Konforlu ergenlik, sorumluluk ve KYK yurtları Ersin Çelik

Son günlerde KYK yurtlarında kalan öğrencilerin, gece belirli saatlerden sonra yurda giriş yapmamaları hâlinde velilerine SMS gönderilmesini protesto ettiklerini görüyoruz. Tartışma, her zamanki gibi hızlıca “ özgürlük ” ve “ özel hayat ” başlıklarına taşındı. Devletin gençlerin hayatına müdahale ettiği, aileler üzerinden bir denetim kurduğu iddiaları sosyal medyada sıkça dile getirildi. Bir kesim medya ve bazı sosyal medya hesapları da protestoları öne çıkararak KYK yurtlarında bir “özel hayat”

Son günlerde KYK yurtlarında kalan öğrencilerin, gece belirli saatlerden sonra yurda giriş yapmamaları hâlinde velilerine SMS gönderilmesini protesto ettiklerini görüyoruz. Tartışma, her zamanki gibi hızlıca “

özgürlük

”

ve

“

özel hayat

” başlıklarına taşındı. Devletin gençlerin hayatına müdahale ettiği, aileler üzerinden bir denetim kurduğu iddiaları sosyal medyada sıkça dile getirildi. Bir kesim medya ve bazı sosyal medya hesapları da protestoları öne çıkararak

KYK yurtlarında bir “özel hayat” kalkışması

olduğu izlenimini vermeye çalıştılar.

Açıkça ifade edeyim, birileri yine üniversite

gençliğinin enerjisini sömürmek

istiyor. Üstelik gençleri

aileleri ile karşı karşıya getirecek

bir söylem inşa ediliyor. Taleplere, sloganlara, beklentilere bakılırsa, bu tartışma bir yaşam tarzı ya da “ahlâk zabıtası” meselesi değil zaten.

Ortada cevap bekleyen bir soru var:

Sorumluluğunu başkasının üstlendiği bir alanda özgürlük talebinin sınırı nerede başlar, nerede biter?

Ortada üç muhatap kesim var:

“Bize karışılmasın, öğrenci de veli de biziz” diyen öğrenciler…

“Bu kurumun kuralları var, bizler ailelerinize karşı sorumluyuz”

diyen KYK yönetimi…

“Çocuğumu ben devlete emanet ettim, gece vakti yurtta olmadığını bana haber vermek zorundasınız”

diyen anne-babalar…

“DEVLET NEREDE?”

Önce şu fotoğrafı netleştirelim:

KYK yurtları birer otel değil.

Özel işletme hiç değil. Devletin, ailesini geride bırakıp başka bir şehirde eğitim hayatı kurmaya çalışan gençlere açtığı,

gerçek maliyeti vergilerle sübvanse edilen düşük ücretli kamusal barınma merkezleri.

Bu ne demektir? KYK’nın yalnızca barınma sunmadığı, aynı zamanda öğrencilerin güvenliği, can emniyeti ve kriz, afet anlarında müdahale yükümlülüğünü de üstlendiği anlamına gelir.

O halde,

bir öğrencinin gece boyunca yurda dönmemesi, KYK açısından “kişisel tercih” diyerek geçiştirilemez.

Çünkü o genç sabaha kadar ortada yoksa ve başına bir iş gelmişse, ilk sorulacak soru bellidir:

“Devlet neredeydi?”

Bu sorunun muhatabı da doğrudan KYK idaresidir.

“REŞİTLİK” SINIRLARI KALDIRIR MI?

Gençlerin itirazı neye?

Reşit olduklarını ve özel hayatlarının ailelerine bildirilmesini istemediklerini söylüyorlar.

Bu itirazın duygusal bir karşılığı var elbette. Ancak burada çok kritik bir ayrım kaçırılıyor.

Kimse gençlerin kimle görüştüğünü, nereye gittiğini, nasıl yaşadığını sorgulamıyor.

Bildirim konusu olan tek bilgi şu: “Bu öğrenci, sorumluluğu KYK’da olan bir yurda dönmedi.”

Bu bilgi, özel hayat müdahalesi gibi yorumlansa da aslında bir kamu sorumluluğu beyanı ve mecburiyet.

