Toprağın altında ‘şeytan çiçeği’ keşfedildi Sözcü Gazetesi

Yeni türü dikkat çekici yapan yalnızca görüntüsü değil. Bitkinin yaprakları ve klorofili bulunmuyor, bu nedenle diğer birçok bitki gibi güneş ışığını kullanarak fotosentez yapmıyor. Yaşamının büyük bölümünü orman tabanındaki dökülmüş yaprakların altında geçiriyor ve ihtiyaç duyduğu besinleri topraktaki mantarlarla kurduğu ilişki sayesinde elde ediyor.

Araştırmacılar bitkiyi yaklaşık 950-970 metre rakımda, küçük bambuların bulunduğu gölgeli dağ ormanında tespit etti. Toprağın üzerinde görünen çiçekleri siyaha yakın renkte olurken dış bölümlerinde kırmızı-turuncu tonlar bulunuyor. Tepesindeki üç ince çıkıntı ise bitkiye boynuzlu bir görünüm kazandırıyor.

Bitkinin sıra dışı yaşam biçiminin temelinde klorofil taşımaması yatıyor. Güneşten enerji üretmek yerine yer altındaki mantar ağlarından karbon ve diğer besinleri alan tür, bu nedenle ormanın karanlık tabanında yaşayabiliyor. Bitkinin büyük kısmı gözlerden uzakta kalırken çiçekleri kısa süreliğine yüzeye çıkıyor.

Bilim insanları bitkinin gerçekten yeni bir tür olup olmadığını yalnızca dış görünüşüne bakarak belirlemedi. Örnekler üzerinde yapılan incelemelerin yanı sıra üç nükleer ve iki mitokondriyal genetik belirteç kullanılarak DNA analizleri gerçekleştirildi. Sonuçlar bitkinin Thismia cinsi içerisinde daha önce tanımlanmamış ayrı bir tür olduğunu destekledi.

Keşfin endişe yaratan tarafı ise bitkinin son derece sınırlı bir alanda bulunması. Şimdiye kadar yalnızca tek bir popülasyon tespit edildi ve araştırmacıların kaydettiği birey sayısı 50'nin altında kaldı. Bilinen popülasyonun kapladığı gerçek alanın da 0,05 kilometrekareden, yani yaklaşık 5 hektardan daha küçük olduğu belirtiliyor.

Üstelik bu küçük alan milli park içerisinde olmasına rağmen ziyaretçilerin sık kullandığı bir bölgede bulunuyor. Araştırmacılar, yoğun ziyaretlerin yaşam alanı üzerinde oluşturabileceği baskı nedeniyle türü ön değerlendirmede kritik tehlike altında kategorisine yerleştirdi. Bu değerlendirme henüz IUCN'nin küresel Kırmızı Liste kaydı değil; araştırmayı yapan bilim insanlarının IUCN kriterlerini kullanarak yaptığı ön sınıflandırma.

Şimdilik Thismia daemona yalnızca Thong Pha Phum Milli Parkı'ndaki bu küçük alandan biliniyor. Araştırmacılar benzer orman koşullarının bulunduğu Tayland'ın batısındaki başka bölgelerde ve Myanmar'da da yaşayabileceğini değerlendiriyor ancak henüz ikinci bir popülasyon bulunmuş değil. Araştırma PhytoKeys dergisinde yayımlandı.