Son 2520 günü hesaplamayan emekli ömür boyu düşük maaş alacak Sözcü Gazetesi

Emeklilik denildiğinde vatandaşların büyük bölümü yaş şartına, prim gün sayısına veya EYT kapsamına girip girmediğine odaklanıyor. Bugün birçok kişi emeklilik için gerekli prim gününü tamamladığını düşünüyor. Ancak son yıllarda yapılan sigortalılık değişiklikleri nedeniyle farkında olmadan daha düşük aylıkla emekli olabilecekleri bir statüye geçmiş olabiliyorlar.

SON 2520 GÜN NEDEN ÖNEMLİ?

1 Ekim 2008 tarihinden önce sigortalı olan kişilerde, çalışma hayatında birden fazla sigortalılık statüsü bulunuyorsa emeklilik sırasında son 2520 gün fiili hizmet süresine bakılıyor. Uygulamada bu süre 2520 gün olarak biliniyor.

Dünya Gazetesi'ndeki köşe yazısında konuyu ele alan Özgür Erdursun, son 2520 gün içerisinde;

SSK (4/A),

Bağ-Kur (4/B),

Emekli Sandığı (4/C)

statülerinden hangisinde daha fazla hizmet varsa kişinin kural olarak o statüden emekli edildiğini belirtiyor. Bu nedenle emekliliğine birkaç yıl kala işyeri açan, şirket ortağı olan veya özel sektörde çalışmaya başlayan birçok kişi farkında olmadan emeklilik statüsünü değiştirebiliyor.

EYT'LİLER İÇİN DE GEÇERLİ

Son 2520 gün kuralı sadece EYT kapsamı dışında kalanları ilgilendirmiyor. EYT düzenlemesinden yararlanan milyonlarca sigortalı için de aynı kural uygulanıyor. 

EYT ile yaş şartı kaldırılmış olsa da hangi statüden emekli olunacağını belirleyen hizmet birleştirme kuralları değişmedi. Bu nedenle EYT’li bir sigortalı da son yıllardaki prim ödemeleri nedeniyle beklemediği bir statüden emekli olabiliyor.

PRİM GÜNÜNÜ TAMAMLADIKTAN SONRA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER RİSK YARATABİLİYOR 

Özgür Erdursun, yazısında prim şartı tamamlandıktan sonra yapılan statü değişikliklerinin yarattığı riskleri şu örneklerle açıklıyor:

"Örneğin bir devlet memuru düşünelim. Emekli Sandığı kapsamında emeklilik için gerekli olan 9000 günü tamamlıyor. Daha sonra görevinden ayrılarak kendi işini kuruyor veya özel sektörde çalışmaya başlıyor. Sonrasında 1260 günden fazla Bağ-Kur veya SSK primi ödüyor. Sosyal Güvenlik Kurumu bu kişiyi son 2520 gün hesabına göre Bağ-Kur veya SSK statüsünden emekli etmek isteyebilir" dedi. 

Benzer durumun SSK’lı çalışanlar için de geçerli olduğunu belirten Erdursun, süreci şöyle aktarıyor:

"Örneğin bir sigortalı SSK’dan emekli olmak için gerekli prim gününü ve sigortalılık süresini tamamladıktan sonra şirket ortağı oluyor ve uzun süre Bağ-Kur primi ödüyor. Bu durumda SGK son 2520 gün hesabına göre kişiyi Bağ-Kur statüsünden emekli etmeye çalışabiliyor. İşte birçok kişinin bilmediği nokta burada ortaya çıkıyor" şeklinde açıklamada bulundu. 

PRİM ŞARTINI TAMAMLAYANLARIN DAVA HAKKI BULUNABİLİYOR 

Yargı kararları ve uygulamada ortaya çıkan bazı örnekler gösteriyor ki, kişi emeklilik için gerekli tüm şartları belirli bir statüde eksiksiz olarak tamamlamışsa durum yalnızca son 2520 gün hesabından ibaret olmayabiliyor.

Örneğin;

Emekli Sandığı kapsamında 9000 gününü tamamlayan,

SSK kapsamında emeklilik için gerekli prim gününü, sigortalılık süresini ve diğer şartları yerine getiren,

kişiler daha sonra farklı statülerde prim ödemiş olsalar bile, emeklilik haklarını tamamladıkları statü üzerinden değerlendirilmesi gerektiği yönünde yargı yoluna başvurabiliyorlar. 

Bazı durumlarda kişiler, SGK’nın son 2520 gün hesabına göre verdiği karara karşı dava açarak hak kazandıkları statüden emekli olma talebinde bulunabiliyorlar. Dolayısıyla son 2520 gün hesabı son derece önemli olmakla birlikte, emeklilik için gerekli tüm şartların daha önce tamamlanmış olması halinde hukuki değerlendirme yapılması gereken özel durumlar da bulunuyor.

'EMEKLİLİK PLANLAMASI SON BİRKAÇ YILDA YAPILMAZ' UYARISI

Vatandaşların en büyük yanılgılarından biri de emeklilik planlamasını emekliliğe birkaç yıl kala yapabileceklerini düşünmeleridir. Oysa birçok durumda yanlış sigortalılık tercihi yıllar sonra ortaya çıkıyor.

Özellikle; şirket ortaklığına girerken, kendi adına işyeri açarken, memuriyetten ayrılırken, özel sektöre geçerken, isteğe bağlı sigorta öderken ve borçlanma yaparken emeklilik statüsünün nasıl etkileneceği mutlaka hesaplanmalıdır. Bazen birkaç yıl ödenen Bağ-Kur primi, yıllarca planlanan emeklilik statüsünü değiştirebilir. Bazen de kişi gerekli şartları çoktan tamamlamış olmasına rağmen bunu fark etmediği için gereksiz yere prim ödemeye devam edebilir.

Emeklilik planlamasında en büyük hata yalnızca yaşa ve prim gününe odaklanmaktır. Özellikle 1 Ekim 2008 tarihinden önce sigortalılı olan kişiler açısından son 2520 gün hesabı hâlâ emeklilik sisteminin en kritik unsurlarından biridir.

Ancak son 2520 gün kuralı tek başına değerlendirilmemelidir. Kişinin hangi statüde emeklilik şartlarını tamamladığı, bu hakları ne zaman kazandığı ve varsa yargı yoluyla ileri sürebileceği hakları da ayrıca incelenmelidir. Bu nedenle emeklilik başvurusu yapmadan önce yalnızca prim gününü değil, hangi statüden emekli olunacağını da mutlaka kontrol etmek gerekir. Çünkü emeklilikte doğru planlama bazen yıllarca daha yüksek aylık almak anlamına gelebilmektedir.