Küresel piyasalarda tarife ve jeopolitik gerilim gölgesi Sözcü Gazetesi

Küresel piyasalar, ABD'de bazı tarifelerin Yüksek Mahkemece yasaya aykırı bulunması ve ABD-İran arasındaki tansiyonun her an artabileceğine yönelik endişelerle haftaya karışık başlarken, Asya tarafında bazı borsaların kapalı olması nedeniyle piyasalarda işlem hacmi düşük seyrediyor.

ABD'deki Yüksek Mahkemenin ABD Başkanı Donald Trump'ın devreye aldığı "acil durum" tarifelerini yasaya aykırı bulmasının ardından, Trump'tan gelen yeni bir tarife hamlesi belirsizlikleri artırdı.

1974 Ticaret Yasası uyarınca tüm ülkelere yüzde 10 küresel gümrük vergisi getirilmesine ilişkin kararı imzalayan Trump, daha sonra bu oranı yüzde 15'e çıkaracağını açıkladı.

Trump yönetimi ile Yüksek Mahkeme arasında birbirini takip eden zıt adımların atılabileceğine yönelik endişeler, ticaret politikalarına ilişkin öngörülebilirliği azaltarak ABD varlıklarına yönelik risk algısının yükselmesine neden oldu.

Ülkede endeks vadeli kontratlar haftaya satış baskısıyla başlarken, daha düşük gümrük vergileri olasılığı Asya tarafında açık olan Güney Kore ve Hong Kong borsalarının alıcılı seyretmesini sağladı.

Analistler, tarifelerde belirsizliklerin artmasının piyasa için iyi bir haber olmadığını vurgulayarak, söz konusu gelişmelere ek jeopolitik risklerin artabileceğine yönelik kaygıların da fiyatlamaları zorlaştırdığına dikkati çekti.

Öte yandan ABD ile İran arasındaki gelişmeler yatırımcıların odağında bulunuyor. Analistler, iki ülke heyetlerinin bu hafta yeniden bir araya gelmesinin beklendiğini aktararak, görüşmelerden somut sonuç çıkmaması halinde piyasalarda yüksek seyreden risk algısının artabileceğini kaydetti.

Trump, geçen hafta yaptığı açıklamada İran'a olası sınırlı askeri saldırı yapıp yapmayacaklarına ilişkin, "Sanırım bunu düşündüğümü söyleyebilirim." demişti.

GÖZLER NVIDIA'NIN FİNANSAL SONUÇLARINDA

Yapay zeka ve teknoloji şirketleri arasında sağlanan anlaşmalar piyasalarda risk iştahını destekleyen başlıca unsur olurken, bu alanda ana temayı belirlemesi beklenen dünyanın en büyük şirketlerinden Nvidia'nın çarşamba günü açıklayacağı finansal sonuçlar yatırımcıların odağında bulunuyor.

ABD'de Meta'nın uzun vadeli yapay zeka altyapı yol haritasını ilerletmek üzere Nvidia ile çok yıllık stratejik ortaklığa gittiğini duyurmasının ardından, Nvidia ile Oracle arasında da yeni bir iş birliği açıklandı.

Oracle ve Nvidia, işletmelerin otonom görevler gerçekleştirebilen yapay zeka uygulamalarının çıkarım süreçlerini hızlandırmaya yönelik altyapı entegrasyonu konusunda iş birliğini genişletti.

Makroekonomik veri tarafında ise ABD'de büyüme verileri beklentilerin altında kalırken, ABD Merkez Bankasının (Fed) enflasyon göstergesi olarak dikkate aldığı verilerde hızlanma görüldü.

Buna göre, gıda ve enerji kalemlerinin hesaplama dışı tutulduğu çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi geçen yıl aralıkta aylık bazda yüzde 0,4 ve yıllık bazda yüzde 3 ile beklentilerin üzerinde arttı.

Endeks, geçen yıl kasımda aylık yüzde 0,2 ve yıllık yüzde 2,8 artmıştı.

Para piyasalarında Fed'in haziran ayında faiz indirimi yapacağına yönelik beklentiler bir miktar zayıflamakla birlikte varlığını korurken, bankanın haziran toplantısını pas geçmesi halinde temmuzda faiz indirmesine kesin gözüyle bakılıyor.

DOLAR ZAYIFLADI

Dolar endeksi tarife belirsizlikleriyle geriledi. Cuma gününü yüzde 0,1 düşüşle 97,8 seviyesinde tamamlayan dolar endeksi, yeni haftaya da yüzde 0,3 azalışla 97,5'te başladı.

Halihazırda ABD-İran geriliminden destek bulan altının ons fiyatı, tarifelere ilişkin belirsizliklerin de eklenmesiyle yukarı yönlü hareketini sürdürdü. Ons altın yeni işlem gününde yüzde 1,2 artışla 5 bin 160 dolardan alıcı buluyor.

