Bakan Kurum: Yapılması gereken en kritik atılım, temiz enerjiye geçişi hızlandırmak

COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) Paris'teki genel merkezinde düzenlenen Yüksek Düzeyli Enerji Dönüşümü Diyaloğu Toplantısı’nın açılış oturumuna katıldı. 50'den fazla hükümetten bakanların yanı sıra büyükelçiler ve diğer üst düzey temsilcilerin bir araya geldiği toplantının açılış konuşmasını Bakan Kurum ile IEA Başkanı Fatih Birol gerçekleştirdi.

‘KÜRESEL ENERJİ KRİZİNİ FIRSATA ÇEVİRMEK ZORUNDAYIZ’

Dünyada yaşanan enerji krizine dikkat çeken Bakan Kurum ülkelerin bu süreçte temiz enerjiye geçişi hızlandırmanın ne kadar önemli olduğunu net bir biçimde gördüğünü anlattı. Kurum, “Paris Anlaşması'nın ikinci 10 yılına adım atıyoruz. Bildiğiniz gibi; ilk 10 yıl, çerçeveyi inşa etmekle geçti. Hedefler koyuldu, taahhütler verildi, kurumlar şekillendi. Artık ikinci 10 yılın ana odağını, ‘Uygulama’ olarak görüyoruz. Elbette, bu geçişin kolay olmayacağını biliyoruz. Bugün dünya, tarihinin en büyük enerji kriziyle karşı karşıya. Bu durumu hep birlikte fırsata çevirmek zorundayız. Bugün küresel enerji krizi; bağımlılığı ve güvenliği tekrar gündemin en üst sıralarına taşıdı. Enerji çeşitliliğini koruma zorunluluğumuz, her zamankinden çok daha önemli hale geldi. Öte yandan, bu alandaki bütün krizler; yalnızca yükselen maliyetlerle sonuçlanmadı, bilimin rehberliğinde yürütülen planlamanın da ne kadar kritik olduğunu gösterdi. Şunu artık net bir şekilde biliyoruz: Küresel ekonomi, enerji paradigmasını dönüştürmek zorundadır ve yapılması gereken en kritik atılım, temiz enerjiye geçişi hızlandırmaktır” ifadelerini kullandı.

‘TÜRKİYE 10 YILDA YENİLENEBİLİR ENERJİ ÜRETİMİNİ 3 KATINA ÇIKARDI’

Bakan Kurum, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde Türkiye’nin son 10 yılda yenilenebilir enerji üretimini 3 katına çıkardığını, enerji verimliliğine 10 milyar dolardan fazla yatırım yaptığını vurguladı. Depolama kapasitesinde de AB’ye üye devletlerin önüne geçtiğini aktaran Kurum, “Fosil yakıt ithalatına olan bağımlılığımızı azaltmak, vatandaşlarımızı küresel piyasa dalgalanmalarının yarattığı kırılganlıklardan korumak için somut adımlar attık, atmaya da devam edeceğiz” diye konuştu.

‘AJANS İLE İŞ BİRLİĞİMİZİ BİR ADIM DAHA İLERİ TAŞIMAK İSTİYORUZ’

Bakan Kurum, COP31 Başkanlığı’nın bu süreçte temiz enerji alanındaki çalışmalar için Uluslararası Enerji Ajansı ile stratejik ortaklık yürüteceğini duyurdu. Kurum, “Uluslararası Enerji Ajansı’nın krizlere hızlı müdahale kabiliyetiyle, stratejik rezervlerin yönetimindeki altyapısıyla birleştirdiğimizde istediğimiz her hedefe ulaşacağımız aşikardır. Ajans çok kritik ve önemli adımlar attı, atmaya da devam ediyor. Bu kapsamda Uluslararası Enerji Ajansı ile stratejik ortaklığımızı bu toplantıda açıklamaktan memnuniyet duyuyorum. Bu stratejik ortaklık duruşuyla, iş birliğimizi bir adım daha ileri taşımak istiyoruz. Bu manada, COP31 Eylem Gündemimizde, enerji arzı güvenliği ve talebini önceleyen temalara özellikle yer verdik. Arz tarafında odak noktamız temiz enerji geçişini hızlandırmaktır. Talep tarafında ise yeşil sanayileşme, döngüsel ekonomi, Sıfır Atık ve dirençli şehirler yer almaktadır” değerlendirmesinde bulundu.

