Milei için son referandum: “Testere devrimi” sarsılıyor

İşte 26 Ekim Pazar günü Arjantin’de yapılacak yasama seçimlerinde tam da bu risk masada. Bu seçimlerde yalnızca Kongre’nin bir kısmı yenilenmeyecek — 257 milletvekilliğinden 127’si ve 72 senatörlükten 24’ü — aynı zamanda Javier Milei’nin siyasi geleceği ve onun temsil ettiği “paleolibertaryen testere deneyinin” kaderi belirlenecek.

Milei’nin deneysel yönetim tarzı, tüm dünyadaki aşırı sağ hareketlerin ilgisini çekmişti.

Bir hükümet değil, bir referandum

Bu seçimler, Milei için iktidara geldiğinden beri en önemli plebisit niteliğinde. Eğer Kongre’de reformlarını geçirecek çoğunluğu sağlayamazsa, önümüzdeki iki yıl onun için bir “engel koşusu”na dönüşecek. Bu da yürütme ile yasama arasındaki gerginliği artırarak Milei’nin iktidarda kalma olasılığını zayıflatacak.

2023’te “sisteme karşı devrim” ve “politik kastaya son” sloganlarıyla iktidara gelen Milei’nin hareketi, iki yıl geçmeden kurumsal bir çöküş sürecine dönüştü.

Dolarizasyon vaadi ortadan kalktı, enflasyon %198’e ulaştı — son otuz yılın en yüksek seviyesi — ve yoksulluk oranı %46’ya çıktı.

İşsizlik ise üst üste üç çeyrektir artıyor.

Ulusal İstatistik Enstitüsü (INDEC) verilerine göre bu tablo, Arjantin’in derin ekonomik krizini gözler önüne seriyor.

Uluslararası Para Fonu (IMF) da 44 milyar dolarlık borç anlaşmasının ardından “Arjantin ikinci çeyrekte mali hedeflerini karşılamadı” diyerek hükümete diplomatik bir uyarı gönderdi.
Yani, uygulanan sert kemer sıkma politikaları acımasız ama etkisiz oldu.

Kriz derinleşiyor, popülarite eriyor

Kamu sektöründeki kitlesel işten çıkarmalar, enerji sübvansiyonlarının kaldırılması ve sosyal, sağlık ve eğitim bütçelerindeki kesintiler, Milei’nin halk desteğini büyük ölçüde düşürdü.
Ancak çöküş yalnızca ekonomiden değil, skandallardan da kaynaklanıyor.

“Kriptogate” olayı: 10.000’den fazla küçük yatırımcıyı dolandıran bir saadet zinciri, Milei’ye yakın çevreyle ilişkilendirildi.

Kardeşi Karina Milei: Ulusal Engellilik Ajansı’nda rüşvet almakla suçlandı.

Milletvekili adayı José Luis Espert: Buenos Aires’te aday olduktan kısa süre sonra bir uyuşturucu kaçakçısından 200.000 dolar aldığı ortaya çıkınca listeden çıkarıldı.

Ancak oy pusulaları çoktan basıldığından, adı hâlâ listede yer alıyor — bu da seçmenlere Milei’nin “narko-bağlantısını” hatırlatıyor.

İç çekişmeler ve istifalar zinciri

“Hukuk ve düzen” söylemiyle iktidara gelen hükümet, bugün iç çatışmalarla sarsılıyor. En dikkat çekici kriz, Başkan Yardımcısı Victoria Villarruel ile yaşadığı kopuş oldu. Milei, Mayıs ayında resmi bir törende yardımcısına selam vermeyi reddetti ve bunu sosyal medyada şu sözlerle açıkladı: “Roma hainlere ödeme yapmaz.”

Sonrasında Dışişleri Bakanı Guillermo Francos, kardeşi Karina Milei’nin kontrolündeki başbakanlık ofisiyle yaşadığı anlaşmazlıklar sonucu istifa etti.

Buenos Aires yenilgisi: Dönüm noktası

Milei hükümetinin yıpranması, Eylül ayında Buenos Aires eyaletinde aldığı ağır seçim yenilgisiyle somutlaştı.

“La Libertad Avanza” koalisyonu, sağ bloktaki birlik mesajına rağmen Junín, Pergamino ve Tandil gibi geleneksel kalelerini kaybetti. Bu sonuç, yalnızca bir seçim hezimeti değil, aynı zamanda sembolik bir çöküştü.

Trump sahneye çıktı: Şartlı “kurtarma paketi”

Bu zayıflık ortamında ABD Başkanı Donald Trump, hem “kurtarıcı” hem de “alacaklı” rolüyle devreye girdi.

kim ayı başında Trump, ABD Hazine Bakanlığı aracılığıyla Arjantin’e 20 milyar dolarlık, 40 milyara kadar genişletilebilir bir yardım paketi sözü verdi.

Ancak bu desteğin tek bir şartı vardı: “Milei seçimleri kazanmazsa, zaman kaybetmeyeceğiz.”

Trump’ın Hazine Bakanı Scott Bessent de bu mesajı yineledi: “Biz yalnızca Milei’ye güveniyoruz. Başka bir hükümet, ABD için zaman ve para kaybı olur.”

Bu, ABD’nin Arjantin seçimlerine doğrudan müdahalesi anlamına geliyor.

Milei kaybederse, anlaşma iptal edilecek ve ülke IMF’ye borcunu geri ödemek zorunda kalacak. Trump’ın desteği elbette çıkar amaçlı: ABD, Arjantin’in lit­yum, petrol, bakır ve uranyum kaynaklarına erişimi güvence altına almak ve Çin’in etkisini sınırlamak istiyor.

Jeopolitik anlamı: Latin Amerika’da aşırı sağın kaderi

Trump’ın yaklaşımı, Brezilya’da Jair Bolsonaro döneminde izlediği çizginin aynısı. Milei’yi “bölgedeki stratejik müttefiki” olarak gören Trump, onu Latin Amerika’daki ilerici ekseni dengelemek ve Mercosur içinde ABD etkisini artırmak için bir araç olarak değerlendiriyor.
Trump’ın ifadesiyle: “Arjantin başarılı olursa, diğer ülkeler de onun yolunu izleyecek.”
Bu nedenle, Pazar günkü seçimler yalnızca Arjantin’in değil, küresel aşırı sağın geleceğini de belirleyecek.

Brezilya’da Bolsonaro’nun yargı kararıyla siyasetten men edilmesinden sonra, Arjantin reaksiyoner dalganın son kalesi hâline geldi.

Eğer Milei yenilirse, bu yalnızca bir hükümetin düşüşü değil — Latin Amerika’daki aşırı sağın meşruiyetine indirilen büyük bir darbe olacak.

Çünkü yeni otoriter hareketin başarısı veya çöküşü artık ülkelerle değil, küresel dalgalarla ölçülüyor.