Dolandırıcıların yeni adresi arkadaşlık uygulamaları! Bal tuzağına dikkat! Yeni bir aşka yelken açma umudu ile paralarınızı kaptırmayın!

Arkadaşlık uygulamaları son zamanlarda mobil cihazlara en çok indirilen programlar arasında yer alıyor. Kullanıcılar tanımadıkları kişilerle arkadaşlık kurmak ya da yeni bir ilişkiye yelken açmak için bu uygulamaları yüklüyor. Bu tarz uygulamaların kullanım şekli ise hemen hemen aynı. 

Uygulamalarda yer alan kullanıcı profilleri sağa kaydırılırsa o kişi beğenilmiş oluyor. Karşı taraf da sizi sağa kaydırırsa eşleşme gerçekleşiyor. Eşleşen çiftler sohbet etmeye başlıyor ve duruma göre ilk buluşma ayarlanıyor.

Kimileri bu uygulama üzerinden mutluluğu bulurken kimileri ise adeta kabusu yaşıyor. Bu tarz uygulamalar üzerinden artan dolandırıcılık olayları birçok kişiyi mağdur ediyor. Bazı mağdurlar bu tarz arkadaşlık uygulamalarında açılan sahte hesaplara güvenip para ve kişisel bilgilerini karşı tarafa yollayarak mağdur oluyor. Bazıları da bu programlar üzerinden tanıştığı kişiler ile bu kişilerin davet ettiği mekana giderek tuzağa düşüyor. Mekan tarafından fahiş hesaplar ödettirilerek mağduriyet yaşanıyor.

DOLANDIRICILIK AĞINA ÇEKİLDİK  

Hurriyet.com.tr olarak sosyal medya üzerinde gördüğünüz mağduriyet yaşayan insanların mesajlarından yola çıkarak bu tarz uygulamalarda nasıl dolandırıcılık yaşandığını denemeye karar verdik. Uygulama üzerinden eşleştiğim ve kendisini güzellik uzmanı olarak tanıtan bir şahıs benimle hemen yakınlık kurdu ve beni farklı bir mesajlaşma uygulamasına davet etti.

Burada da vakit kaybetmeden İstanbul'un Beşiktaş semtinde bir görüşme ayarlamak istedi. Şahıs başka bir semtte buluşma isteğimi kabul etmeyerek Beşiktaş'ta kendi belirlediği bir mekanda buluşmak üzere ısrar etti. Şahsın Beşiktaş'ta davet ettiği mekana doğru yola çıktım. Şahıs yol boyunca yazdıklarımı cevaplamadan yaklaşık 10 dakikada bir tam geliş saatimi sordu. Mekan, diğer popüler yerlerin aksine Beşiktaş Çarşısı'nda değil, arka sokakların birinde izbe bir yerdi. Girişteki güvenlik de sanki beni daha önceden tanıyormuş gibi misafirimin üçüncü katta beni beklediğini söyledi. Bir üst kata çıktığımda üçüncü kata sadece özel misafirlerin alındığını belirten korumalar üst araması yapmak ve ceketimi almak istedi. Üst aramasını kabul etmeyerek mekanın dışına çıktım ve eşleştiğim kişiye "bu mekanı beğenmedim başka bir yere gidelim" diye mesaj attım. Şahıs ise beklememi söyledi ve kapıya geldi. Eşleştiğim kişinin kapıya gelince uygulamadaki kendisinin uygulamaya yüklediği fotoğrafları ile hiç benzemediğini gördüm.�

Şahıs üst araması yaptırmam ve içeri girmem konusunda beni ikna etmeye çalıştı. Ben de kendisine Beşiktaş'ta başka hiçbir mekanda üst araması yapılmadığını ifade ettim. Hatta bu mekanda ben hariç içeri giren diğer müşterilere de üst araması yapılmadığını söyledim. Şahıs içeri girmem konusunda ısrarını sürdürünce bu mekanı güvenli bulmadığımı ve başıma bir şey gelmesinden şüphelendiğimi ifade ettim. Beşiktaş'ta herkes tarafından bilinen mekanlara gitme isteğimi yineledim. Bunun üzerine şahıs "bekle eşyalarımı alayım" diye içeri girdi ve geri gelmedi. Az önce beni bekleyen mekanın koruması da içeri girmemem için kapıyı kapattı. Şahsın beni uygulamadan sildiğini fark ettim. Ancak sonradan mekanın Google'daki yorumlarını okuduğumda ise daha önce de bir kişinin uygulama üzerinden bu mekana davet edildiği ve gece sonunda zorla fahiş hesap ödetildiğini gördüm. Aynı sokakta bulunan başka bir mekan için de benzer yorumlar yapıldığını okudum.