Eğer tartışmaların çıkış nedeni, arada yaşanan bir gecikme, olağanüstü bir durum ya da istisnai bir gecelik yurda dönmeme olsaydı, bu kadar tartışmalı bir gündem zaten yaşanmazdı. Ancak

yurt bahçelerinde özel hayat protestoları yapan gençler

-belki farkında olmadan- dolaylı olarak şunu istiyorlar:

“Ailemden gizli, benim kontrolümde ama KYK’nın sorumluluğunda bir özgürlük anlaşması yapalım.”

Burada

sınırı kim belirleyecek?

Sınır istenmiyor ama ortada bir “devlet idaresi” var. Dahası, güvenlik beklentisi var, sorumlu tutulma var.

Bu tartışmayı uzaktan izleyen biri değilim. Ben de yurtta kalarak okudum. Geç kaldığım çok oldu. Bazı geceler hiç yurda gitmediğim de oldu. Bu bir itiraf değil, hayatın akışıydı. Yirmi yıl önce de olsa,

sınırları aşıyorduk fakat yine de bir sınırımız olduğunun bilincindeydik.

ÖZGÜRLÜK TALEBİ Mİ ÇELİŞKİ YAMAĞI MI?

Bu konuyu, İstanbul’daki vakıf üniversitesinde okuyan ve yurdunda kalan bir öğrenci kardeşimiz ile de konuştuk. Onların yurtlarında da son giriş saati 23.00. Eğer bu saatten sonra yurda dönmezler ve kendilerinden haber alınamazsa, velilere bilgi veriliyor. Eylem yapan yaşıtlarına hak verip vermediğini sordum.

Bir an durdu ve şöyle dedi:

“Gençler, reşit olduklarını hissetmek istiyorlar.”

Sonra ekledi: “Ama bence bunu isteyenler sorununu aileleriyle çözmeli. ‘Ben reşidim, kimse bana karışmasın’ düşüncesi yasal bir hak. Fakat KYK ya da diğer yurtların idarecileri de kime karşı sorumlu olacaklarını bilmeli.”

Aslında mesele tam da buradaydı. Konuşurken şu soruya gelip tıkandık:

Yurda gelmediklerinde ailelerine haber verilmesini istemeyen öğrenciler, ebeveynlerinden muvafakatname alarak bu sorumluluğu devralabilir mi?

Kâğıt üzerinde makul görünen bu önerinin, pratikte işleri çözmeyeceğini fark ettik. Çünkü böyle bir yetki devri, KYK nezdinde sorumluluğu gerçekten ortadan kaldırmıyor.

Öğrenci hâlâ devlet yurdunda kalıyor, hâlâ kamu sorumluluğu alanının içinde.

İşler tam bu noktada karışıyor. Eğer

bir öğrenci: “Ailem bilmesin”, “Yurt idaresi karışmasın” ve “Devletin sağladığı güvenlik de devam etsin”

diyorsa, özgürlük talebi çelişki yumağına dönüşür. Bu durumda en tutarlı tercih, KYK yurdunda kalmak yerine ev tutmak ya da benzeri esnekliğe sahip bir barınma seçeneğini tercih etmek olabilir.

BAŞKASININ ÇATISI ALTINDA SINIRSIZLIK KONFORU

Bu tartışmada gençleri karşıya almak da doğru değil. Girişte söyledim, birileri enerjilerini politik olarak sömürmek istiyor. Ama

madem tartışılıyor, sınırları belirsiz bırakmak da doğru değil.

Devlet, koruma sorumluluğunu üstlendiği bir alanda

“ben görmeyeyim, ben bilmeyeyim”

diyemez. Gençler de bu sorumluluğun sonuçlarını tamamen yok sayarak özgürlük talep edemez.

Kemal Sayar, “Hayat, aldığımız kararların toplamıdır” demişti. Özgürlük de bir slogan değil; bedelini bizzat ödediğiniz kararların toplamıdır. Başkasının çatısı altında ve başkasının sorumluluğunda

“sınırsız özgürlük” talep etmek

, yetişkinlik değil,

“konforlu ergenlik” dayatması olur.

Bitirirken, “Hepimiz genç olduk” klişesi yapmayacağım. Ancak reşit olmak, sadece 18 yaşına girmek değil.

“Emanet” ise emin ellerde olduğu sürece kıymetlidir.

Gençlere kıymetlerinin bilindiğini anlatmak, hissettirmek gerekiyor.