Yurt dışına götürülen işçinin hakları nelerdir? Sosyal Güvenlik Haberleri

Onbinlerce Türk işçisi, Ramazan Bayramını yurt dışında ailesinden uzak ülkelerde geçiriyor. Türk müteahhitleri 2025 yılında yurt dışında 19,7 milyar dolarlık proje üstlendi. Birçok sektörden şirketler başta Mısır, Romanya ve Türk cumhuriyetleri olmak üzere faaliyet gösterdikleri ülkelerde yerel işçilerin yanı sıra beyaz ve mavi yakalı Türk personel de çalıştırıyor.

SORULARINIZ İÇİN: [email protected]

Yurt dışında çalışmaya giden Türk işçilerinin sosyal güvenlik hakları çok bilinmediği için zaman zaman mağduriyetler yaşanıyor. İşçiler emekli olmakta zorlanıyorlar. İş kazası durumunda sağlık hizmetlerinden yararlanmakta sıkıntı yaşayabiliyorlar. Mağduriyetlerin bir kısmı bilgisizlikten bir kısmı ise suistimalden kaynaklanabiliyor.

İŞVEREN İKİLİ ANLAŞMA OLMAYAN ÜLKEDE ÇALIŞAN İŞÇİ İÇİN SADECE GSS VE İŞ KAZASI PRİMİ YATIRIR

Türk şirketleri tarafından yurt dışında çalıştırılan işçilerin sosyal güvenlik hakları, söz konusu ülke ile Türkiye arasında sosyal güvenlik anlaşması bulunup bulunmadığına göre değişiyor. İşveren, sosyal güvenlik anlaşması yapılmayan ülkelere gönderilen işçiler için Türkiye’de sadece genel sağlık sigortası (GSS) ile iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primi öder. İşveren bu işçiler için emekli aylığı bağlanmasını sağlayan maluliyet, yaşlılık, ölüm sigortası primi ödemez.

Türkiye ile ikili sosyal güvenlik anlaşması olmayan ülkelere Türk müteahhitlerince çalışmaya götürülen işçiler arzu ederlerse bu süreler için isteğe bağlı sigorta primi ödemek suretiyle emekli aylığı bağlatabilirler. Söz konusu işçilerin isteğe bağlı sigortaları 4/a (SSK) kapsamında sayılır. Primleri de normal isteğe bağlı sigortaya göre 12,5 puan indirimlidir. Genel sağlık sigortası primini işveren ödemiş olduğu için isteğe bağlı sigorta yaptıran bu işçilerden ayrıca GSS primi alınmaz. Sosyal güvenlik anlaşması olmayan ülkelerde çalışan Türk işçileri 2025 yılına kadar yüzde 19,5 oranında isteğe bağlı sigorta primi öderken, 2026 yılından itibaren yüzde 32,5 oranında prime tabi oldular.

ANLAŞMA BULUNAN ÜLKELERDE SİGORTA ÜLKEYE GÖRE DEĞİŞİR

Türkiye ile 35 ülke arasında sosyal güvenlik anlaşması bulunuyor. İkili anlaşma bulunan ülkelere götürülen işçilerin Türkiye’de mi yoksa çalıştıkları ülkede mi sigortalı olacakları anlaşmaya göre değişiyor. Söz konusu 35 ülkeden Libya hariç tamamında anlaşmalar uzun vadeli (malullük, yaşlılık, ölüm) ve kısa vadeli (iş kazası) sigorta kollarını kapsar iken, Almanya, Makedonya, Lüksemburg, Hollanda, Azerbaycan, Hırvatistan, Belçika, Romanya, Sırbistan, Avusturya, Çekya, Karadağ, Fransa, Bosna-Hersek, İtalya, KKTC, Arnavutluk, Macaristan ve Tunus ile yapılan anlaşmalar ayrıca sağlık sigortasını da kapsamaktadır.

İŞ KAZASINA DİKKAT!

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Türkiye’de bir işçi sigortalı çalışmaya başladığı gün iş kazası geçirse bile tüm tedavi giderlerini karşılar. Hatta sigortasız çalışan işçinin iş kazası geçirmesi halinde de tedavi giderleri SGK tarafından karşılanır ve işverene rücu edilir.

Türkiye ile sosyal güvenlik anlaşması olmayan ülkede Türk işverene bağlı çalışan Türk işçinin iş kazası geçirmesi durumunda SGK’nın tedavi giderlerini karşılayabilmesi için işverenin sigorta yaptırmış olması gerekiyor. SGK, işveren genel sağlık sigortası ve iş kazası sigortası bildirimini yapmış ise işçinin kendisinin ve aile fertlerinin sağlık giderleri ile iş kazasına uğraması sonucu doğacak tedavi giderlerini karşılar, olası sakatlanma durumunda sürekli iş göremezlik geliri bağlar.

İşveren, Türkiye ile ikili anlaşma olmayan ülkeye götürdüğü Türk işçisinin sigortasını yapmamışsa SGK, gerek sağlık harcamalarını gerekse iş kazası durumunda ortaya çıkacak giderleri karşılamaz, sakatlanma halinde de iş göremezlik geliri bağlamaz.

Yurt dışında çalışırken iş kazası geçiren işçinin tedavi giderlerinin SGK tarafından karşılanabilmesi için Türkiye ile söz konusu ülke arasında sosyal güvenlik anlaşması imzalanmış olması, Türk işverenin iş merkezinin Türkiye’de bulunması, gerçek veya tüzel kişi Türk işverenin Türkiye’de iş yapmak koşulu aranmaksızın Türkiye’de tescil edilmiş ya da tescil edilebilir nitelikte iş yerinin olması, Türk işveren ile Türk işçi arasında yabancı ülkede çalışmak için bireysel iş sözleşmesinin Türkiye’de yapılması, işçinin sözleşme konusu işi yapmak için ilgili ülkede yaşamasının sürekli olmayıp geçici olması gerekir.

İşveren Türk vatandaşı olsa bile işletmesi baştan beri yurt dışında faaliyet gösteriyorsa, bu işverenin yanında işe başlanması ve o ülkede çalışma yapılması halinde SGK üzerinden sigorta yapılması mümkün değildir. Başka bir deyişle, yurt dışında o ülke mevzuatına göre kurulmuş ve faaliyet gösteren, Türkiye’de iş yeri bulunmayan işverenlerin yanında, doğrudan yurt dışındaki iş nedeniyle işe alınan Türk işçileri ilgili ülke mevzuatına tabi olacaklarından Türkiye’de sigortalı sayılmazlar. Dolayısıyla bu kişilerin uğradıkları iş kazaları SGK tarafından karşılanmaz.

Yurt dışına çalışmaya götürülen Türk işçilerinin, gittikleri ülkeye göre haklarını öğrenmeleri, ikili anlaşma olmayan bir ülke ise SGK’ya prim bildirimlerinin yapılıp yapılmadığını e-Devlet üzerinden mutlaka kontrol etmeleri gerekmektedir.