Devlet Bey’in masasındaki İran raporu Ersin Çelik

İsrail ile Amerika’nın İran’a savaş açmasının ardından televizyon ekranlarında ve sosyal medyada sıkça karşımıza çıkan bir isim var: Muhammed Berdibek. Ben kendisine “tam donanımlı İran uzmanı” diyorum. Yıllardır tanırım, bu yetkinliği nasıl elde ettiğine de şahidim. Çok iyi Farsça bilir. Defalarca İran’a gitti. Hemen her şehrini gördü. 2023 yılında da “İran Dış Politikasında Süreklilik ve Değişiklik” başlıklı teziyle doktorasını tamamladı. Üç yıl önce nasip oldu, birlikte hac da yaptık. Memleketindeki

İsrail ile Amerika’nın İran’a savaş açmasının ardından televizyon ekranlarında ve sosyal medyada sıkça karşımıza çıkan bir isim var:

Muhammed Berdibek.

Ben kendisine “tam donanımlı İran uzmanı” diyorum. Yıllardır tanırım, bu yetkinliği nasıl elde ettiğine de şahidim. Çok iyi Farsça bilir. Defalarca İran’a gitti. Hemen her şehrini gördü. 2023 yılında da “İran Dış Politikasında Süreklilik ve Değişiklik” başlıklı teziyle doktorasını tamamladı.

Üç yıl önce nasip oldu, birlikte hac da yaptık.

Memleketindeki kitabevlerinin vitrinlerinde ondan şöyle söz edildiği sosyal medyaya düşmüştü:

“Bingöllü çok satan yazar Muhammed Berdibek’in son kitabı geldi.”

İşte o son kitap çıkalı üç ay oldu ve gündemle birlikte büyük ses getirdi. Adı: Mehdi’den Önce Devrimden Sonra İran

Ketebe’nin yayımladığı çalışma için

“İran’a yönelik saldırıların ortasına düştü”

desek yeridir. Kısa sürede iki baskı yaptı, üçüncüsü de yolda…

İsrail ve Amerika’nın açtığı savaş patlayınca, altını çizdiğim satırların üzerinden ikinci kez geçtim. Bilgi ve gözlem olarak hayli hacimli bir eser.

***

VELAYET-İ FAKİH VE REJİMİN KODLARI

Berdibek kitapta, İran İslam Cumhuriyeti’nin kuruluş kodlarını ve

Şii teolojisindeki radikal kırılmaları

derinlemesine ele alıyor. Ayetullah Humeyni’nin geliştirdiği ve Şiilerin, “Mehdi gelene kadar devlet kurmama” kuralını yıkan “

Velayet-i

Fakih

” teorisinin rejimi nasıl inşa ettiğini anlamak için bu kitabı okumak şart. Kitap; Devrim Muhafızları’nın yükselişinden siyasi hiziplerin iktidar savaşına, devrimdeki ittifakların aşamalı tasfiye edilmesine kadar İran’ın bilinmeyenlerini analiz ediyor.

Rejimin gücünü nereden aldığını Tahran sokakları üzerinden fotoğraflayan bu çalışmayı Trump okusa, Netanyahu’nun oyununa gelip nasıl zor bir işe kalkıştığını geç de olsa anlar.

***

BAHÇELİ’NİN DİKKATİNİ ÇEKİYOR

İşte o kitap,

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli

’nin de masasında. Devlet Bey’in son iki grup konuşması, kitabı dikkatle okuduğuna işaret ediyor. Bahçeli, İran’ın yaklaşık

2500 yıllık devlet geleneğine

sahip köklü bir yapı olduğunu vurgulayarak; siyasi ve toprak bütünlüğünün korunması gerektiğini söylüyor. İran’ın etnik ve mezhebi hatlar üzerinden parçalanmasının bir

Siyonist proje

olduğunu belirterek, bölge halklarını bu oyuna karşı uyarıyor.

Bahçeli’nin kurmayları bir süre önce Muhammed Berdibek ile temasa geçip İran’ın iç dinamikleri üzerine bir rapor istiyorlar. Berdibek,

20 sayfalık kapsamlı analizinde,

katmanlı yapıları grafikler üzerinden anlatıyor. Ardından da Genel Merkez’den davet alıyor. Geçtiğimiz salı günü Devlet Bey ile yapılan bir saatlik görüşmede de bu raporun ana fikirleri üzerinde duruluyor.

Berdibek’ten rica ettim, raporun can alıcı noktalarını benimle de paylaştı:

* Rejimin Direnci:

İran kısa vadede dış müdahale veya protestolarla kolay çökecek bir yapı değil.

* ABD’nin Hedefleri:

Nükleer kapasitenin imhası, balistik füze ve İHA gücünün zayıflatılması, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz gücünün kısıtlanması ve bölgesel vekil ağlarının felç edilmesi.

* Büyük Riskler:

Olası bir kaos durumunda parçalanma ihtimali düşük görülse de 93 milyonluk nüfusun yaratacağı

devasa göç dalgası

, Türkiye başta olmak üzere tüm bölgeyi sarsar.

Bu arada rapor, son bir haftadır Ankara’da birçok kurum ve isim tarafından da talep edilmiş. Muhammed Berdibek’in yorumlarından çıkardığım sonuç ise şu: İran, kendi iç dinamikleriyle güçlü bir devlet olmanın beraberinde bölgesel düzenin merkezlerinden. İran’ın parçalanması Ortadoğu’da büyük istikrarsızlık, göç ve güvenlik krizleri doğurur.

***

“MEMLEKETİN BİLİNEN İKİ FERDİCİSİ”

Muhammed Berdibek, aslında eski bir yazar. Bir dönem Yeni Şafak’ta portreler kaleme aldı. Arabesk müziğe özel ilgisi var. Devlet Bey gibi o da sıkı Ferdici. MHP Genel Merkezindeki görüşmede Ferdi Tayfur üzerine de konuşmuşlar. Bahçeli, Berdibek’in bu yönüne şaşırmış. Bu arada Berdibek’in, önceki yıllarda yayımlanan ve hayli ilgi gören “Belki de Dilimden Bu Şarkı Düşmez” isimli kitabı da var. Yıllardır içinde taşıdığı, bu kitabını Devlet Bahçeli’ye hediye etme arzusunu, asıl işi olan uluslararası ilişkiler kitabı sayesinde gerçekleştiriyor.

Berdibek fazla detay vermese de arabesk konusu açılınca görüşmenin havasının değiştiğini söylüyor. Ferdi Tayfur’un hikayesi ve şarkılarından bahsederek hayırla ve rahmetle anmışlar. Berdibek’e o anları sordum, şöyle dedi: “Devlet Bey’in memnuniyetini yüzünde gördüm. Samimiyetle tebessüm ediyordu. Yeniden görüşmek üzere sözleştik.”

***

HİÇ ŞAŞIRMADIM

Bölgesel savaş fırtınasının ve Türkiye’nin pozisyonunun konuşulduğu bir sohbetin bir anda Ferdi Tayfur’a dönmesi beni hiç şaşırtmadı. Devlet Bey’in meseleleri ele alırken yaptığı atıfların kaynağı biraz da bu okumalar ve böylesi sohbetler olsa gerek.

Köklü devlet geleneğinin tecrübesi ile sokakların nabzını tutan bir kalemin buluşmasından çıkardığım notlar sınırlı. Lakin masadaki kitap ve İran raporu, coğrafyamızı anlamak isteyenler için önemli ipuçları veriyor.