İran ın atar damarı Hark Adası vuruldu, dünyayı korku sardı

ABD ile İran arasında tırmanan savaş üçüncü haftasına girerken Washington yönetimi İran'ın Basra Körfezi'ndeki en kritik enerji noktalarından biri olan Hark Adası'nı hedef aldı. ABD Başkanı Donald Trump, saldırıların İran'ın petrol ihracatının ana merkezi olarak bilinen adadaki askeri tesislere yönelik gerçekleştirildiğini açıkladı.

PETROL ALTYAPISI HEDEF ALINMADI

ABD'li yetkililer operasyonun özellikle füze ve deniz mayını depolarını hedef aldığını belirtti. Washington yönetimi, bu sistemlerin Hürmüz Boğazı'nda uluslararası deniz taşımacılığını engellemek amacıyla kullanılabileceğini savunurken, saldırılarda petrol altyapısının doğrudan hedef alınmadığını vurguladı.

Trump ise yaptığı açıklamada Hark Adası'nı İran'ın "taç mücevheri" olarak nitelendirerek Tahran yönetimine açık bir uyarıda bulundu. Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda gemi geçişlerini engellemesi halinde adadaki petrol tesislerinin de hedef alınabileceğini söyledi.

KÜRESEL ENERJİ KRİZİ ENDİŞESİ

Hark Adası'na yönelik saldırılar enerji piyasalarında ciddi endişe yarattı. Analistler, adadaki petrol altyapısının hedef alınması durumunda İran'ın petrol ihracatının büyük ölçüde durabileceğini ve bunun küresel petrol fiyatlarında sert artışa yol açabileceğini belirtiyor.

Savaşın etkileri şimdiden küresel ekonomiye yansımaya başladı. Uluslararası Enerji Ajansı koordinasyonunda Kanada'nın acil durum kapsamında 23,6 milyon varil petrol piyasaya sürme kararı aldığı açıklandı.

Artan jeopolitik gerilim havacılık sektörünü de etkiledi. Yükselen yakıt maliyetleri nedeniyle bazı uluslararası uçuşlarda bilet fiyatlarının hızla arttığı bildirildi.

İRAN PETROLÜNÜN STRATEJİK MERKEZİ

Basra Körfezi'nde, İran ana karasının yaklaşık 30 kilometre açığında bulunan Hark Adası, ülkenin petrol ihracatı açısından en kritik stratejik noktalarından biri olarak kabul ediliyor. İran medyasına göre ülkenin petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90'ı bu adadaki terminal üzerinden gerçekleştiriliyor.

Yaklaşık 21 kilometrekarelik yüzölçümüne sahip olan ada, Buşehr eyaleti açıklarında yer alıyor. İran ana karasına yaklaşık 30 kilometre, Buşehr Limanı'na ise yaklaşık 55 kilometre mesafede bulunan Hark Adası'nda petrol terminallerinin yanı sıra yerleşim alanları da bulunuyor. Adada yaklaşık 8 bin 200 kişinin yaşadığı belirtiliyor.

PETROL BORU HATLARIYLA ADAYA TAŞINIYOR

Hark Adası'nda doğrudan petrol üretimi yapılmıyor. İran'ın kara ve deniz sahalarında bulunan Ebu Zer, Furuzan ve Durud petrol sahalarından çıkarılan ham petrol, deniz altı boru hatları aracılığıyla adadaki depolama ve yükleme tesislerine ulaştırılıyor. Burada dev depolama tanklarında muhafaza edilen petrol, daha sonra büyük tankerlerle başta Asya pazarları olmak üzere dünya piyasalarına sevk ediliyor.

DEPOLAMA VE YÜKLEME KAPASİTESİ DEV BOYUTTA

Sürekli modernize edilen Hark Adası'ndaki terminallerin depolama kapasitesi yaklaşık 28 milyon varile ulaşıyor. Günlük yükleme kapasitesinin ise 7 milyon varile kadar çıkabildiği ifade ediliyor. Ancak ABD'nin uyguladığı yaptırımlar nedeniyle İran petrolünün fiili ihracat kapasitesinin bu seviyelerin oldukça altında kaldığı belirtiliyor.

İran petrolünün en büyük alıcıları arasında Çin öne çıkarken, yaptırımlar nedeniyle birçok ülkenin İran'dan petrol alımı sınırlı seviyede gerçekleşiyor. Bu nedenle adadan yapılan fiili ihracatın günlük ortalama 1,6 milyon varil civarında olduğu, bazı dönemlerde ise 4 milyon varile kadar çıktığı ifade ediliyor.

Normal şartlarda yılda yaklaşık 950 milyon varil petrol ihracatının gerçekleştirildiği Hark Adası'nda, yaptırımlar nedeniyle ihracat kapasitesinin yaklaşık yüzde 60–65 seviyesinde kullanıldığı belirtiliyor.

DERİN SU LİMANI AVANTAJI

Hark Adası'nı stratejik açıdan önemli kılan unsurlardan biri de doğal bir derin su limanına sahip olması. Basra Körfezi'nde İran ana karası kıyılarının büyük bölümünde suyun sığ olması nedeniyle dev petrol tankerlerinin yanaşması zorlaşırken, Hark Adası çevresindeki derin sular büyük tankerlerin güvenli şekilde yanaşmasına imkan sağlıyor.

Bu özellik, adayı İran petrolünün küresel piyasalara ulaştırıldığı en önemli lojistik merkezlerden biri haline getiriyor.

"YASAK ADA" OLARAK BİLİNİYOR

Stratejik konumu, dev petrol tesisleri ve yüksek güvenlik önlemleri nedeniyle Hark Adası "Yasak Ada" olarak da biliniyor. Adaya yerli olmayanların, turistlerin ve yeni çalışanların giriş yapabilmesi için Buşehr eyaleti valiliğinden veya İran Ulusal Petrol Şirketi'nden resmi izin alınması gerekiyor.