Obrukların altında el değmemiş devasa ormanlar keşfedildi Sözcü Gazetesi

Çince "göksel çukur" anlamına gelen "tiankeng" ismiyle anılan bu devasa yapılardan biri, Mayıs 2022'de Leye ilçesinde tespit edildi. 306 metre uzunluğunda, 150 metre genişliğinde ve 192 metre derinliğindeki obruğun tabanına inen araştırmacılar, yüksekliği 40 metreye varan ağaçlar ve yoğun bir bitki örtüsüyle karşılaştı. Keşif ekibinin lideri Chen Lixin ve Çin Jeolojik Araştırmalar Kurumu uzmanları, dik kayalıklarla korunan bu alanlarda bilim dünyası tarafından henüz tanımlanmamış yeni bitki ve hayvan türlerinin bulunabileceğini bildirdi.

Bölgedeki incelemelerin geçmişi daha eskiye dayanıyor. Çin Bilimler Akademisi Guangxi Botanik Enstitüsü’nden Tang Jianmin, 2016 yılında yaklaşık 600 metre derinliğindeki Dashiwei Tiankeng obruğuna inerek kökenleri dinozorlar çağına kadar uzanan nesli tehlike altındaki bitki türlerini yerinde gözlemledi. Jianmin’in UNESCO Courier dergisinde yayımlanan değerlendirmeleri, bu derin çukurların dış etkilerden izole edilmiş özel yaşam alanları sunduğunu kanıtladı.

Bilim insanları, kısıtlı güneş ışığına rağmen bu vegetasyonun nasıl gelişebildiğini 2024 yılında Chinese Journal of Plant Ecology dergisinde yayımlanan bir araştırmayla aydınlattı. Toplam 64 bitki türünün incelendiği çalışmada, tiankeng bitkilerinin yapraklarında azot, fosfor, potasyum, kalsiyum ve magnezyum gibi mineral besinleri diğer ekosistemlere kıyasla çok daha yüksek oranda biriktirdiği ve bu sayede hızlı büyüme sağladığı tespit edildi.

Milyonlarca yıllık jeolojik süreçlerde, kireç taşı gibi suda çözünebilen kayaların yer altı sularıyla erimesi ve oluşan dev mağara tavanlarının çökmesiyle meydana gelen bu oluşumlar, nemli mikroiklimleri sayesinde canlılar için doğal sığınak işlevi görüyor. 
Dünya genelindeki yaklaşık 300 tiankeng'in üçte ikisi Çin'de yer alırken, yalnızca Guangxi bölgesi küresel toplamın yüzde 30'una ev sahipliği yapıyor. Tang Jianmin ve ekibinin bölgede yürüttüğü çalışmalarda koruma altında olan 72 yabani bitki türü belirlendi. 

Ancak uzmanlar, sarp coğrafyaları sayesinde bugüne kadar korunan bu hassas ekosistemlerin, artan turizm faaliyetleri ve yer altı sularının zarar görmesi gibi insan kaynaklı tehditlerle karşı karşıya kaldığına dikkat çekerek bütüncül koruma çağrısında bulunuyor.