Konutta çifte rekor

Konut satışlarında artış hız kesmiyor. Geçen yıl temmuzdan bu yana, yani tam 15 aydır yükseliş ivmesi sürüyor. Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan eylül verileri de konuta talebin canlılığını ortaya koyuyor. Açıklanan son verilerde öne çıkan detaylar şöyle:

* Ülke genelinde konut satışları eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 6.9 artarak 150 bin 657 oldu. Böylece çifte rekor yaşandı. Hem ‘yılın en yüksek aylık satışı’ gerçekleşti, hem de ‘tüm zamanların en yüksek eylül verisi’ görüldü.

EVLER PEŞİN VE SENETLE ALINDI

* Yüksek faiz, bankaların kredi verme noktasındaki iştahsızlığı ve kredi kullanımına gelen kısıtlamalar banka kredili satışların büyümesini engelliyor. Eylülde, kredili satışlar faizlerin bir miktar gerilemesinin de etkisiyle yüzde 34.4 artarak 21 bin 266 oldu. Adet bazında 2025’in en yüksek rakamı görülse de toplam konut satışları içinde kredili satışların payı sadece yüzde 14.1 olarak gerçekleşti.

* Bankaya gitmeyen vatandaş evleri peşin ve senetle aldı. ‘Diğer satış’ olarak adlandırılan bu yöntemle satışlar, geçen yıla göre yüzde 3.4 artarak 129 bin 391 oldu. Toplam satış içinde payı yüzde 85.9 olarak açıklandı. Yani her 100 kişiden 86’sı evini birikimiyle ya da şirketlere borçlanarak satın aldı.

AĞIRLIK YİNE İKİNCİ ELDE

* Tüketici fiyat avantajı nedeniyle eylülde de ağırlıkla ikinci el konutları tercih etti. Türkiye genelinde ikinci el konut satışı eylülde yıllık yüzde 7.8 artarak 103 bin 540 oldu. Toplam satışta ikinci elin payı yüzde 68.7 olarak hesaplandı. Sıfır konut satışı da yüzde 5 artarak 47 bin 117 oldu ve payı yüzde 31.3’e çıktı. Büyük bir sıçrama olmasa da sıfır konut satışında bu yılın en yüksek payı görüldü.

* Yabancıya konut satışı gerilemeye devam etti. Eylülde yıllık yüzde 7.7 azalarak bin 867 oldu ve yabancılara yapılan konut satışının payı yüzde 1.2 olarak gerçekleşti. 9 aylık tabloda ise yabancıya satış yüzde 12.6 azalarak 14 bin 944 oldu.

9 AYDA 1 MİLYON AŞILDI

Konut satışları ocak-eylül döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 19.2 artarak 1 milyon 128 bin 727 oldu. Bu rakam rekor beklentisini de güçlendirdi. Sektör temsilcileri, yılsonunda ilk kez 1.5 milyon bandının aşılarak tarihi rekor kırılacağı görüşünde. Konutta rekor yıl 2020 olmuş ve 1 milyon 499 bini aşkın ev sahibini bulmuştu.

KİMLER NEDEN EV ALIYOR

Konut satışlarındaki artışta en büyük rol yatırımcılarda. Son dönemde altın, mevduat başta olmak üzere farklı yatırım araçlarından getiri sağlayanlar bu birikimleri ile gayrimenkule yöneliyor. Peşin alımlarda görülen yüksek pay da bunu doğruluyor. Konut fiyat artışının sınırlı kalması ve hatta reelde gerilemesi nedeniyle alıcı bu dönemi fırsata çeviriyor. ‘İlerde bu fiyata ev bulamam’ görüşü, imkanı olan kesimi alıma yönlendiriyor. Kiralardaki artışla birlikte amortisman süresinin avantajlı hale gelmesi de yatırımcıların alım kararını destekliyor.

Oturmak için ev arayan kesim de şartlarını alım yönünde zorluyor. Ev sahibi-kiracı anlaşmazlığı ev alma isteğini güçlendirirken, deprem endişesi de eski evini satıp yenisini almak kesimi harekete geçiriyor.

REEL DÜŞÜŞ AZALIYOR

TÜRKİYE Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) eylül ayına ilişkin konut fiyat endeksini yayınladı. Buna göre;

* Konut fiyat endeksi eylül ayında bir önceki aya göre yüzde 1.7, bir önceki yılın aynı ayına göre nominal olarak yüzde 32.2 oranında arttı, reel olarak ise yüzde 0.8 oranında azaldı.

* Böylece reel gerilemede 20’nci aya girildi. Reel düşüş sürerken, kaybın azalması da dikkat çekti. 2024 eylül ve ekimde yüzde 14.7 ile zirveyi gören reel azalış, bu yıla yüzde 7.2 ile başlayıp ve adım adım geriledi.

* 3 büyük il içinde yüzde 41.1 ile en yüksek artış Ankara’da gerçekleşti. Onu yüzde 34.4 ile İzmir, yüzde 30.7 ile İstanbul izledi. Aylık artış ise İzmir’de yüzde 2.9, Ankara’da yüzde 2.3, İstanbul’da ise yüzde 1.5 oldu.

* Ülke genelinde bakınca yine Ankara zirvede. En düşük artış ise yüzde 22.6 ile ‘Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye’ bölgesinde görüldü.

* 3. çeyrek itibarıyla ülke genelinde ortalama metrekare fiyatı 42 bin 557 TL’ye çıktı. İstanbul’da ortalama metrekare bedeli 68 bin 764 TL, Ankara’da 38 bin 551 TL, İzmir’de 47 bin 66 TL oldu.