Bakır kıtlığı kapıda: 2026 da talep arzı aşacak

Çin, küresel rafine bakır üretiminin yarısından fazlasını gerçekleştirerek bakır piyasasına hakim konumdadır.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), bakıra olan talebin keskin artışı göz önüne alındığında, önümüzdeki on yılda büyük bir bakır açığının ortaya çıkacağını öngörüyor. Küresel bakır madenciliği hızlandırılmış bir tempoda genişlemezse, talep arzı %30'a kadar aşabilir. Bu arada, birkaç yeni bakır gücünün ortaya çıkması, yeni madencilik projeleri geliştirerek Çin'in küresel bakır pazarındaki hakimiyetine meydan okuyacak gibi görünüyor.

Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) kritik mineraller analisti Shobhan Deer, Aralık ayında Kritik Mineraller Birliği'nin yıllık konferansında yaptığı konuşmada, küresel talebin artmasıyla, özellikle enerji dönüşümü ve yapay zekanın gelişmesi nedeniyle, 2035 yılına kadar bakırda %30'a varan bir kıtlık yaşanabileceğini söyledi.

Bakır madenciliği sektörü, cevher kalitesinin düşmesi, artan sermaye maliyetleri ve uzun proje geliştirme süreleri de dahil olmak üzere çeşitli zorluklarla karşı karşıyadır . Bu durum, diğer önemli minerallere kıyasla bakır üretimini artırmayı zorlaştırmaktadır.

"Bakır bizi gerçekten endişelendiren mineral... Dolayısıyla bu, arzını hızla artırmak için gerçekten zorlu bir mineral. Bu yüzden özellikle endişeliyiz ve bunu geleceğe yönelik en önemli küresel sorunlardan biri olarak vurgulamak istiyorum" dedi Deer.

Bu arada, Uluslararası Bakır Çalışma Grubu ekim ayında , daha yavaş üretim artışı nedeniyle küresel rafine bakır piyasasının 2026 yılında 150.000 metrik tonluk bir açık yaşayacağını tahmin ettiğini açıkladı; daha önce bu tahmin 209.000 tonluk bir fazlalık öngörülmüştü.

Bakır, elektrik ve ısı iletkenliği, korozyon direnci sayesinde elektrik tesisatları, enerji iletimi, su tesisatı, elektronik, yenilenebilir enerji teknolojileri ve endüstriyel makineler gibi birçok sektörde kullanılmaktadır.

Bakır madenciliği piyasasının değeri 2024 yılında 9,24 trilyon dolar olarak belirlenmiş olup , 2035 yılına kadar yıllık bileşik büyüme oranı (CAGR) %3,8 ile 13,93 milyar dolara ulaşması beklenmektedir .

Çin'in pazardaki hakimiyeti, birçok ülkenin bakır tedarik zincirlerinin gücü konusunda endişelenmesine yol açtı. Ağustos ayında, Çin'in rafine bakır üretiminin 2025 yılında rekor seviyeye ulaşacağı tahmin ediliyordu; zira eritme sektörünün artan gücü, küresel bakır cevheri kıtlığı ortamında denizaşırı rakiplerin çökmesine neden oluyordu. Şu anda Çin, küresel rafine bakır üretiminin yarısından fazlasını karşılıyor.

2023 yılının sonlarında, madenlerin kapanması ve eritme kapasitesinin hızla genişlemesi nedeniyle küresel bir bakır kıtlığı ortaya çıkmaya başladı. Bu durum, eritme tesislerinin konsantreyi metale dönüştürmek için ödediği işlem ücretlerini düşürerek karlılığı azalttı. Macquarie Group'un emtia stratejisti Alice Fox'a göre, Çin'deki eritme tesisleri, mevcut stokları ve hükümetin tüketim malları değiştirme programlarından elde edilen atıkları kullanarak konsantre ithalatından daha hızlı bir şekilde üretimi artırabildi.

Tedarik zincirlerini güçlendirmek için birçok ülke bakır madenciliği ve rafinasyon faaliyetlerine büyük yatırımlar yapıyor . Kasım ayında, Kanadalı şirket "Ivanhoe Mines", Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki Kamoa-Kakula'da yılda 500.000 ton kapasiteli bakır eritme tesisinde çalışmalara başladı ve bunun Afrika'nın en büyük ve en çevre dostu bakır eritme tesisi olduğunu iddia ediyor. İlk konsantre miktarının yıl sonuna kadar hazır olması bekleniyor .

"Ivanhoe"nun kurucusu Robert Friedland, bugünkü durumun sadece bir ritüel olmadığını belirtti.

"Meşaleyi yakmak, Kamoa-Kakula'da dönüştürücü bir değişimi temsil ediyor... 2008'de yüksek kaliteli bakırı ilk keşfettiğimiz yerden, şimdi gelenekle kutsanmış ateşi kullanarak bakır eritme konusunda yeni bir küresel standart belirleyecek bir tesisi hayata geçiriyoruz" diye ekledi.

Kanada, kendi ülkesinde de bakır işini genişletiyor, projeleri yeniden canlandırıyor ve yeni madenler geliştiriyor. Britanya Kolombiyası'ndaki bakır madenlerinden elde edilen üretim, yaşlanan yataklar ve yavaşlayan izin süreci nedeniyle 2023 yılına kadarki zirve noktasından yaklaşık %18 düşmüş olsa da, Kanada bakır üretimi 2023 yılına göre yaklaşık %6,2 artmıştır. Ancak, artan maliyetler nedeniyle bazı projeler gecikmiştir.

Kanada Madencilik Birliği CEO'su Pierre Gratton, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada bakırın önümüzdeki birkaç yıl içinde yeniden gündeme geleceğini beklediğini belirtti.

"Bu durum, bakır üretimini yeniden başlatmaya veya genişletmeye yönelik artan ilgide de kendini gösteriyor" diye belirtti.

Tek Resources'ın Highland Valley maden işletmesinin faaliyet süresi 2040'ın ötesine uzatıldı. Newmont'un Red Chris madeni de faaliyetlerine devam ediyor ve 2030'dan önce ulusal bakır üretiminde %15'e varan bir artışa katkıda bulunabilir. New Gold'un New Afton madenindeki üretimin yılda 45.000 tona çıkması bekleniyor. Bu arada, Foran Mining, Saskatchewan'daki McIlvena Bay madeninde 2026 yılında faaliyete başlamayı planlıyor.

Artan bakır açığı ve Çin'in bakır pazarındaki artan hakimiyeti, bu önemli metalin küresel talebi artmaya devam ederken, önümüzdeki yıllarda küresel bakır tedarik zincirlerini istikrarsızlaştırma tehdidi oluşturuyor. Önümüzdeki on yılda birkaç yeni büyük maden açılmadığı takdirde, bakır açığı artmaya devam edecek ve bu da dünya genelinde yeni yenilenebilir enerji kapasitesinin uygulanmasını durdurabilir.