Büyük plan ortaya çıktı: Avrupa’yı ABD’den uzaklaştıran kilit isim! Trump bunu beklemiyordu, şimdi neler olacak?

Batı ittifakı, son yıllarda giderek daha fazla sorgulanmaya başladı. Güvenlikten ticarete, teknolojiden savunma sanayiine kadar birçok alanda Washington merkezli düzenin geleceği tartışılırken, müttefik ülkeler de olası yeni dengelere karşı alternatif stratejiler geliştirmeye yöneliyor. Bu dönüşümün en dikkat çekici örneklerinden biri ise Kanada’da yaşanıyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Kanada’yı “Amerika Birleşik Devletleri’nin 51. eyaleti” olarak nitelendiren açıklamalarıyla derinleşen gerilim, Ottawa yönetimini yıllardır devam eden ABD merkezli bağımlılık ilişkisini yeniden değerlendirmeye itti.
Wall Street Journal’ın hükümet yetkilileri, diplomatik kaynaklar ve üst düzey güvenlik isimleriyle yaptığı kapsamlı görüşmelere dayandırdığı özel dosya, Kanada Başbakanı Mark Carney’nin göreve gelir gelmez ABD’ye olan bağımlılığı azaltmaya yönelik kapsamlı bir strateji başlattığını ortaya koydu. Peki şu ana kadar neler yapıldı? Nasıl bir yol çizildi? Detaylara yakından bakalım…
‘BU ANLAŞMAYI YIRTARSAM TÜM ÜLKENİZ DAĞILIR’

Gazetenin ulaştığı bilgilere göre süreç, Donald Trump’ın dönemin Kanada Başbakanı Justin Trudeau ile yaptığı özel telefon görüşmelerinde kullandığı sert ifadelerle başladı. İddiaya göre Trump, iki ülke arasındaki sınırı belirleyen 1908 tarihli anlaşmayı feshedebileceğini söyleyerek Trudeau’ya, “Bunu yırtarsam tüm ülkeniz dağılır” ifadelerini kullandı. Aynı dönemde özel bir akşam yemeğinde Kanadalı yetkililer Trump’ı ilhak söyleminden vazgeçirmeye çalışırken, Trump’ın danışmanlarından biri Kanada’nın 41 milyonluk nüfusunun çok büyük bölümünün Demokrat Parti’ye yakın oy kullanacağını dile getirdi. Bunun üzerine Trump’ın Kanada’nın iki eyalete bölünmesi fikrini dile getirdiği öne sürüldü.

CARNEY GÖREVE GELİR GELMEZ BAŞLATTIĞI KRİTİK İNCELEMELER DİKKAT ÇEKİCİ

2025 yılı başlarında başbakanlık görevini üstlenen Mark Carney’nin ilk icraatlarından biri ise Kanada’nın stratejik bağımlılık haritasını çıkarmak oldu. Yakın çalışma ekibiyle yalnızca başbakanlık ofisinde veya resmî uçağında gerçekleştirdiği gizli görüşmelerde ülkenin veri depolama sistemlerinden askerî ekipmanlara, ödeme altyapısından gıda tedarikine kadar hangi alanlarda ABD’ye bağımlı olduğu tek tek analiz edildi. Bu çalışma yalnızca Kanada’nın güvenliği açısından değil, Batı ittifakının geleceği bakımından da kritik görülüyordu. Carney’nin temel sorusu, “En yakın müttefikiniz bir tehdit haline geldiğinde nasıl hareket etmelisiniz?” oldu.
WASHINGTON SONRASI DÖNEM İÇİN YENİ FORMÜL

Eski İngiltere Merkez Bankası Başkanı olan Mark Carney, çözümün önemli bölümünü Avrupa’da gördü. Ona göre İkinci Dünya Savaşı sonrasında ABD merkezli kurulan güvenlik ve ekonomik sistem artık tek kutuplu yapısını kaybediyordu. Carney, herhangi bir ülkeye aşırı bağımlılık oluşturmayan, çok merkezli ve yoğun bağlantılarla örülü yeni bir Batı iş birliği modeli oluşturulmasını savundu. Bu yaklaşım, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin çizgisiyle önemli ölçüde ayrıştı.
Göreve başlamasının ardından Carney’nin ilk yurt dışı ziyaretini Washington yerine Fransa’ya gerçekleştirmesi dikkat çekti. Paris’te Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile bir araya gelen Carney, Kanada’yı “Avrupa dışındaki en Avrupalı ülke” olarak tanımladı. İki lider, kritik minerallerden yapay zekâya, kuantum teknolojilerinden savunma sanayisine kadar birçok alanda ortak hareket edilmesini değerlendirdi. Kanada’nın sahip olduğu stratejik maden rezervlerinin Avrupa için büyük önem taşıdığı, Fransa’nın ise devlet destekli teknoloji şirketleriyle ABD hakimiyetindeki alanlarda alternatif oluşturabileceği ifade edildi.