COP31’İN TEMİZ ENERJİYE GEÇİŞ BAŞLIKLARI

Toplantıda COP31 Başkanlığı’nın Eylem Gündemi’ndeki temiz enerjiye geçiş başlıklarına da değinen Kurum, şunları söyledi:

“Eylem gündemimizin, temiz enerji geçişi başlığı altında; yenilenebilir enerji, yeni elektrik sistemi mimarisi, elektrifikasyonun yaygınlaştırılması, enerji verimliliği gibi alanlarda doğrudan sahada sonuç üretmeye odaklanacağız. Tam da bu noktada; bir konuyu daha özellikle paylaşmak istiyorum. O da temiz pişirme. Bugün dünyada 2,3 milyardan fazla insan, katı yakıtlarla çalışan geleneksel sobaları kullanıyor. Bu sebepten, her yıl milyonlarca insanımız hayatını kaybediyor. Özellikle de Sahraaltı Afrika, Güney Asya ve bazı Pasifik ülkelerinde yoğunlaşan bu acı tablo bizleri derinden üzüyor, endişelendiriyor. Buradan bir kez daha ilan ediyorum ki; Uluslararası Enerji Ajansı ile ortaklığımızın en önemli ayaklarından biri bu alana yönelik çözümler olacaktır. COP31'de temiz pişirmeye erişimi küresel gündemin merkezine taşıyacağız.”

‘SIFIR ATIK VERİMLİLİK VE EMİSYON AZALTIMINDA ÖNEMLİ BİR ROLE SAHİP’

Türkiye’nin Sıfır Atık başarısının COP31’de dünyaya anlatılacağının altını çizen Bakan Kurum, “Sıfır Atık başlığını, metan azaltımı, döngüsellik ve kaynak verimliliği ekseninde ele alacağız. Saygıdeğer Hanımefendi Emine Erdoğan’ın öncülüğünde bir dünya markası haline gelen Sıfır Atık Hareketi, bu alandaki uygulamalar için güçlü bir zemin sunmaktadır. Bu hareket sadece atıkların dönüştürülmesinden ibaret değildir, özü itibariyle verimlilik ve emisyon azaltımı açısından önemli bir role sahiptir. Bu kapsamda Uluslararası Enerji Ajansı ile ortaklığımızın ilk ürünlerinden biri olarak atık dönüşümünün iklim değişikliğine etkisi alanında çalışma yapmasını bekliyoruz” açıklamasını yaptı.

‘FİNANSMAN TAAHHÜTLERİ BAŞKANLIĞIMIZ DÖNEMİNDE TAKİP EDİLECEK’

Bakan Kurum, yine COP31’de yeşil sanayileşme, yenilenebilir enerji entegrasyonu, kritik minerallerin yönetimi ve iklime dirençli şehirler başlıklarının ele alınacağını belirtti. Kurum dirençli şehirler uygulamasında deprem bölgesini örnek göstererek, “6 Şubat 2023’te yaşadığımız deprem sonrasında Türkiye, 2 yılda 500 bin afet konutu, sosyal konutlar ve kentsel dönüşüm çalışmaları yapmıştır. Bu konudaki kararlılığımızın da en somut göstergesidir. Bu manada özellikle deprem deneyimimiz, dirençli altyapı, güvenli yapılaşma ve yerel kapasitenin ne kadar kritik olduğunu açık biçimde ortaya koymuştur” dedi.