ABD ile İran arasında gerçekleştirilecek yeni görüşme öncesinde petrol fiyatlarındaki gerileme göze çarpıyor. Brent petrolün varil fiyatı haftaya yüzde 1 düşüşle 70,4 dolardan başladı.

ABD'de endeks vadeli kontratlar da yeni işlem haftasına negatif başladı.

AVRUPA'DA ENDEKSLER POZİTİF SEYRETTİ

Avrupa borsalarında cuma günü ABD Yüksek Mahkemesinin Başkan Donald Trump'ın ek gümrük tarifelerine karşı verdiği kritik kararın ardından alış ağırlıklı bir seyir öne çıkarken, gözler bugün Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın konuşmasına çevrildi.

Analistler, tarifelerin yasaya aykırı bulunmasıyla Avrupa'da yatırımcıların ticaret savaşı endişelerini azaldığını ifade ederek, bu durumun ülke borsalarında hissedildiğini kaydetti.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, ABD Yüksek Mahkemesinin tariflere ilişkin kararı ve ardından ABD Başkanı Donald Trump'ın ABD'nin diğer ülkelerden ithal ettiği ürünlere önce yüzde 10 ardından da yüzde 15 oranında küresel tarife uygulayacağını duyurması sonrası açıklama yaptı.

AB'nin, ABD'den, Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası hakkındaki son Yüksek Mahkeme kararı sonrasında atmayı planladığı adımlar konusunda tam bir açıklık talep ettiğine işaret edilen açıklamada, mevcut durumun, her iki tarafın da üzerinde anlaştığı ve AB-ABD Ortak Bildirisi'nde belirtilen "adil, dengeli ve karşılıklı yarar sağlayan" transatlantik ticaret ve yatırımı sağlamaya elverişli olmadığı bildirildi.

Açıklamada, AB şirketleri ve ihracatçılarının adil muamele, öngörülebilirlik ve hukuki güvenceye sahip olmasının önemine dikkat çekilerek, "Anlaşma anlaşmadır. ABD'nin en büyük ticaret ortağı olan AB, kendi taahhütlerine sadık kaldığı gibi ABD'nin de ortak bildiride belirtilen taahhütlerini yerine getirmesini beklemektedir." ifadesi kullanıldı.

Bölgede cuma günü açıklanan verilere göre Almanya'da üretici fiyatları ocakta yıllık bazda yüzde 3 düşerek Nisan 2024'ten bu yana en sert gerilemesini kaydetti.

Almanya'da Bileşik Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) şubatta 1 puan artışla 53,1'e yükseldi. Bu rakam, son 4 ayın en yüksek seviyesi olarak kayıtlara geçti.

Şubat ayı verilerinde en dikkat çekici iyileşme imalat sanayisinde yaşandı. İmalat sanayisi PMI ise şubatta 49,1'den 50,7'ye yükselerek son 44 ayın en yüksek seviyesine ulaştı ve 3,5 yılın ardından ilk kez yeniden büyüme bölgesine girdi.

Bu gelişmelerle, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,56, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,48, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,87 ve Fransa'da CAC 40 endeksi de yüzde 1,39 yükseldi. Avrupa'da, endeks vadeli kontratları güne karışık başladı.

ASYA'DA ÇİN VE JAPONYA BORSALARI KAĞALI

Asya tarafında tatil nedeniyle Çin ve Japonya'da piyasalarda işlem yapılmazken, açık olan az sayıdaki borsada pozitif seyir öne çıkıyor.

ABD'de bazı tarifelerin hukuki açıdan geçersiz sayılması, bölge piyasalarında daha düşük gümrük vergileri uygulanabileceğine yönelik beklentileri güçlendirerek pay piyasalarında alış ağırlıklı seyri destekledi.

Analistler, tarife gelişmelerinin çoğu Asya ekonomisi açısından kısa vadede ABD'nin uyguladığı gümrük vergisi oranlarının düşebileceğine yönelik beklentileri öne çıkardığını belirtti.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 2,2 ve Güney Kore'de Kospi endeksi de yüzde 0,5 arttı.

BORSA'DA YÜKSELİŞ DEVAM ETTİ

Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,94 artışla 13.934,06 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı şubat vadeli kontrat ise cuma akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,3 yükselişle 15.610,00 puandan işlem gördü.

Dolar/TL, cuma günü 43,8320'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 43,8330'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise ABD'de dayanıklı mal siparişleri, fabrika siparişleri ve ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması başta olmak üzere yoğun gündemin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.000 ve 14.100 puanın direnç, 13.800 ve 13.700 puanın ise destek konumunda olduğunu ifade etti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

12.00 Almanya, şubat ayı Ifo iş dünyası güven endeksi

16.30 ABD, ocak ayı Chicago Fed ulusal aktivite endeksi

18.00 ABD, aralık ayı fabrika siparişleri

18.00 ABD, aralık ayı dayanıklı mal siparişleri

18.30 ABD, şubat ayı Dallas Fed imalat sanayi endeksi

20.30 Euro Bölgesi, ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması

Çin ve Japonya'da piyasalar kapalı olacak