Trump İran a yenildim dememek için planını değiştirebilir! Hürmüz’ü açsa ona yetecek

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın enerji altyapısını vurma tehdidini beş gün ertelemesi, savaşın hedeflerinin sessizce değiştiği yorumlarını güçlendirdi.

İsrail ile beraber İran'a savaş başlatan Trump başlangıçta büyük hedeflerle yola çıktı, ancak savaş uzadıkça ve maliyeti arttıkça çıtayı aşağı çekmek zorunda kaldı. Şimdi Hürmüz’ün yeniden açılması, enerji piyasalarının bir ölçüde sakinleşmesi ve İran’ın tam bir bölgesel yıkıma yönelmemesi, Beyaz Saray’ın “sonuç aldık” demesi için yeterli görülebilir. Bu yüzden Batı medyası, savaşın sonunun artık Tahran’ın devrilmesinden çok, boğazın açılması ve enerji krizinin frenlenmesi üzerinden tarif etmeye başladı.

Altının kaybı ortaya çıktı: İran savaşı adeta eritmiş

Uluslararası basına yansıyan değerlendirmelere göre savaşın başında dillendirilen İran’da rejim değişikliği ve nükleer programın kalıcı biçimde bitirilmesi hedefleri artık daha zayıf görünüyor.

Bunun yerine Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve enerji akışının kısmen normale dönmesi, öne çıkan yeni hedef hâline geldi.

Bu tablo, Trump’ın savaşın sonunda daha dar bir başarı tanımı aradığı izlenimini doğurdu.

Çünkü Hürmüz’ün kapalı kalması, yalnızca askerî bir kriz değil, aynı zamanda küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz akışını sarsan büyük bir ekonomik baskı yarattı.

Batı medyası boğazın dünya petrol ve gaz sevkiyatının yaklaşık beşte biri için kritik önem taşıdığının altını çiziyor.

Bu nedenle sahada kesin sonuç alınamasa bile Hürmüz’ün yeniden açılması, Trump açısından “hedefe ulaşıldı” diye sunulabilecek bir çıkış kapısı anlamına geliyor.

Trump’ın son hamlesi de bu çerçevede okunuyor. ABD Başkanı, İran’ın Hürmüz’ü yeniden açmaması hâlinde ülkenin enerji santralleri ve altyapısının vurulacağını söylemiş, ancak daha sonra İran’la verimli temaslar yürütüldüğünü öne sürerek bu saldırıları beş gün ertelediğini duyurmuştu.

İran ise bu görüşme iddiasını reddetti ve Trump’ın açıklamalarını piyasaları etkilemeye dönük bir manevra gibi gösterdi. Erteleme açıklamasının ardından petrol fiyatları önce sert düştü, ardından İran’ın yalanlamasıyla yeniden yükseldi.

Sahadaki çatışma artık yalnızca füze üsleri ya da askerî hedefler etrafında dönmüyor.

İran 18 Mart'ta, kendi gaz ve enerji tesisleri vurulduktan sonra Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Katar’daki kritik enerji noktaları için açık uyarılar yaptı.

Samref Rafinerisi, Jubail Petrokimya Kompleksi, Al Hosn Gaz Sahası, Mesaieed ve Ras Laffan gibi tesislerin adı doğrudan anıldı. Bu da savaşın merkezine enerji hatları, rafineriler, gaz tesisleri ve ihracat koridorlarının yerleştiğini gösterdi.

İran’ın karşı tehdidi de zamanla daha somutlaştı. Tahran 22 Mart'ta, ABD İran’ın elektrik şebekesini ve enerji altyapısını vurursa Körfez ülkelerindeki enerji ve su altyapısının hedef alınabileceği uyarısında bulundu.

Bir gün sonra gelen başka bir açıklamada ise ton kısmen daraltıldı; İran bu kez kendi santralleri vurulursa İsrail’in elektrik santralleri ile bölgedeki ABD üslerine enerji sağlayan tesisleri hedef alabileceğini duyurdu. Yani karşı tehdit geri çekilmedi, daha dar ama daha net bir enerji eksenine oturtuldu.

Bu yeni aşamada asıl mesele, Trump’ın savaşı nasıl bitireceği sorusu oldu. Rejim değişikliği gibi büyük ve belirsiz bir hedefin yerini, Hürmüz’ün açılması gibi daha ölçülebilir bir sonuç alıyor.

ABD yönetimi bir yandan boğazda geçiş güvenliğini sağlamaya dönük askerî seçenekleri tartışırken, bir yandan da bölgeye ek deniz piyadesi ve savaş gemileri göndererek baskıyı artırıyor. Bu, Washington’ın hem müzakere hem de zorlayıcı askerî tehdit hattını aynı anda kullandığını gösteriyor.