Suyun kıyısında resme adanmış bir yaşam

Suna ve İnan Kıraç Vakfı Pera Müzesi ressam Halil Paşa’nın yaşamını ve sanatsal üretimini odağına alan ‘Suyun Kıyısında: Halil Paşa’nın Yaşamı ve Sanatı’ başlıklı sergiyi izleyiciyle buluşturdu. Dr. Özlem İnay Erten küratörlüğünde hazırlanan sergi, sanatçının portre, natürmort ve peyzajlarının yanı sıra arşiv belgelerini, fotoğraflarını, boya malzemelerini ve desen defterlerini ilk kez gözler önüne seriyor.

Sergiyi birlikte gezdiğimiz Dr. Özlem İnay Erten neden ‘Suyun Kıyısında’ ismini seçtiklerini sorduğumuzda şöyle yanıtlıyor: “Beylerbeyi’nde suyun kıyısında dünyaya gözlerini açıyor ve ilk gördüğü manzara Boğaz’ın masmavi güzelliğiyle yemyeşil doğası oluyor. Su onun için önemli çünkü açık hava resimlerini yaparken izlenimci tarzda suyun üzerindeki titreşimleri, ışığın etkilerini ve çeşitli renk denemelerini çalışabiliyor. Kıyıyı da bir eşik metaforu gibi düşündük. Denizle karayı birleştiren bu sınır, Halil Paşa’nın yaşamındaki Doğu ile Batı, Osmanlı ile Cumhuriyet, izlenimcilik ile akademik sanat ve asker ressamlar kuşağıyla İbrahim Çallı kuşağı arasındaki eşik konumunu anlatıyor.”

87 yaşına kadar yaşayan Halil Paşa’nın eserleri ve fotoğrafları, onun sürekli üreten ve tabuları yıkan bir sanatçı olduğunu gösteriyor. Figür resmine mesafe konan bir dönemde yaptığı çıplak modelden desen çalışmaları bunun çarpıcı örneklerinden biri.

Sanattaki dönüşüm

İlk resimli roman kabul edilen ‘Araba Sevdası’ için (eserin yazarı Recaizade Mahmud Ekrem’le aile bağı var) yaptığı çizimler ve Servet-i Fünun dergisi için hazırladığı desen çalışmaları da sergiye eklenmiş.

Sergide Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçiş sürecine işaret eden otoportre de görülebilir. Halil Paşa’nın Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte başındaki fesi silerek yeniden yaptığı otoportre adeta bir devrin kapanıp başka bir devrin açıldığının simgesi. Sergi Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçişte modernleşme sürecinin sanatçı üzerindeki etkilerini ve sanattaki dönüşümü de görünür kılıyor.

‘Suyun Kıyısında: Halil Paşa’nın Yaşamı ve Sanatı’ hem tablolardaki detaylar hem de sanatçının çarpıcı hikâyesi nedeniyle ilgiyi hak eden, etkileyici bir sergi. En beğendiğim eserlerden biri ‘Oynayan Çocuklar’ tablosu oldu. Bu tablo serginin ruhunu da çok iyi yansıtıyor. 23 Ağustos’a kadar Pera Müzesi’nde açık.

Versace koleksiyonundan Pera Müzesi’ne

Uzun yıllar modacı Gianni Versace’nin evinde Halil Paşa’ya ait olduğu bilinmeden sergilenen ‘Süvari’ tablosunu da sergide görebilirsiniz. Serginin küratörü Dr. Özlem İnay Erten eserin hikâyesini şöyle anlatıyor: “1897’deki Dömeke Savaşı’ndan esinlenerek yaptığı at üzerindeki süvari figürü önemli bir resim ve ilk kez sergileniyor. Daha önce Gianni Versace koleksiyonundaydı. İtalyan simsarlar Halil Paşa’nın imzasını silerek resmi sanki bir İtalyan sanatçıya aitmiş gibi Versace’ye satıyorlar. Uzun yıllar evinde asılı kalıyor. Versace öldürüldükten sonra koleksiyonu Sotheby’s’de satışa çıkıyor ve Türk koleksiyoncular bu eseri fark ediyor. Servet-i Fünun dergisinde yayımlanmış fotoğrafta Halil Paşa’nın imzası da göründüğü için resmin Halil Paşa’ya ait olduğunu kanıtladık. Recaizade’nin de bu resim üzerine yazdığı bir metin var. Hem tarihi bir olayı belgelemesi hem de at ve figür kullanımındaki anıtsal yaklaşımı açısından önemli bir eser.”