Yapay zekâ belleğimizi yuttu... Bellek (RAM) kıtlığı nedeniyle 2026’da telefon ve bilgisayar bulurken zorlanabiliriz

Küresel teknoloji pazarı, daha önce görülmemiş bir bellek (RAM ve NAND) kıtlığıyla karşı karşıya. Krizin altında son yılların en gözde teknolojisi yapay zekâ yatıyor. Google, Microsoft, Open AI gibi devler ile birçok yeni şirket, yapay zekâ (AI) altyapısı için büyük veri merkezlerine yüksek adetlerde bellek almak isteyince talep artık yetişilemez noktaya geldi. Bu durum, bilgisayar ve akıllı telefon pazarında kullanılacak bellek miktarını daralttı. Bellek bulunurluğunun azalması fiyatları dünya genelinde artırdı ve 2026 boyunca artırmaya devam etmesi bekleniyor. Uzmanlar bu sene telefon, bilgisayar ve oyun konsolu pazarının daralacağı görüşünde.

YÜZDE 70’İ VERİ MERKEZİNE

Uluslararası analizlere göre 2026’da üretilen bellek çiplerinin yaklaşık yüzde 70’i yapay zekâ altyapısı kuran büyük veri merkezlerine gidecek. Bu durum, telefon ve bilgisayar gibi tüketici ürünlerine ayrılan bellek miktarını azaltarak küresel tedarik zincirini zorluyor. Son aylarda RAM fiyatlarında sert artışlar yaşandı. Özellikle yeni nesil bilgisayarlarda kullanılan DDR5 bellekler için bazı pazarlarda fiyatların 2025 sonundan bu yana üç katına çıktığı belirtiliyor. Artış, yalnızca RAM’le sınırlı kalmadı; depolama birimleri olan SSD ve NAND çiplerinde de fiyat baskısı oluştu.

BİLGİSAYAR TOPLAMAK ZORLAŞIYOR

Samsung ve SK Hynix gibi büyük üreticiler, sunucu odaklı bellek ürünlerinde fiyat artışına hazırlanırken, PC üreticileri de yükselen maliyetleri yeni modellerin etiketlerine yansıtmaya başladı. Reuters’a konuşan analistler, özellikle giriş seviyesi cihazlarda bellek maliyetinin ürün fiyatında daha büyük pay tutacağını vurguluyor. Özellikle 2026 yılı boyunca ve 2027 yılının bir bölümünde artık “geleneksel” olarak tabir edilen bilgisayar ve akıllı telefon üretiminde azalmalar bekleniliyor.

‘FİYAT BASKISI TÜRKİYE’Yİ ETKİLEYEBİLİR’

Peki bu durum Türkiye’yi nasıl etkileyecek? Hürriyet’in sorularını yanıtlayan Türk Elektronik Sanayicileri Derneği (TESİD) Yönetim Kurulu Başkanı Yaman Tunaoğlu, küresel bellek sıkıntısının Türkiye’yi şu aşamada doğrudan vurmadığını ancak yıl içerisinde tüketici elektroniğinde hissedilebileceğini söyledi. Yapay zekâ altyapılarının çok yüksek miktarda RAM kullandığını belirten Tunaoğlu, bu alandaki üretimin ileri teknoloji gerektirdiğine işaret ederek, şunları söyledi:

“Bu çiplerin büyük kısmı Hollanda merkezli ASML’nin gelişmiş makineleriyle üretiliyor ve ağırlıklı olarak Güney Kore ile Tayvan’da bulunuyor. Bu nedenle arz baskısının bir süre daha devam etmesi mümkün.”

Tunaoğlu’na göre TV, PC ve cep telefonlarında önümüzdeki dönemde tedarik sorunları ve fiyat artışları görülebilir. Öte yandan bellek yatırımlarının sürdüğünü de hatırlatan TESİD Başkanı, “Birkaç ay öncesine kadar çip tarafında bolluk vardı. 2026 boyunca dalgalanma sürebilir, ancak 2027’de piyasanın yeniden dengeye oturacağını düşünüyorum” diye konuştu. 

NASIL ORTAYA ÇIKTI

- Yapay zekâ talebi patladı: Veri merkezleri ve yapay zekâ  sunucuları, bilgisayar ve telefonlardan çok daha fazla bellek tüketiyor.

- Üreticiler rotayı değiştirdi: Bellek üreticileri, daha yüksek kâr bırakan yapay zekâ odaklı bellek türlerine (ör. HBM) öncelik vermeye başladı.

- Kapasite kayınca daraldı: Aynı üretim hatları sınırlı olduğu için, HBM’ye ayrılan kapasite arttıkça geleneksel belleklerin (DDR4/DDR5/LPDDR) üretimi azaldı.

- Geleneksel cihazları etkiledi: Ana akım cihazlara giden bellek azaldı; stoklar gerildi, fiyat baskısı yükseldi ve tedarik riski büyüdü.

KİMLERİ ETKİLİYOR

Akıllı telefon üreticileri: Büyük Çin markaları dahil birçok firmanın, 2026 üretim hedeflerini bellek fiyatlarındaki artış nedeniyle aşağı çekmesi bekleniyor.

PC ve oyun cihazları: Özellikle modüler sistemlerde RAM fiyatlarının yüzde 200’ü aşan artışlar nedeniyle satışlara olumsuz yansıması bekleniyor.

Otomotiv elektroniği ve akıllı cihazlar: RAM, araç kontrol üniteleri ve IoT cihazlarında kullanılan kritik bir bileşen. Bellek fiyatları yükselince üreticiler tasarrufa yöneliyor; bu da ürün özelliklerinde sadeleşme ve maliyet artışlarına neden olabilir.