Çölün ortasında devasa göller keşfedildi Sözcü Gazetesi

Bugün dünyanın en kurak bölgelerinden biri olan Büyük Sahra Çölü'nün geçmişte geniş nehirler, derin göller ve zengin bir bitki örtüsüyle kaplı olduğu bilimsel verilerle doğrulandı.

Earth and Planetary Science Letters dergisinde yayımlanan çalışmaya göre araştırmacılar, Fas'ın güneyindeki Atlas Dağları yakınında yer alan bir mağaradan alınan stalagmit (dikit) örneklerini inceleyerek bölgenin geçmiş iklim koşullarını yeniden yapılandırdı.

8 BİN YIL ÖNCE YAĞIŞ SEVİYESİ YÜKSEKTİ 

Daily Galaxy'nin aktardığı araştırmada bilim insanları, mağaralardan toplanan ve ağırlığı bazen 0,25 grama kadar düşen küçük stalagmit parçalarındaki uranyum ve toryum izotop seviyelerini analiz etti. Dikitlerin yalnızca dış ortamdan sızan sularla büyümesi sebebiyle birer doğal iklim arşivi niteliği taşıdığı belirtildi.

Yapılan kireç taşı ve oksijen izotop analizleri, bölgenin 8.700 ila 4.300 yıl önce 'Afrika Nemli Dönemi' olarak adlandırılan süreçte, sürekli ve yüksek miktarda yağış aldığını gösterdi. Jeologlar, izotop oranları üzerinden hava kütlelerinin izlediği rotayı, yoğuşma sıcaklığını ve bulutların katettiği mesafeyi tespit etti.

YAĞIŞLARIN KAYNAĞI 'TROPİKAL KUŞAKLAR'

Elde edilen veriler, Yeşil Sahra dönemindeki yağışların sanılanın aksine yalnızca Batı Afrika musonlarının kuzeye ilerlemesinden kaynaklanmadığını ortaya koydu. İncelemeler, ana nem kaynağının ekvatoral bölgelerde oluşan ve devasa miktarda su buharı taşıyan 'tropikal kuşaklar' olduğunu gösterdi.

8.000 yıl önce bu atmosferik koridorların Kuzey Afrika'nın dağlık alanlarına sürekli yağış bırakarak yer altı su kaynaklarını ve göl havzalarını beslediği saptandı.

BULGULAR İKLİM VERİLERİYLE DE ÖRTÜŞÜYOR

İklim verileri ile bölgedeki arkeolojik bulguların tam uyum gösterdiği bildirildi. Yağışların zirve yaptığı dönemde Atlas Dağları'nın güneyindeki insan yerleşimlerinin sayısında belirgin bir artış kaydedildiği belirtildi.

Yağışlar sayesinde oluşan geniş otlakların hayvancılıkla geçinen pastoral topluluklara imkan sağladığı ve insanların Sahra'nın iç kısımlarına yerleşmelerine olanak tanıdığı ifade edildi.

CEVAPSIZ KALAN NOKTALAR İÇİN ÇALIŞMALAR SÜRÜYOR 

Çalışmaya katkı sağlayan isimlerden Dr. Sam Hollowood, küçük kireç taşı birikintilerinin büyük çevresel değişimleri ortaya koyduğunu belirterek, araştırma ekibinin yağış miktarındaki artışı daha kesin oranlarla ölçmek üzere çalışmalarını sürdürdüğünü aktardı. Arazi çalışmalarında yer alan Dr. Julia Barrott ise elde edilen ölçümlerin bölgedeki geniş ölçekli arkeolojik verilerle mükemmel bir uyum yakaladığını kaydetti.