Bakan Fidan, Sınır Yapay Zeka Modellerinin Kontrolü toplantısına katıldı

Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre, Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store ve Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb'ın davetiyle "Liderler Görüşmesi" formatında gerçekleştirilen toplantıda, çağrıda ortaya konulan ilkeler temelinde sınır yapay zeka modellerinin güvenliği ve denetimi, ortak güvenlik ve yönetişim standartlarının belirlenmesi, risklerin paylaşılması ve Birleşmiş Milletler (BM) mekanizmalarıyla işbirliği konuları ele alındı.

Fidan, toplantıda yaptığı konuşmada, sınır yapay zeka modellerinin test edilmesi, değerlendirilmesi ve ciddi güvenlik olaylarının paylaşılması için ortak kapasite oluşturulmasının önemini vurgulayarak, bu doğrultuda, Uluslararası Yapay Zeka Güvenlik ve Değerlendirme Enstitüleri Ağı'nın tüm istekli ülkelere açılması ve kritik alanlarda güven artırıcı gönüllü kılavuzlar hazırlanması önerilerini paylaştı.

Ortak kurallar çerçevesinde, güvenlik değerlendirmelerinin ülkeler arasında karşılıklı tanınmasına dayanan, tüm ülkelerce kabul edilebilecek bir yaklaşımın gerekliliğine işaret eden Fidan, yapay zekaya yönelik küresel güvenin ancak tüm ülkelerin bilimsel kapasiteye ve gerekli değerlendirme imkanlarına erişimiyle tesis edilebileceğini vurguladı.

Fidan, Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı'na (2026-2030) değinerek, Türkiye'nin kapasite ve tecrübe paylaşımına ve çağrı kapsamında atılacak müteakip adımlara katkıda bulunmaya hazır olduğunu ifade etti.

Norveç ve Finlandiya'nın öncülüğünde hazırlanan ve BM 81. Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası marjında 21 Eylül'de 20 ülke ve Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı'nın katılımıyla ilan edilen "Sınır Yapay Zeka Modellerinin Kontrolü Çağrısı" (A Call for Control of Frontier AI Models), 22 Ekim itibarıyla 30 ülke ve AB Komisyonu tarafından destekleniyor.

Çağrı, yapay zekanın ekonomik kalkınma, bilimsel ilerleme ve toplumsal refaha sağlayabileceği katkıları teyit ederek, şirketlerin, kullanıma sunma öncesi zorunlu test ve bağımsız değerlendirmeyi içeren şeffaf güvenlik protokolleri geliştirmesi ve yetkin denetçilere yeterli erişim tanıması, hükümetlerin ve bölgesel kuruluşların ortak standartları eş güdüm içinde geliştirmesi, ciddi güvenlik olaylarının ortak raporlanması dahil şeffaflığı güçlendirmesi ve tüm ülkelerin bilimsel kapasiteye, uzmanlığa ve güvenilir değerlendirme imkanlarına erişimini sağlaması, BM üyesi devletlerin, mevcut uluslararası mekanizmaları temel alarak, standart belirleyebilecek, doğrulamaya imkan tanıyabilecek ve yetenek eşikleri aşıldığında devletlerarası eş güdümü mümkün kılabilecek bir uluslararası kurumun teşekkülünü değerlendirmesi şeklinde üç somut öneri ortaya koyuyor.

Türkiye, çağrıya ilan edildiği 21 Eylül'de katıldı ve böylece çağrının ilk 20 katılımcısı arasında yer alarak Avrupa, Asya-Pasifik, Afrika, Körfez ve Orta Asya'dan ülkeleri bir araya getiren bu bölgelerarası girişimin başlangıcından itibaren parçası oldu.

Türkiye'nin çağrıya katılımı, yapay zekanın insan merkezli, güvenli, güvenilir ve kapsayıcı biçimde yönetilmesi yönündeki ilkeli tutumunun ve bu alandaki uluslararası işbirliğinin BM zemininde ve hiçbir ülkeyi geride bırakmayacak şekilde ilerletilmesine verdiği desteğin bir yansıması oldu.

Türkiye, yeni teknolojilerin yönetişiminde bölgeler arasında köprü kuran yapıcı rolü ve teknolojik imkanlara adil erişim konusundaki yaklaşımıyla, yapay zekanın geliştirilmesi ve idaresiyle ilgili uluslararası süreçlere aktif biçimde katkı sunarken, yapay zeka alanındaki ilk ulusal strateji belgesi olan Ulusal Yapay Zeka Stratejisi'ni (2021-2025) Ağustos 2021'de yürürlüğe koydu.

Bu stratejiyi takiben hazırlanan Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030), 18 Ağustos tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile yürürlüğe girdi.