Hiçlikten gerçekliğe döndürdüler Sözcü Gazetesi

Fizikçiler, yaklaşık bir asırdır teorik olarak bilinen ancak daha önce doğrudan gözlemlenemeyen bir doğa olayını gerçeğe dönüştürdü. New York’taki Brookhaven Ulusal Laboratuvarı’nda bulunan Rölativistik Ağır İyon Çarpıştırıcısı (RHIC) kullanılarak yapılan deneylerde, vakumdaki "sanal parçacıklar" ilk kez somut madde formunda yakalandı.

4 Şubat 2026 tarihinde Nature dergisinde yayımlanan çalışmaya göre araştırmacılar, protonları ışık hızına yakın süratlerde çarpıştırarak kuantum vakumuna yüksek miktarda enerji aktardı. Bu enerji takviyesi, normal şartlarda anlık olarak belirip yok olan "sanal kuark-antikuark" çiftlerinin, birbirlerini yok etmelerine fırsat kalmadan gerçek parçacıklar olarak ayrışmasını sağladı.

Çalışmanın eş lideri fizikçi Zhoudunming Tu, süreci şu sözlerle aktardı:

"İki parçacık yüksek enerjilerde çarpıştığında vakuma bir enerji dopingi yapar. Böylece sanal parçacıklar, vakuma geri dönüp yok olmak zorunda kalmaz."

Sanal parçacıkların gerçek maddeye dönüşümü, kuantum mekaniğindeki "spin" (dönüş) özelliği takip edilerek kanıtlandı. Vakumdan doğan "strange" (garip) kuark çiftlerinin spinlerinin her zaman birbiriyle paralel olduğu bilgisinden yola çıkan bilim insanları, çarpışma sonrası oluşan lambda hiperonlarını inceledi. Bu kararsız parçacıkların bozunma yönlerini analiz eden ekip, verilerin vakumdan gelen paralel spinli kuarklarla eşleştiğini saptadı.

Bu keşfin, atomun temel yapı taşı olan protonun kütle gizemini çözmesi bekleniyor. Modern fizik verilerine göre, protonun kütlesinin %99’u kendisini oluşturan kuarklardan değil, bu kuarkların vakumdaki sanal parçacık bulutuyla girdiği etkileşimden kaynaklanıyor. Deney sonuçları, bu etkileşimin mekanizmasını ölçmek için ilk kez somut bir veri seti sunuyor.