Demokrasi yoksa kalkınma olmaz Sözcü Gazetesi

Nobel ödüllü iktisatçı Prof. Dr. Daron Acemoğlu, SÖZCÜ TV’de Berfin Yıldız’ın sorularını yanıtlayarak sürdürülebilir bir ekonomik büyüme için demokrasinin vazgeçilmez bir ön koşul olduğunu vurguladı. Röportajda muhalefetin zayıflığından popülist liderlerin yükselişine, seçim ekonomisinin maliyetlerinden yapay zekanın demokrasi üzerindeki tehditlerine kadar pek çok kritik konuyu ele alan Acemoğlu; halka adil ve eşitlikçi bir büyüme sunulmadığı sürece liberal demokrasilerin zemin kaybetmeye devam edeceğinin altını çizdi.

TRUMP BİR SEMPTOM

Dünyada yaşanan demokratik gerilemelerin ve popülist siyasetçilerin yükselişinin temelinde liberal demokrasinin vadettiği sözleri tutamamasının yattığını belirten Acemoğlu, Donald Trump gibi figürlerin sistem dışından gelmediğini, bizzat mevcut sistemin ürettiği birer 'semptom' olduğunu vurguladı. Liberal demokrasinin insanlara vadettiği eşitlikçi büyüme, kaliteli kamu hizmeti ile siyasi katılım ve temsil sözlerini yerine getiremediğini ifade eden ünlü ekonomist, bu durumun halkı farklı alternatiflere yönelttiğini belirtti.

SANDIK YETERLİ DEĞİL

"Liberalazmin ve liberal demokrasinin devam etmesi için işçi sınıfını merkezinde tutması gerekiyor" diyen Acemoğlu, demokrasinin sadece seçim sandığından ibaret olmadığını ifade etti. Sandığa güven duyulabilmesi için medyanın özgür olması ve muhalefetin fikirlerini serbestçe savunabilmesi gerektiğini belirten Acemoğlu, ABD dahil birçok ülkede demokrasinin zayıfladığına dikkat çekti. Türkiye'de halen seçimler yapılmasına rağmen Freedom House ve V-Dem gibi uluslararası kurumların analizlerinde Türkiye'nin demokrasinin en hızlı çöktüğü ülkeler arasında yer aldığını hatırlatan Acemoğlu, gerçek bir liberal demokrasinin insan özgürlüklerinin yanında vatandaşlara eşitlikçi bir büyüme ve kaliteli kamu hizmetleri sunması gerektiğini vurguladı.

Türkiye'de ekonomik krizin aşılmasının çok zor olmadığını söyleyen Prof. Dr. Daron Acemoğlu, "Hâlâ çok girişimci, çok dinamik bir nüfus var. Şirketlerin daha fazla verimli şekilde üretime geçmeleri mümkün, birçok ihracat fırsatları mümkün, bu fırsatları kullanmıyoruz biz... Kullanmamamızın nedenlerinden biri enflasyon, diğeri piyasanın serbest bir hale gelmemesi... Yolsuzluk ve yandaşlık bırakılsa, Türkiye ekonomisi büyük sıçrama yapar. Bunları bıraktığımız zaman Türkiye ekonomisinin patlama yapma potansiyeli çok yüksek" diye konuştu. 

Türkiye’deki demokratik gerilemeye ilişkin "Türkiye'de vatandaş hâlâ demokrasi istiyor" diyen Prof. Dr. Acemoğlu, muhalefetin rolüne dikkat çekti:

"Türkiye’de demokrasinin zayıflığını anlamak istiyorsanız bunu muhalefetin zayıflığını anlamadan yapmanız mümkün değil. Muhalefet insanlara kültürel ve ekonomik isteklerine uygun gelecek vaat etmek zorunda. Eğer AKP 24 senedir sürekli seçim kazanıyorsa, bu bir tek AKP'nin karizmasından değil aynı zamanda muhalefetin zayıflığından." Macaristan örneğini hatırlatan Acemoğlu, "Sahadan gelen ve ne istendiğini anlayabilen bir muhalefet lideri çıktığı anda Orban’ın popülaritesi söndü. Macaristan’da olan başka bir ülkede de olabilir" dedi. ABD’nin olduğu gibi Türkiye’nin de yeni bir yönetim felsefesine ihtiyaç var.