Dijitalde Başıboş habercilik dönemi kapanıyor: Meclis ten kritik Standart çıkışı

TBMM Dijital Mecralar Komisyonu Başkanı ve AK Parti Giresun Milletvekili Prof. Dr. Nazım Elmas, sosyal medyada gazeteci olmadığı halde haber paylaşan ve bu yolla kazanç sağlayanlara yönelik net mesajlar verdi. Başkan Elmas "Kayıt dışı varsa başıboşluk vardır" diyerek yeni yasal düzenleme çalışmalarında bu konunun da ele alınacağı mesajını verdi.

Dijital mecraların kontrolsüz büyümesi ve sosyal medya platformları üzerinden yürütülen "kayıt dışı" habercilik faaliyetleri TBMM’de Dijital Mecralar Komisyonu’nun gündemindeki konular arasında yer alıyor. TBMM Dijital Mecralar Komisyonu Başkanı ve AK Parti Giresun Milletvekili Prof. Dr. Nazım Elmas, dijital dünyadaki yayıncılık standartları, telif hakları ve yasal sorumluluklar hakkında önemli açıklamalarda bulundu.

"HERKES PAYLAŞIM YAPABİLİR AMA STANDART ŞART"

TİGAD – İnternet Gazeteciliği Genel Başkan Yardımcısı, Medya Ankara Genel Yayın Yönetmeni Bayram Polat ve World Türk TV Genel Yayın Yönetmeni Adem Erdağı’nın TBMM’de Dijital Mecralar Komisyonu Başkanı Nazım Elmas’ı ziyaretinde gazetecilik mesleğiyle ilgili güncel konular ele alındı. 

Komisyon Başkanı Nazım Elmas, haberciliğe duyulan ilginin memnuniyet verici olduğunu ancak bu alanın bir "amatörlük" veya "keyfiyet" alanı olarak kalamayacağını vurguladı. Elmas, dijital dünyada kalıcı olmanın yolunun ilkeli yayıncılık ve teknolojik uyum olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı: "Günlük hevesler uğruna bir takım yayınlarla kendini öne çıkarmaya çalışanların uzun süreli o seviyede duramayacağı bilinmesi lazım. Bu konuda elbette ki bir standart getirilmesi gerekiyor."

KAYIT DIŞI YAYINCILIĞA "CEZA" VE "MAĞDURİYET" UYARISI 

Özellikle ticari kazanç elde eden ancak herhangi bir kurumsal kaydı bulunmayan sosyal medya hesaplarına dikkat çeken Elmas, devlet nazarında her parasal hareketin bir muhatabı olması gerektiğini hatırlattı. Bir internet sitesi veya sosyal medya hesabı üzerinden ticari faaliyet yürütülüyorsa, bunun mutlaka vergi dairesi ile bağlantılı olması gerektiğini belirten Elmas, kayıt dışı yayın yapanların ağır cezai müeyyidelerle karşılaşabileceği konusunda uyardı.

DİJİTAL YAYINCILIKTA YENİ DÖNEMİN TEMEL ESASLARI 

Nazım Elmas, dijital habercilikte hayata geçirilmesi planlanan yeni düzenlemenin temel taşlarını şu başlıklarla özetledi:

Kayıt ve Disiplin Önceliği: Nerede bir kayıt dışılık varsa orada başıboşluğun hakim olacağını ifade eden Elmas, tüm dijital yayınların kayıt altına alınarak disipline edilmesi gerektiğini belirtti.

Ekonomik Çıkar ve Vergi: Dijital mecralardan herhangi bir gelir elde ediliyorsa, bu noktadan itibaren telif ve vergi hukukunun devreye girmesi zorunlu olacak. "Her işin devlet nazarında bir muhatabı vardır" diyen Elmas, parasal hareketlerin denetleneceğini vurguladı.

İçerik Hakkı ve Telif: Haberi ilk üretenin emeğinin korunması gerektiğini belirten Elmas, başkasının içeriğini izinsiz alıp kendi kazancı için kullanmanın ahlaki olmadığını, dijital telif yasasıyla bu emek hırsızlığına "dur" denileceğini açıkladı.

Yasal Taahhüt ve Sorumluluk: Yayıncıların sadece içerik paylaşmakla kalmayıp, belirli yasal sorumlulukları da üstlenmesi gerekecek. Hukuki bir muhataplık tesis edilmesi amacıyla yayıncılara standart çerçeveler getirilecek.

"YASAL DÜZENLEMELER YOLDA"

Nazım Elmas, toplumun kaliteli ve doğru bilgiye ulaşma hakkını korumak adına yasal düzenleme çalışmalarının devam ettiğini belirtti. "Nerede bir düzen varsa orada başarı vardır" diyen Elmas, dijital alanda yayıncılık yapmak isteyenlerin belirli standartları sağlamasının ve bir "taahhüt" altına girmesinin zorunlu hale geleceğinin altını çizdi.

Bu açıklamalar, sosyal medyada kontrolsüzce haber paylaşan ve bu işi yasal zemin dışında ticarete döken hesaplar için yolun sonuna gelindiği şeklinde yorumlandı.

