Lübnan’da ateşkes Hürmüz’ü de açtı

TAHRAN’ın ABD ile yürütülen müzakerelerden doğacak olası bir ateşkes denkleminde Lübnan’ın da yer alması gerektiğine dair “kırmızı çizgilerini” şart koyduğu bir dönemde atılan temkinli adımlar sonuç verdi. ABD Başkanı Donald Trump’ın önceki gün yaptığı duyuruyla Tel Aviv ve Beyrut arasında başlayan ateşkes, beraberinde küresel petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği ve çifte abluka altındaki Hürmüz Boğazı’nın açılmasıyla sonuçlandı.

10 GÜNLÜK ATEŞKES İLAN EDİLDİ

İsrail’in 2 Mart’tan bu yana saldırılarını sürdürdüğü Lübnan hattında ateşkes için ilk somut adım atıldı. Trump, önceki gün sosyal medya platformu Truth Social üzerinden Lübnan’da 10 günlük ateşkesin perşembe günü saat 17.00’de (TSİ 24.00) başladığını duyurdu. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Trump’ın baskısıyla kabul etmek zorunda kaldığı öne sürülen ateşkese ilişkin yaptığı ilk açıklamada, tarihi bir barış anlaşması için bir fırsat doğduğunu belirtti. Trump da sosyal medya paylaşımında, Netanyahu yönetimine seslenerek, “İsrail, artık Lübnan’ı bombalamayacak. Yeter artık” çağrısında bulundu.

HÜRMÜZ SONUNDA AÇILDI

Lübnan’da ilan edilen kırılgan ateşkesin ardından Tahran’dan özellikle Avrupa ve Asya ülkelerini sevindirecek açıklama geldi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, “Lübnan’daki ateşkese paralel olarak, ateşkesin kalan süresi boyunca Hürmüz Boğazı’nın tüm ticari gemilere açıldığını” duyurdu. Arakçi, gemilerin boğazdan geçişinin İran Liman ve Denizcilik Örgütü tarafından daha önce duyurulduğu gibi koordine edilmiş rotadan yapılacağını belirtti. New York Times’a konuşan analistler, Arakçi’nin belirttiği rotanın İran kıyılarına yakın bir rota anlamına geldiğini kaydetti.

İRAN’DAN HÜRMÜZ ŞARTLARI

Öte yandan İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçmesi için şartlarını açıkladı. Buna göre, IRGC’nin geçiş koşulları arasında; sivil gemilerin belirlenen rotadan geçeceği, askeri gemilerin ise boğazı geçmesinin yasak olduğu maddeleri yer alıyor. Ayrıca geçişler için IRGC’nin onayının gerektiği belirtiliyor. 

‘ABLUKA SÜRERSE MİSİLLEME YAPARIZ’

İran’ın yarı resmi Tasnim Haber Ajansı’nın kaynaklara dayandırdığı haberinde de İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, “İran limanlarına yönelik deniz ablukası devam ederse, İran’ın misillemede bulunacağını” belirtti.

TRUMP: TEŞEKKÜRLER ABLUKAYA DEVAM

Trump da Hürmüz’ün açılma kararının ardından, Truth Social’dan yaptığı açıklamada İran’a teşekkür etti. Trump, yaptığı ayrı paylaşımda da İran ile “anlaşma” tamamlanana kadar ABD’nin deniz ablukasının tam güçle devam edeceğini belirtti. Ayrıca, “İran, Hürmüz Boğazı’nı bir daha asla kapatmayacağını kabul etti. Artık burası dünyaya karşı bir silah olarak kullanılmayacak” dedi.

AVRUPA’NIN KONFERANSI BİRDEN BOŞA ÇIKTI

FRANSA’nın başkenti Paris’te bulunan Elysee Sarayı dün Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğünün yeniden tesis edilmesine ilişkin uluslararası bir konferansa ev sahipliği yaptı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın eş başkanlığında gerçekleştirilen toplantıya Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve İtalya lideri Giorgia Meloni şahsen, telekonferans yoluyla ise yaklaşık 50 ülke ve uluslararası kuruluş katıldı. Ancak uzmanların Avrupa’nın ABD’den bağımsız hareket etme kapasitesini gösterme çabası olarak yorumladığı konferans dün Hürmüz Boğazı’nın sürpriz bir kararla açılmasının ardından boşa çıkmış oldu.

TRUMP: BENİ ARADILAR

Avrupalı müttefiklerinden haftalardır destek bekleyen ancak geri çevrilen ABD Başkanı Donald Trump da “hayal kırıklığını” bir kez daha dile getirme fırsatını kaçırmadı. Trump, sosyal medya platformundan “Hürmüz Boğazı meselesi artık sona erdiğine göre, NATO’dan bize yardıma ihtiyaç duyup duymadığımızı soran bir telefon aldım. Ben de onlara, sadece gemilerini petrolle doldurmak istiyorlarsa gelsinler, aksi halde uzak durmalarını söyledim” mesajını paylaşarak,NATO’yu bir kez daha “kâğıttan kaplana” benzetti.

Öte yandan Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, İran’ın Hürmüz kararını memnuniyetle karşıladıklarını bildirdi. Macron, Merz ve Starmer toplantının ardından boğazın açılmasını ‘doğru yönde atılmış bir adım’ olarak nitelendirerek ‘acil anlaşma’ çağrısında bulundu.

ABD VE İRAN ARASINDA NÜKLEER PAZARLIĞI

ABD merkezli Axios’un haberine göre Washington ve Tahran arasında “savaşı sona erdirmek üzere” üç sayfalık bir mutabakat metni üzerinde pazarlık gerçekleştiriliyor. Washington’un yaklaşık 20 milyar dolarlık dondurulmuş İran varlığını nakit ödeme ile serbest bırakması karşılığında Tahran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoğundan vazgeçmesi meselesi ise pazarlığın en önemli ayağını oluşturuyor. Pazarlık sürecinde ABD’nin daha önce 6 milyar dolar önerdiği, İran’ın 27 milyar dolar talep ettiği ve son aşamada 20 milyar dolar seviyesine gelindiği iddia edildi. Habere göre seçenekler arasında uranyumun üçüncü bir ülkeye gönderilmesi veya İran içinde uluslararası denetim altında seyreltilmesi de yer alıyor. Ayrıca Pakistan, Mısır ve Türkiye’nin arabuluculuk çabaları ile İslamabad’da ikinci bir tur görüşmenin yapılabileceği belirtiliyor. Öte yandan ABD Başkanı  Donald Trump, Axios’a verdiği röportajda , “İran bir anlaşma yapmak istiyor. Sanırım bir iki gün içinde görüşme gerçekleşecek” dedi.

TAHRAN TRUMP’I YALANLADI

Trump Reuters’e verdiği demeçte de İran’ın mutabakat kapsamında ülkedeki zenginleştirilmiş uranyumun çıkarılması için kendileri ile işbirliği yapacağını söyledi. Trump, “Bunu halledeceğiz. Büyük makinelerle kazı çalışmalarına başlayacağız. Bunu ABD’ye geri getireceğiz,” dedi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de İran televizyonuna yaptığı açıklamada, Trump’ın iddialarını reddetti. Bekayi, “Zenginleştirilmiş uranyum tıpkı İran toprağı gibi kutsaldır. Hiçbir şekilde farklı yere taşınması söz konusu değildir” ifadelerini kullandı.