Eurofighter’da son durum raporu Yahya Bostan

ABD merkezli bir girişim var: Global Fire Power. Açık kaynak bilgilerden yola çıkarak askeri güç endeksi oluşturuyorlar. Kendi ifadeleriyle, hiçbir resmi kuruluşla bağlantıları yok. Projelerini bağımsız yürütüyorlar. Global Fire Power’ın 2025 askeri güç endeksine göz attım. Türk Silahlı Kuvvetleri dünyanın en güçlü 9’uncu ordusu olarak nitelenmiş. İlk üçte Amerikan, Rus ve Çin orduları var. Puanlama yapılırken muharebe tecrübesi -ki bu çok önemlidir- ve jeopolitik yayılım/yurtdışı aktif üs/konuşlanma

ABD merkezli bir girişim var: Global Fire Power. Açık kaynak bilgilerden yola çıkarak askeri güç endeksi oluşturuyorlar. Kendi ifadeleriyle, hiçbir resmi kuruluşla bağlantıları yok. Projelerini bağımsız yürütüyorlar.

Global Fire Power’ın 2025 askeri güç endeksine göz attım. Türk Silahlı Kuvvetleri dünyanın en güçlü 9’uncu ordusu olarak nitelenmiş. İlk üçte Amerikan, Rus ve Çin orduları var. Puanlama yapılırken muharebe tecrübesi -ki bu çok önemlidir- ve jeopolitik yayılım/yurtdışı aktif üs/konuşlanma kriterleri dikkate alındı mı bilmiyorum. İlk 9’da Türkiye, ABD ve Rusya dışında muharebe tecrübesi olan ülke yok. TSK, jeopolitik yayılım/aktif üs sayısı bakımından da ilk 9’daki birçok ülkeden ayrılıyor.

Global Fire Power’ın hava kuvvetleri endeksine de baktım. Türk Hava Kuvvetleri de 2025 yılında dünyanın en güçlü 9’uncu hava gücü olarak kayda geçmiş (İsrail 16, Yunanistan 19’uncu sırada.) En güçlü SİHA filosunun Türkiye’nin elinde olduğunu vurgulamama da gerek yok sanırım. O halde bugün neden Eurofighter’ı, F-16’yı, F-35’i tartışıyoruz?

ALIMLAR ARA GEÇİŞ SÜRECİ İÇİN

Aslında bugünü değil, yarını konuşuyoruz. Türkiye son yıllarda, özellikle son 10 yılda, savunma sanayiinde önemli bir yol kat etti. Kaan’ın üretim çalışmaları kendi takvimi içerisinde devam ediyor. Diğer yanda insansız savaş uçağı Kızılelma var. 2026’da envantere girmesi bekleniyor. Tüm bu çalışmalar tamamlandığında, Türkiye, kendi imkanlarıyla geliştirdiği insanlı ve insansız sistemleri eşgüdüm içerisinde kullanabilen nadir hava kuvvetlerinden birine sahip olacak (Çok katmanlı hava savunma sistemi Çelik Kubbe’yle de hava savunma konusundaki ihtiyaçlarımızı gidermiş olacağız.)

Ancak “ha deyince olmuyor”. Yerli uçak sistemleri tam kapasite devreye alınana kadar beklememiz gereken bir süre var. Bu geçiş sürecinde Türk Hava Kuvvetleri’nin caydırıcılığını koruması, elindeki filonun güçlü ve genç olması gerekiyor. Eurofighter’ı, F-16’yı, F-35’i işte bu kapsamda tartışıyoruz.

Eurofighter konusunda son bir haftada önemli gelişmeler yaşandı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Körfez ziyaretinde Katar ve Umman’dan alınacak Eurofighter’lar gündeme geldi. Dün de İngiltere Başbakanı Starmer Türkiye’deydi. Almanya Şansölyesi Merz de bu hafta Ankara’ya gelecek.

Peki, Katar, Umman, İngiltere derken Türkiye’nin ihtiyaç ve beklentisi nedir? Toplamda kaç uçak alınacak? Ankara, konuyu Londra ile konuşurken neden Körfez’den alım gündeme geldi? Almanlar bu işin neresinde? Haklı olarak bu sorular çokça soruluyor. Bildiğim kadarıyla yanıtlamaya çalışayım:

ALMAN ŞANSÖLYE TARTIŞMANIN NERESİNDE?

Bir. Alman Başbakanın bu hafta gerçekleşecek ziyaretinin Eurofighter alımıyla bir ilgisi yok. Sanıldığının aksine Almanlar, konsorsiyumun ortağı olma dışında bu süreçte rol oynamadılar. Müzakereler, İngilizlerle yürütüldü.

İki. Eurofighter alım süreci bir hayli dinamik. Hangi ülkeden ne kadar alınacağı -bazı istisnalar dışında- tam olarak netleşmiş sayılmaz. Konuşulan rakamlar daha sonra değişebilir.

Üç. Ankara, Eurofighter’ın son ve en gelişmiş versiyonunu almak istiyor. Yapılan minimum ihtiyaç analizine göre amaç önce 20 adet almak. Sonra sayıyı 40’a çıkarmak (Detaylı bilgi için bakınız; Eurofighter köprüden önce son çıkış uyarısı mı? 21 Kasım 2023). Bu kapsamda İngilizlerle (konsorsiyumun diğer ortakları İspanya, İtalya ve Almanya’nın desteğiyle) uzlaşma sağlandı. İngiltere’den 20 uçak kesin olarak geliyor. Jetlerin üç yıl içinde Ankara’da olması bekleniyor.

Dört. Ancak üretim bandında bekleyen siparişler var. Daha önce yapılan anlaşmalar gereği önce İngiliz ve Katar hava kuvvetlerinin siparişleri yapılacak. Daha sonra sıra Türkiye’ye gelecek. Bu da zaman alacak (Üretim bandında sipariş bekleyen ülkeler sırasını Türkiye’ye verir mi? Neden olmasın?) İşte Katar ve Umman’dan alım formülü bunun üzerine gündeme geliyor.

ÖNCE EĞİTİM SONRA HAREKAT

Beş. Katar’ın ihtiyaçlarının ötesine taşan güçlü bir filosu var. Filoyu tam randımanlı kullanmıyor. Doha bu yüzden satışa sıcak bakıyor. Katar’dan kaç uçak geleceğine ilişkin muhtelif rakamlar medyada yazıldı çizildi (Ben 12 adet Eurofighter olarak duydum). Bunun için Katar’la anlaşma imzalanması gerekiyor. Bu uçaklar oldukça donanımlı (Tranche 3). Modernizasyona ihtiyaç duyulmuyor. Katar’dan uçaklar geldiğinde Türk savaş pilotlarının eğitim süreci başlayacak. Dolayısıyla yaklaşık bir buçuk yıl içinde Eurofighterlar harekatlarda kullanılmaya başlanacak.

Altı. Umman’dan da Eurofighter alma görüşmeleri var. Umman’dan alınacak uçakların modernizasyona ihtiyacı olacak.

Yedi. Türkiye’nin ihtiyaç analiz ve planlaması 40 uçak şeklindeydi. Ancak alım yapılabilecek ülke sayısı arttı, kaynaklar çeşitlendi. Bu yüzden yukarıdaki tabloya bakıldığında Ankara’ya gelecek uçak sayısının 40’ı aşabileceği de söylenebilir.

Not: Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, dün akşam İngiltere'den 20, Katar ve Umman'dan 12'şer adet Eurofighter Typhoon alımının planlandığını açıkladı.