Başkan Elmas değerlendirmelerinde şu ifadelere yer verdi:

Gazetecilik ile alakalı insanların paylaşım yapmak bir yerde bu işe heveslenmeleri güzel bir şey. Demek ki herkesin heves ettiği, istek duyduğu, yapmak istediği bir alan. Güzel bir meslek aslında. Bu mesleğe herkesin ilgi duyması gayet doğal. Ama başlangıçta bir amatörlük olabilir. Fakat gelişen teknolojik ortamda ve sunulan birçok ortamda burada eğer bir kişi bu alanda kendini geliştirmek istiyorsa birçok cemiyetler, gazetecilik cemiyetlerinden bahsediyorum, kurslar açıyor. Birçok STK'larda bu konuda sertifika programları, üniversiteler, iletişim fakülteleri ve diğer ilgili meslek kuruluşları birçok noktada bu alanda kendini geliştirmek isteyenlere destek programları yapıyor. Bu destek programına tabi olarak kendilerini geliştirmeleri halinde çok daha o meslekte başarılı olmaları mümkün. Bu işte kim kalır, kim gider noktasına gelirsek; bu konuda ilkeli olan, emek veren, teknolojinin imkanlarını en güzel şekilde kullanarak yeni ve güzel şeyler yapmak isteyen, tutarlı olan kalıcı olur. Günlük hevesler uğruna bir takım yayınlarla kendini öne çıkarmaya çalışanların uzun süreli o seviyede duramayacağı bilinmesi lazım. Bu konuda elbette ki bir standart getirilmesi gerekiyor."

KAYIT DIŞILIK OLURSA BAŞIBOŞLUK OLUR”

Elmas, özellikle ticari faaliyet ve kayıt konusuna dikkat çekerek konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Bilhassa ticari alanda herhangi bir siteyi kurmuşsa kişinin onun bir vergi dairesi ile bağlantılı bir tarafı var. Bir yerde parasal bir hareket varsa mutlaka onun bir kaydının olması lazım. Bu noktada yarın ben mağdur oldum, şu kadar ceza geldi diyerek ortaya çıkan insanlar da olabilir. O yüzden parasal her işin devlet nazarında bir muhatabı var. İlgili daireler var. O dairelere müracaat etmesi gerekiyor. Yine her emeğin bir karşılığı var. Diyelim ki sizin kendi üretmediğiniz bir şeyi başkasının adına kullandığınız takdirde ilk üreticisine verilmesi gereken bunun bir bedeli var. Buna biz telif diyoruz."

“DİJİTAL TELİF BOŞLUĞU KAPATACAK”

Nazım Elmas, dijital telif konusunun önemine vurgu yaparak şu ifadeleri kullandı:

"Siz eğer herhangi bir şeyi üretmiyorsanız, başkasının ürettiği şeyi kullanarak onun üzerinden kendiniz üretmiş gibi birtakım ekonomik çıkarlar elde etmenin uygun bir davranış olmadığı, ahlaki bir davranış olmadığı belli bir şey. Dijital telif ile alakalı çalışmalar biraz da bu alandaki boşluğu kapatmak noktasında bir gayreti içeriyor."

“HERKES YAYIN YAPABİLİR AMA STANDART OLMALI”

Elmas, dijital yayıncılıkta kalite ve düzenin önemine dikkat çekerek şöyle konuştu:

"Herkes kabiliyeti ölçüsünde yayınlarını yapsın, sitelerini kursun. Bunun bir standardı olsun. Yani her konuda biz bir kalite arıyorsak, burada da bir kalite arayalım. İlkeleri olsun. Ve buradan bir ticari kazanç elde edilecekse ilgili yerlerde kayıtları olsun. Kayıt dışı olmasın hiçbir şey. Nerede kayıt dışılık varsa orada başıboşluk olur mu? Olur. Nerede bir düzen, disiplin, tertip varsa orada bir başarı olur mu? Olur. Öyleyse bizim hedefimiz toplum olarak tertip, düzen, güzellik, kalite ile alakalı bir hedef olması lazım. Bu hedefe gitme noktasında da bir takım yasal düzenlemeler söz konusu."

“EMEĞİN KARŞILIĞI VERİLMELİ”

Elmas, içerik üreticilerinin haklarına ilişkin sözlerini şöyle sürdürdü:

"Dijital telif dediğimiz şey içerik üreticilerinin emeklerinin değerlendirilmesi noktasında bir gayeye matuf. Bir içerik üreticisi haberini yapmış, içeriğini hazırlamış, onu belli bir saatte sisteme koymuşsa ondan yararlanan, onu tekrar kullanan ikinci kişi, üçüncü kişi ilk üreticisine bir yerde emeğin hakkını vermesi lazım. Burada tabii bir takım muafiyetler söz konusu olabilir. Nedir onlar? Arşivleme çalışmaları, kütüphane çalışmaları, ders amacıyla bu yayını kullanmak. Ancak işin kırmızı çizgisi şuradan başlıyor: Eğer herhangi bir şeyden siz ekonomik bir çıkar sağlamaya başladıysanız oradan itibaren telif gündeme gelebilir. Gelmesi de gerekir."

“YAYINCILIKTA SORUMLULUK ŞART”

Nazım Elmas, dijital yayıncılığın hukuki boyutuna ilişkin sözlerini şöyle tamamladı:

"Bunu herkes bir site kurup yapabilir mi? Tabii ki belli standartları sağlayanlar yapabilir. Bu işin hukuki boyutuna geldiği zaman, muhataplık söz konusu olduğu zaman bunun bir yerde kaydının olması, bir disiplinin olması, bir standart çerçevesinin olması, en azından bazı sorumlulukların üstlenilmesini gerektiren bir taahhüdün olması gerekir. Bu kapsamda herkes dijital alanda yayıncılık yapabilir ve yayınlarından da hem ulusal hem uluslararası camiada herkesin istifade etmesini sağlayabilir."