Fitch: Küresel arz fazlası petrol piyasasında jeopolitik riskleri sınırlıyor Sözcü Gazetesi

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, küresel piyasadaki petrol arz fazlası nedeniyle jeopolitik petrol risk priminin sınırlı kalmasının beklendiğini, bunun İran ve Venezuela'daki üretim belirsizliğini telafi edebileceğini bildirdi.

Fitch'ten yapılan açıklamada, petrol fiyatlarındaki oynaklığın artmasına rağmen küresel piyasadaki arz fazlası nedeniyle jeopolitik petrol risk priminin sınırlı kalmasının beklendiği ifade edildi.

Açıklamada, İran'da olası kesintilerin, arz fazlası bulunan küresel piyasa tarafından absorbe edilebileceğine işaret edildi.

Venezuela'da potansiyel arz artışlarının kısa vadede sınırlı kalmasının muhtemel olduğuna değinilen açıklamada, uzun vadede ise anlamlı bir artışın oldukça zorlayıcı olacağı vurgulandı.

Açıklamada, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütünün (OPEC) hacim ile değer arasındaki stratejik tercihinin petrol piyasasının şekillenmesinde kritik rol oynayacağının altı çizildi.

Fitch'in bu yıl için Brent petrolün varil fiyatı tahmininin 63 dolar seviyesinde olduğu ifade edilen açıklamada, petrol ve doğal gaz şirketlerine yönelik kredi notlarının orta döngü fiyat varsayımı olan 60 dolar seviyesi temel alınarak değerlendirildiği aktarıldı.

Açıklamada, "Küresel petrol piyasasının 2026'da arz fazlası vermeye devam etmesi bekleniyor. Fitch, 2025'te günlük 3 milyon varil arz artışı olduğunu, 2026'da ise bunun 2,5 milyon varil daha artacağını tahmin ediyor. Buna karşılık talep artışının her 2 yılda da yalnızca yaklaşık 0,8 milyon varil seviyesinde kalması öngörülüyor." ifadelerine yer verildi.

Venezuela'nın küresel kanıtlanmış petrol rezervlerinin yaklaşık yüzde 17'sine sahip olmasına rağmen, Kasım 2025 itibarıyla küresel ham petrol üretiminin yalnızca yüzde 0,8'ini gerçekleştirdiği kaydedilen açıklamada, yaptırımlar ve yetersiz yatırımlar nedeniyle ülkenin petrol üretiminin son 15 yılda ciddi şekilde gerilediği belirtildi.

Açıklamada, Venezuela'da 2010'da günlük 2,5 milyon varil olan petrol üretiminin 2024'te 0,88 milyon varile düştüğü, Eylül-Ekim 2025'te yaklaşık 1 milyon varil olan üretimin Kasım 2025'te yaptırımlar ve ABD ile yaşanan gerilimler nedeniyle 0,86 milyon varile gerilediği, ülkenin petrol ihracatının günlük 0,67 milyon varile indiği bildirildi.

Venezuela'da yüzer depolarda ve karadaki stoklarda tutulan ham petrolün satılması ve yaptırımların kaldırılmasının kısa vadede üretimi günlük yaklaşık 1 milyon varil seviyesine çıkarabileceğine işaret edilen açıklamada, "Ancak bunun küresel piyasalar üzerinde anlamlı bir etkisi olması beklenmiyor." değerlendirmesi yapıldı.

Açıklamada, Venezuela'nın petrol üretiminin 2010'daki seviyesine geri dönmesinin ciddi zorluklar içerdiği vurgulanarak, bunun harap durumdaki altyapının modernizasyonu için önemli yatırımlar gerektirdiğine dikkati çekildi.

Venezuela rezervlerinin büyük bölümünün ekstra ağır ve yüksek kükürtlü petrolden oluştuğu anımsatılan raporda, "Bu tür petrolün üretimi, ileri teknik uzmanlık gerektirir ve genellikle uluslararası petrol şirketleri tarafından sağlanır. ABD'li ve diğer uluslararası petrol şirketlerinin yeniden yatırım yapabilmesi için, özellikle 2007'de ABD'li şirketlerin varlıklarına el konulmuş olması dikkate alındığında, güvenilir bir düzenleyici çerçeve ve mali istikrar şarttır." denildi.

Açıklamada, İran'ın küresel piyasada çok daha büyük bir tedarikçi olduğunun altı çizilerek, ülkenin günlük petrol üretiminin 3,5 milyon varil, ihracatının da 2 milyon varil civarında olduğu aktarıldı.

ABD'nin Kasım 2025'teki İranlı ticaret ve denizcilik şirketlerinden oluşan bir ağa yaptırımlar açıklamasına rağmen, İran'ın petrol arzının görece yatay seyrettiği vurgulanan açıklamada, "İran'ın üretiminde ciddi kesintiler, fiyatları yukarı çekebilir ancak küresel arz fazlası nedeniyle etkinin yine de sınırlı kalması bekleniyor." değerlendirmesinde bulunuldu.

Açıklamada, Rusya'nın petrol üretiminin ise günde yaklaşık 9,3 milyon varil seviyesinde yatay seyrettiğine işaret edilerek, petrol ihracatının büyük bölümünün Çin ve Hindistan'a yönlendirildiği anımsatıldı.

ABD ve İngiltere'nin Rus petrol şirketleri Lukoil ve Rosneft'e yönelik son yaptırımlarının, bu şirketlerin Rus petrol ihracatının yaklaşık yüzde 50'sini oluşturması nedeniyle ihracatı azaltabileceğine değinilen açıklamada, "Rusya-Ukrayna barış anlaşması ve yaptırımların kaldırılması, kısa vadede Rusya'nın hacimleri üzerinde sınırlı bir etki yapacak olsa da arz fazlası olan piyasada fiyat dalgalanmalarını daha da artırabilir." ifadesi kullanıldı.