ İÇİN: [email protected]

İş Kanununa göre, belirsiz süreli iş sözleşmesi feshedilmeden önce karşı tarafa bildirilmesi gerekir. Sözleşmeyi kim feshederse bildirimi o yapmalıdır.

Bildirimin ne kadar süre önce yapılacağı, işçinin o iş yerindeki çalışma süresine göre değişir. İş sözleşmesi, işi altı aydan az sürmüş işçi için, bildirimin karşı tarafa yapılmasından başlayarak 2 hafta sonra feshedilmiş sayılır. İşi 6 aydan 1,5 yıla kadar sürmüş işçi için dört hafta, 1,5 yıldan 3 yıla kadar sürmüş işçi için altı hafta, 3 yıldan fazla sürmüş işçi için de sekiz hafta önce bildirim yapılması zorunludur. Bildirim süreleri azaltılamaz ancak sözleşmelerle uzatılabilir.

İŞÇİ DE İŞVERENE İHBAR TAZMİNATI ÖDEMEK ZORUNDA KALABİLİR

Önceden bildirimde bulunmayan taraf, bildirim süresine ait ücret tutarında ihbar tazminatı ödemek zorundadır. Sözleşmeyi fesheden taraf ya iş sözleşmesini feshetmeden önce ihbar süresi içinde karşı tarafa bildirim yapacak ya da tazminat ödeyecektir.

Çalışanlar genellikle ihbar tazminatının sadece işverenin yükümlülüğü olduğunu düşünüyorlar. Herhangi bir sebeple işten ayrılırken işverene ihbar süresi içinde bildirimde bulunmaları gerektiği kuralına uygun hareket etmiyorlar. Oysa, bildirim süresine uymadan işten ayrılan işçi de işverene ihbar tazminatı ödemek zorundadır. Çalışanların ihbar tazminatı ödemek zorunda kalmamak için bildirim sürelerine riayet etmesi gerekir.

HANGİ DURUMLARDA İHBAR TAZMİNATI ÖDENMEZ?

İşçi veya işveren, haklı nedenle iş sözleşmesini feshederse, bildirim süresine uymak zorunda değildir. Haklı nedenle iş sözleşmesini derhal fesheden taraf ihbar tazminatı ödemez.

İşçi açısından haklı fesih sebepleri özetle şunlardır:

İşçinin yaptığı işin sağlığı veya yaşayışı için tehlike oluşturması.

İşçinin sürekli şekilde yakından ve doğrudan görüştüğü işçi ya da işverenin bulaşıcı hastalığa veya işi ile bağdaşmayan hastalığa yakalanması.

İşverenin işçinin kendisi ya da aile fertlerinin şeref ve namusuna dokunacak şekildeki söz ve davranışları.

İşçinin diğer bir işçi veya üçüncü kişilerce işyerinde cinsel tacize uğraması ve işverene bildirmesine rağmen gerekli önlemlerin alınmaması.

İşçinin ücretinin süresinde ve eksiksiz ödenmemesi.

İşyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkması.

İşveren açısından haklı fesih sebepleri ise şöyledir:

İşçinin kendi kastından veya derli toplu olmayan yaşayışından yahut içkiye düşkünlüğünden doğacak bir hastalığa yakalanması ya da engelli hale gelmesi, bu sebeple doğacak devamsızlığın ardı ardına 3 iş günü veya bir ayda 5 iş gününden fazla sürmesi.

İşçinin hastalığının tedavi edilemeyecek nitelikte olması ve işyerinde çalışmasında sakınca bulunduğuna dair rapor düzenlenmesi.

İşçinin hastalık, kaza vs durumlarında ihbar süresini 6 hafta aşan kesintisiz rapor kullanması.

İşçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan halleri: İşe girerken yalan bilgi vermek, başka bir işçiye cinsel tacizde bulunmak, işyerine sarhoş yahut uyuşturucu madde alarak gelmek, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, izin almaksızın ardı ardına 2 işgünü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü, yahut bir ayda 3 iş günü işe gelmemek.

İşçi iş sözleşmesini haklı sebeple feshettiğinde ihbar tazminatı ödemez ancak işverenden ihbar tazminatı da alamaz.

ASKERLİK VE EMEKLİLİKTE ÖNCEDEN BİLDİRİM ZORUNLU DEĞİL

İşçi askerlik ve emeklilik dolayısıyla işten ayrılırken ihbar sürelerine uymak zorunda değildir. İhbar süresine uymadığı için işverene ihbar tazminatı ödemez.

Kural olarak işçi askere giderken iş akdi sona erer. Askerlik dönüşü aynı işyerinde çalışacaksa yeniden sözleşme yapılması gerekir.

Ancak, her ne kadar yasal olarak önceden bildirim yapma zorunluluğu yoksa da askerlik dönüşü aynı işyerinde çalışmaya devam edilecek ise önceden haber vermek işçi açısından daha doğru olur.

İHBAR TAZMİNATINA NELER DAHİLDİR?

İhbar tazminatının hesabında, normal ücrete ek olarak işçiye sağlanmış para veya para ile ölçülmesi mümkün olan menfaatler de göz önünde bulundurulur. Yemek, ulaşım, yakacak gibi düzenli ödemeler de ihbar tazminatına dahil edilir.