Artık bir dolandırıcılık tuzağına çekildiğimden emindim. Tabi şahsın bu planı kendi başına mı yoksa mekanla ortak mı düzenlediği konusunda elimde kanıtlar yok.�

BAL TUZAĞINA DİKKAT!

Bu tarz arkadaşlık uygulamaları üzerinden dolandırıcılıkların artması üzerine Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık bu tarz uygulamalar üzerinden yaşanan dolandırıcılık yöntemlerini sıraladı. "Eşleşme uygulamalarında son yıllarda organize dolandırıcılık vakalarında artış görülmektedir" diyen Kırık bu yöntemlerin başında 'bal tuzağı' olarak adlandırılan tekniğin geldiğini ifade etti. Kırık bu tekniği "Dolandırıcılar, romantik ilgi kurma amacı varmış gibi davranarak hedef kişiye hızla güven verir ve kısa sürede yüz yüze buluşma teklif eder. Buluşmalar çoğu zaman önceden ayarlanmış pahalı mekânlarda gerçekleştirilir ve mağdur, yüksek hesaplar ödemek zorunda bırakılır. Bazı durumlarda mekân ile dolandırıcılar arasında iş birliği bulunduğu iddia edilmektedir." şeklinde tanımladı.

SAHTE PROFİL TEHLİKESİ

Bir diğer yaygın yöntemin ise yapay zekâ ile oluşturulan sahte profil ve görsellerin kullanılması olduğunu ifade eden Kırık, bu yöntem sonucu da birçok kişinin dolandırıldığını sözlerine ekledi. Adli Bilişim Uzmanı "Gerçekçi fotoğraflar ve videolarla desteklenen bu profiller, karşı tarafta güven ve yakınlık hissi oluşturur. Ardından acil bir ihtiyaç, yatırım fırsatı veya hediye talebi gibi gerekçelerle para istenir. Dolandırıcılar genellikle duygusal manipülasyon teknikleri kullanarak hedef kişinin hızlı karar vermesini sağlamaya çalışır. Para transferi gerçekleştikten sonra iletişimin kesilmesi sık karşılaşılan bir durumdur." dedi.

BU TARZ UYGULAMALAR ÜZERİNDEN ŞANTAJ OLDUKÇA YAYGIN

Kırık dolandırıcılık yöntemlerinin bunlarla sınırlı kalmadığını ifade etti. "Sıklıkla görülen bir başka tuzak ise kullanıcıları farklı mesajlaşma uygulamalarına yönlendirme ve müstehcen içerik üzerinden şantaj yapma yöntemidir." diyen Kırık, sözlerini "Dolandırıcılar, eşleşme uygulamasında kısa sürede güven kurduktan sonra sohbeti başka bir platforma taşımayı teklif eder. Bu aşamada karşı tarafa müstehcen fotoğraflar gönderilir ve benzer görüntüler talep edilir. Elde edilen görüntüler daha sonra kişinin ailesine, arkadaşlarına veya iş çevresine gönderileceği tehdidiyle şantaj unsuru olarak kullanılır ve para talep edilir." şeklinde sürdürdü.

Kırık arkadaşlık uygulamaları üzerinden dolandırıcılığın nasıl gerçekleştiğini ise şu şekilde ifade etti:

Bu tür dolandırıcılıkların işleyişi genellikle belirli aşamalardan oluşur. İlk aşamada dikkat çekici bir profil ile iletişim kurulur ve yoğun mesajlaşma yoluyla güven ilişkisi geliştirilirler. Ardından hızlı bir yakınlaşma sağlanır ve ya fiziksel bir buluşma organize edilir ya da çevrim içi maddi talepler ve içerik paylaşımları gündeme getirilir. Sürecin temel amacı, hedef kişinin şüphe duymasını engelleyecek bir psikolojik ortam yaratmak ve kısa sürede maddi kazanç elde etmektir.