COP31’de iklim finansmanı için de kararlı bir tutum sergileneceğini belirten Kurum, “COP29 Bakü Finans Hedefi kapsamında verilen taahhütler Başkanlığımız döneminde takip edilecektir. Mevcut durumda sorun, hedefler ile uygulama arasındaki boşluktur. Bu boşluk; desteklerin doğru projelere verilmesi, uygun finansman yapılarıyla desteklenmesi yoluyla kapatılmalıdır” ifadelerini kullandı.

IEA BAŞKANI BİROL: YAKIN İŞ BİRLİĞİYLE ÇALIŞMAYI DÖRT GÖZLE BEKLİYORUM

Toplantıda konuşan IEA İcra Direktörü Fatih Birol da dünyanın tarihteki en büyük enerji kriziyle karşı karşıya olduğunu vurgulayarak, “Orta Doğu kaynaklı petrol ve doğal gaz arzında meydana gelen aksamalar nedeniyle dünya bugün benzeri görülmemiş bir enerji güvenliği tehdidiyle karşı karşıya bulunmaktadır. Bu süreçte, özellikle modern enerji hizmetlerine erişimi olmayan kesimler başta olmak üzere herkesin yararına olacak güvenli, uygun maliyetli ve sürdürülebilir enerji çözümlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik acil ihtiyaç daha da belirgin hale gelmiştir. Bu önemli ihtiyacın ele alındığı bugünkü olumlu görüşmelerden memnuniyet duyduğumu ifade etmek isterim” diye konuştu.

COP31 sürecinin Türkiye ve Avustralya arasındaki ‘mükemmel bir ortaklıkla’ ilerlediğini söyleyerek Birol, “IEA’yı stratejik ortak olarak belirleyerek bize duydukları itimat ve güven için şükranlarımı sunarım. Önümüzdeki aylarda kendileriyle yakın iş birliği içinde çalışmayı dört gözle bekliyorum” değerlendirmesinde bulundu.

AFRİKALI KADINLAR GERÇEĞİ VE TEMİZ PİŞİRME TEKNİĞİ GÜNDEMİ

Birol, Bakan Kurum’un da COP31 sürecinde ele alınacağını duyurduğu ‘temiz pişirme’ teknikleri konusunda Afrika’da yaşanan durumu şöyle anlattı:

“IEA’nın uzun süredir üzerinde çalıştığı bir konu olan Afrika'da temiz pişirme imkanlarına erişimdir. Rakamlarımıza göre, çok sayıda kadın ve çocuk; odun, tarımsal atık ve hayvan atığı kullanmak gibi ilkel pişirme tekniklerini kullanmaktan ciddi şekilde etkileniyor. Bu da özellikle kadınlarda solunum yolu problemlerine yol açıyor ve bu durum kadınlarda erken ölümlerin en önemli iki nedeninden biridir. Her yıl Afrika'da yarım milyondan fazla kadın, bu ilkel pişirme yöntemlerinin neden olduğu solunum yolu hastalıkları sebebiyle erkenden hayatını kaybediyor. Bu konu aynı zamanda COP başkanımızın da ele almak istediği konulardan biridir ve UEA olarak bu süreci desteklemeyi sabırsızlıkla bekliyorum.”

50'DEN FAZLA ÜLKEDEN KATILIM

50'den fazla hükümetten bakanların yanı sıra büyükelçiler ve diğer üst düzey temsilcilerin bir araya geldiği toplantıda Avustralya’nın, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) Daimi Temsilcisi ve Büyükelçisi Stephen Jones, COP21 Başkanı ve COP Başkanları Danışma Grubu Başkanı Laurent Fabius, COP26 Başkanı Alok Sharma, COP29 Baş Müzakerecisi ve Azerbaycan Dışişleri Bakan Yardımcısı Yalçın Rafiyev, Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi İcra Sekreteri Sımon Stiell ve İklim Değişikliği Kurumsal Yatırımcılar Grubu (IIGCC) CEO’su Stephanie Pfeifer de birer konuşma yaptı.