FUNDA KARAYEL Bir gorilin pasaportu: Zeytin ve yeni bir diplomasi dili

Kargo kutusundan çıkan o minik goril, bize diplomasinin bazen bir yaşam kurtarmakla başladığını hatırlattı. 'Goril diplomasisi' ifadesi, devletlerin çevre, etik ve uluslararası sorumluluk alanlarında verdikleri sınavı temsil ediyor. Türkiye'de en güncel örneği ise Zeytin adlı yavru goril oldu. Zeytin, 22 Aralık 2024'te Nijerya'dan Tayland'a kaçak yollarla götürülmek istenirken İstanbul Havalimanı'nın kargo biriminde bulundu. Kısa sürede kamuoyunun kalbini kazanan bu minik goril, yalnızca bir kurtarma hikayesi değil, aynı zamanda bir diplomasi meselesi haline geldi.

ZEYTİN NEREYE AİT?
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın devreye girmesiyle Zeytin koruma altına alındı, ancak sonrasında asıl tartışma başladı: Zeytin nereye ait? CITES (Nesli Tehlike Altındaki Yaban Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticareti Sözleşmesi) uyarınca el konulan hayvanlar ya menşe ülkelerine ya da uygun görülen bir koruma merkezine gönderiliyor. Nijerya hükümeti, Zeytin'in ülkesine iadesi için devreye girerken, Türkiye kamuoyu başka bir şeye odaklanmıştı: Zeytin'in artık burada kalması gerektiğine… Çünkü Zeytin, kısa sürede bir hayvandan öte bir sembole dönüşmüştü merhametin, farkındalığın, doğayla bağ kurmanın sembolü. Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün 24 Ekim'de yaptığı açıklamayla Zeytin'in Türkiye'de bir hayvanat bahçesinde kalacağı kesinleşti. Bu karar, belki diplomatik açıdan karmaşık ama vicdani açıdan pek çok insan için sevindirici bir sondu. Bu karara kızanlar oldu tam da burada tartışma başladı. Hayvanseverler, "Zeytin kurtarıldı ama şimdi tutsak mı?" sorusunu sormaya başladı.
Sosyal medyada binlerce kişi, bir kurtuluş hikayesinin neden kafesle bittiğini sorguladı. Zeytin'in iyi şartlarda, güvenli, bir ortamda yaşaması da en büyük önceliğimiz olmalı. Korumakla kızmak arasında gidip geliyoruz. Sevgiyle öfke karışıyor. Ben zeytinin hikayesine umutla bakmayı seçiyorum. Çünkü, o artık sadece kurtarılmış bir goril değil; birine bağlanmış, güvenmeyi öğrenmiş bir canlı. Bakıcısına alıştığı söyleniyor hatta izlediğim görüntülerde bakıcısının saçlarını okşuyor. Zeytin'in şu anda İstanbul'daki Polonezköy Hayvanat Bahçesi'nde tutulduğu söyleniyor burası büyük ve hayvanları doğal ortamlarında serbest bırakıyor, kafeste tutmuyor. Ben önümüzdeki günlerde ziyarete gideceğim ama şimdi sorduğumda nasıl diye "Yaşına uygun şekilde besleniyor, zihinsel ve fiziksel gelişimi aktivitelerle destekleniyor. Onunla sürekli ilgilenen, özel olarak görevlendirilmiş bir bakıcısı bulunuyor" diyor. Ben Zeytin'in Türkiye'de, gerçekten iyi koşullarda kalacağına inanıyorum. Hoş geldin Zeytin.

BAĞLANTI HATASI ZORBALIĞA KARŞI EMPATİYİ BEYAZPERDEYE TAŞIYOR
Bazen bir film, yalnızca izlenmek için değil, hissedilmek için yapılır. 'Bağlantı Hatası' tam da böyle bir yapım. Gökçen Usta'nın yönetmenliğinde hayata geçen film, akran zorbalığı ve toplumsal şiddetin görünmeyen yüzüne dikkat çekerek sinemayı güçlü bir farkındalık aracına dönüştürüyor. Onur Tuna, Belçim Bilgin, Timur Acar, Asena Keskinci, Fatih Berk Şahin, Utku Coşkun ve Çağdaş Onur Öztürk gibi isimlerin bir araya geldiği güçlü kadro, 31 Ekim 2025'te izleyiciyle buluşmaya hazırlanıyor. Türk sinemasında bir ilke imza atan bu film, yalnızca bir dramatik anlatı değil; bir çağrı, bir toplumsal hareket. Zorbalığın başladığı o küçük anları, sessiz kalınan cümleleri, fark edilmeden büyüyen travmaları anlatıyor.

Ve bunu yaparken ne parmak sallıyor ne ajitasyona kaçıyor yalnızca aynayı bize tutuyor. 'Bağlantı Hatası', vizyonla birlikte başlatılan 'BağlantıKur' etiketiyle farkındalığı ekran dışına taşırken, izleyiciler, filmi izledikten sonra sinema salonunda çektikleri bir fotoğrafla, zorbalığa karşı kendi sözlerini paylaşmaya bu kampanyayla davet ediliyor. En yaratıcı paylaşımın 1 milyon TL'lik büyük ödül kazanacak olması, bu mesajı daha geniş kitlelere ulaştırmanın heyecan verici bir yolu. Gökçen Usta'nın ifadesiyle, film "zorbalığın nerede başladığını, nasıl beslendiğini ve onu nasıl durdurabileceğimizi" sorguluyor. Aslında hepimizin içinde bulunduğu o görünmez ağın tam ortasında bir durak gibi: bir bağlantı hatası varsa, onu yeniden kurma zamanı da gelmiş demektir.