Yükseköğretim’de 2030’a doğru Düşünce Günlüğü Haberleri

Prof. Dr. İdris Nebi UYSAL / Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Rektör Yardımcısı

Eylül, dünya genelinde okulların açıldığı aydır. Öğrencilerin uzunca bir tatilin ardından tekrar okul sıralarıyla buluştuğu bu sonbahar günleri bana Edmondo de Amicis’in Çocuk Kalbi isimli romanını hatırlatır. İtalyan yazarın 1886 yılında kaleme aldığı bu eser, okuyan herkesi ilk ve orta mektep yıllarına götüren anılarla doludur. Yolu okul sıralarına düşen her okuyucu, roman kahramanı Enrico’nun veya ona mektuplar yazan anne babasının şahsında kendisinden izler bulur.

Ülkemizde üniversiteler de başlangıç için genellikle eylül ayının ikinci yarısından sonraki dönemi seçer. Ekimin ilk haftası itibarıyla tüm yükseköğretim kurumları açılışını tamamlayıp ders başı yapmış olur. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığı da aynı günlerde akademik açılış töreni düzenleyerek hem eğitim öğretim faaliyetlerini bizzat başlatmış olur hem de YÖK’ün ve üniversitelerimizin kısa vadeli yol haritasını ilan eder.

İLK DERS GAZZE

Bu yıl üniversiteler “İlk Ders Gazze” diyerek derse başladı. Amfilerde, dersliklerde İsrail’in barbarca katliamı görüntüler eşliğinde bir kez daha anlatıldı. Gazze halkı başta olmak üzere masum ve mağdur herkes için dualar edildi. Terör devleti İsrail’in yıllardır süren insanlık dışı eylemlerini sistemli bir şekilde soykırıma dönüştürdüğü Gazze, “insanlık” için büyük dersler içeren bir imtihana dönüştü. En başından beri bu drama karşı çıkan Türkiye, bu çetin sınavda akademisiyle de aktif rol aldı. Üniversitelerimiz Filistin ve Gazze konulu sosyal, bilimsel, sportif, sanatsal programlar icra ederek soruna karşı tepkilerini dile getirdi. Bunu en üst perdeden dile getiren isimlerden biri de YÖK Başkanımız Erol Özvar oldu.

YENİ YOL HARİTASI

Geçtiğimiz günlerde Külliye’deki 2025-2026 Akademik Yılı açılış konuşmasını yapan Başkan Erol Özvar, üniversitelerimizin kısa ve orta vadeli hedeflerine ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Başkan Özvar, bir süredir yaptıkları ziyaretler ve üzerinde çalıştıkları konuları bir araya getirerek hazırladıkları yol haritasını şu dört başlıkta topladı: Girişimci ve Yenilikçi Üniversite, Üniversitenin Ulusal ve Uluslararası İtibarı ve Görünürlüğü, Üniversitede Dijital ve Veriye Dayalı Dönüşüm, Kalite Odaklı Süreç Yönetimi ve Liderlik. Bunlar üniversitelere de resmî kanallar üzerinde iletildi.

Üniversitelerimizin âdeta röntgeninin çekildiği bu görüşmelerde girişimcilik, mentörlük ve sektör bağlantıları, AR-GE faaliyetleri, iş dünyasıyla birliktelikler, fikrî mülkiyet ve patent stratejileri, sosyal girişimcilik ve toplumsal katılım, ulusal ve uluslararası iş birlikleri, küresel ağlar; akademik itibarın güçlendirilmesi, kurumsal görünürlük ve iletişim kanalları, bilim iletişimi ve koordinatörlükler, mezun ve işveren algısının geliştirilmesi, araştırma ve yayın etkisinin artırılması; sağlıklı ve sistematik veri yönetimi, kalite, dijital dönüşüm ve kapsamlı dijital dönüşüm stratejisi, dijital dönüşüm olgunluk analizi, veriye dayalı yönetim süreçlerinin güçlendirilmesi, sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu dijital dönüşüm; iç kalite güvence sistemi ve entegre veri yönetimi, kurumsal akreditasyonun güçlendirilmesi ve sürdürülebilirliği, program akreditasyonlarının yaygınlaştırılması ve sürekliliği, liderlik ve değişim yetkinlikleri programları, yenilenebilir enerji ve sürdürülebilirlik odaklı dersler, öğrenme, yenilik, dijital okuryazarlık ve kariyer becerileri eğitimleri gibi alt başlıklar bulunuyor.

Gerek YÖK Başkanımızın konuşmasında gerekse üniversitelere gönderilen yazılarda yer verilen başlıkların hepsi önemli ve üzerinde ayrı ayrı durmayı gerektiriyor. Bununla birlikte kalite, uluslararasılaşma, sektör bağlantıları, istihdam odaklı eğitim, dijital dönüşüm, veri yönetimi, enerji gibi temalar üniversitelerin önümüzdeki yıllarda daha yoğun emek vermesi gereken alanlar olarak öne çıkıyor.

ÇATI ÜNİVERSİTE MODELİ

Yeni yol haritasında dikkat çeken eylem planlarından biri de üniversitelerin akademik anlamda ulusal ve uluslararası itibarının güçlendirilmesi. Üniversitelerin yürüteceği Ar-Ge faaliyetleri, kaliteyi merkeze alan yönetim anlayışı, artıracakları fikrî mülkiyet ve patent stratejileri, yurt içi ve küresel iş birlikleriyle ulusal ve uluslararası itibarının güçlenmesine hizmet edecek. Özellikle yurt dışındaki paydaşlarla yürütülecek olan ortak programlar, hem uluslararasılaşma stratejisi hedefine ulaşılmasına hem de sözü edilen prestijin kazanılmasına yardım edecek. YÖK Başkanı Erol Özvar’ın teklif ettiği “çatı üniversite” modeli, bu hizmetin görülmesinin yanında ortak diploma ve yüksek standartlı eğitimin de önünü açacak.

Yaklaşık dört yıl boyunca farklı üniversitelerin ziyaret edilmesi, uzman kişilerle görüşülmesi ve çok sayıda toplantının düzenlenmesiyle elde edilen veriler, bu dört başlıkta ete kemiğe bürünmüş oldu. Üniversitelerin kurumsal kapasiteleri, araştırma ve yenilikçilik performansları, ulusal ve uluslararası görünürlük düzeyleri ile bölgesel kalkınmaya katkılarını ele alan değerlendirmeler sonunda Türkiye yükseköğretiminin kalite, erişilebilirlik, sürdürülebilirlik, üretkenlik, uluslararasılaşma, dijitalleşme, istihdam gibi ana başlıklarında somut adımların atılması ve kurumların yeniden yapılandırılması hedefleniyor.

Dünya hızlı bir değişim sürecinin içinden geçiyor. Öyle görülüyor ki değişimin hızı ve kapsamı her gün başka bir boyuta geçecek. Her alanda kendisini hissettiren bu değişim rüzgârı, yükseköğretimde de hızlı kararlar almayı, yerel, ulusal ve global ölçekte daha aktif rol almayı, değişim sürecini doğru yönetmeyi gerekli kılıyor. Üniversitelerimiz de YÖK’ün önderliğinde ve rehberliğinde Türkiye Yüzyılı’nın lokomotifi olarak kendilerini yeni bir döneme hazırlıyor.