Uzman isim, koruma açısından bazı yöntemlerin büyük önem taşıdığını vurgulayarak bu tarz uygulamalarda dolandırıcıların tuzağına düşmemek için dikkat edilmesi gerekenleri sıraladı:

Çok hızlı samimiyet kuran, farklı uygulamalara geçmek isteyen veya kısa sürede para ve özel görüntü talep eden profillere temkinli yaklaşılmalıdır. İlk buluşmalar kamuya açık ve makul fiyatlı mekânlarda yapılmalı; çevrim içi tanışılan kişilere para gönderilmemeli ve özel görüntüler paylaşılmamalıdır. Profil fotoğraflarının tersine görsel arama ile kontrol edilmesi ve kişisel-finansal bilgilerin korunması da riskleri önemli ölçüde azaltır.

'BU UYGULAMALARI KULLANMAK İYİ HİSSETME İHTİYACIYLA İLGİLİ'

Peki bu uygulamaları neden kullanıyoruz? Uzman Psikolog Gizem Türker, bu uygulamalarının insanların sosyalleşmelerini kolaylaştırdığını ancak birçok sakınca barındırdığını anlattı. Türker "Bu uygulamalar, tanışma ve sosyalleşme alanlarını genişletmek gibi katkılar sunsa da, psikolojik açıdan bazı sakıncalı durumlara da neden olmaktadır." dedi.

Bu sakıncalı durumlardan en belirgin olanının insanların "iyi hissetme" ihtiyaçla ilgili olduğunu söyleyen Türker, bu durumu şu şekilde açıkladı:

Flört uygulamaları, kullanıcılarına hızlı bir onay sunarak bir başkası tarafından görülme ihtiyacını tatmin eder. Görülme ihtiyacı, en temel sosyal ihtiyacımızdır. Şöyle ki, görülmeyen bebek hayatta kalamaz. Yetişkin olduğumuzda ise, bu ihtiyaç fiziksel bir ihtiyaç olmaktan çıkıp sosyal bir ihtiyaca dönüşür. Bir başkası tarafından fark edilme, görülme, beğenilme arzusunu bu uygulamalar anlık bir eşleşme ile karşılayarak kişiye değerli olduğu hissini anında yaşatır. Bu da iyi hissettiren duygulara çok hızlı bir geçiş sağlar. Rahatsız edici duygular ortaya çıkacak olduğunda, kişi bu duygularla baş etme kapasitesini geliştirmek yerine, bu duygulardan hızla uzaklaşmanın pratik bir yolunu öğrenmiş olur.

Flört uygulamalarının psikolojide “eyleme vurma (acting out)” diye açıklanan kavramla ilişkilendirilebileceğini belirten Uzman Psikolog, "Rahatsız edici duyguyu hızlıca bertaraf etmek amacıyla kullanılan tüm yöntemler, eyleme vurma davranışıdır. Bunun örneklerine alkolün aşırı kullanımı, çılgınca alışveriş yapma, kendini tehlikeye atacak düzeyde hızlı araç kullanımı, aşırı uyuma, aşırı konuşma, aşırı çalışma gibi kontrolsüz görünen durumlarda sıklıkla rastlarız." ifadelerini kullandı.

'KAYDIRMA (SWIPE) HAREKETİ SAĞLIKSIZ BİR DUYGU DÜZENLEME BİÇİMİ'

Bu uygulamaların ana öğesi olan ve uygulamaya üye kişilerle eşleşme amacı ile yapılan “kaydırma (Swipe)” hareketinin psikolojideki sakıncalarına değinen Türker, kaydırmayı "Bu hareket yalnızca teknik bir seçim yöntemi değil, aynı zamanda sağlıksız bir duygu düzenleme biçimidir." şeklinde açıkladı. Türker Swipe hareketi ile ilgili sözlerini şöyle noktaladı:

İki insan flört aşamasında ya da romantik ilişkinin erken evrelerindeyken belirsizliğin yarattığı birtakım duygular nedeniyle huzursuz olabilir. Sağlıklı olan, bu duyguların içerisinde gerektiği kadar kalabilmektir. Swipe hareketi ise bunun tam tersine, hızla başka bir ihtimale yönelmeyi mümkün kılar. Psikodinamik açıdan bakıldığında bu durum yine ‘eyleme vurma davranışı’ ile ilişkilenmektedir. Kişi böylelikle kendisini zorlayabilecek duyguları zihinsel ve ruhsal olarak işlemek yerine, bir sonraki olasılığa geçerek geçici bir rahatlama sağlar.
Dolayısıyla flört uygulamaları bir tanışma yöntemi olma işlevini kaybedip duygusal kaçış refleksine dönüştüğü noktada, kullanıcıların duygu düzenleme kapasitesinin gelişimini engelleyen bir araç niteliği kazanmaktadır.