GRÖNLAND İSTEĞİ AVRUPA’DA ALARM ZİLLERİNİ ÇALDI

Krizi derinleştiren gelişmelerden biri de Trump’ın Grönland’ı satın alma ve gerekirse güç kullanma yönündeki açıklamaları oldu. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen’in istihbarat kurumlarından aldığı brifinglerde ABD ilk kez potansiyel askerî tehdit olarak değerlendirildi. Paris’te düzenlenen liderler toplantısında Grönland konusu gündemin ilk sırasında yer aldı. Danimarka, Avrupalı liderlerden egemenliğine destek isterken, Mark Carney de Kanada ile Avrupa arasındaki stratejik iş birliğinin güçlendirilmesini savundu. Gazetenin ulaştığı notlara göre toplantılardan birinde üst düzey bir Avrupalı yetkili, “Artık Amerika’ya güvenemeyiz. Elimizde kalan tek şey uluslararası hukuk” değerlendirmesinde bulundu.

TRUMP’TAN KANADA NANKÖR DAVRANIYOR ÇIKIŞI

Mark Carney’nin Dünya Ekonomik Forumu’nda yaptığı konuşma da Batı’da geniş yankı uyandırdı. ABD’nin adı doğrudan anılmasa da ekonomik entegrasyonun bağımlılığa dönüşmesi halinde bunun sürdürülebilir olmayacağını belirten Carney, “Entegrasyon sizin boyun eğmenizin kaynağı haline geldiğinde karşılıklı fayda söylemi gerçekliğini kaybeder” dedi. Trump’ın konuşmayı izlediği ve yardımcılarına Kanada’nın “nankör davrandığını” söylediği aktarıldı.
AVRUPA BAĞIMSIZ SAVUNMA ALTYAPISINI HIZLANDIRDI

Krizin ardından Avrupa ülkeleri teknoloji ve savunmada ABD’ye bağımlılığı azaltacak çok sayıda projeyi hızlandırdı. Bulut sistemleri, veri merkezleri, kuantum hesaplama altyapıları, uydu ağları ve ödeme sistemlerine milyarlarca euroluk yatırım kararı alındı. Fransa, kamu kurumlarında Microsoft Teams ve Zoom yerine yerli görüntülü iletişim sistemi kullanılmasını zorunlu hale getirirken Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika ve Lüksemburg kendi mesajlaşma altyapılarını oluşturmaya başladı.
Almanya ayrıca savunma alımlarında Avrupalı üreticilere öncelik tanıyan yeni bir yasa çıkardı. Kanada ise Avrupa Birliği’nin 150 milyar euroluk savunma fonuna katılırken, Almanya ile yapay zekâ ve egemen teknoloji alanlarında yeni ortaklıklar kurdu.

NATO İÇİNDE İKİ FARKLI STRATEJİ

Gazetenin haberine göre Batılı müttefikler iki aşamalı bir politika izlemeye başladı. Bir yandan NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Trump ile kişisel ilişkilerini kullanarak ABD’nin ittifakta kalmasını sağlamaya çalışırken, diğer yandan Kanada ve Avrupa ülkeleri Washington’ı doğrudan karşılarına almadan teknoloji, savunma ve ticaret alanlarında ABD'ye olan bağımlılığı azaltacak alternatif sistemler kurmaya yöneldi. Avrupalı liderler bu stratejiyi “zaman kazanmak” olarak tanımlarken, uzun vadeli hedefin daha bağımsız bir Batı güvenlik ve ekonomik mimarisi oluşturmak olduğu ifade edildi.
Beyaz Saray Sözcüsü Olivia Wales ise eleştirilere yanıt vererek Başkan Trump’ın Kanada ve diğer NATO üyelerinin kendi savunmaları için daha fazla sorumluluk üstlenmesini istediğini belirtti. Wales, “Başkan Trump, Amerika’nın istismar edilmesine izin vermeyecek” ifadelerini kullandı.
Wall Street Journal’ın ulaştığı diplomatik görüşmeler ve güvenlik toplantıları, Trump yönetiminin söylemlerinin yalnızca Kanada ile ABD arasındaki ilişkileri değil, onlarca yıldır Amerikan liderliğinde şekillenen Batı ittifakının geleceğini de derinden etkilediğini ortaya koyuyor. Kanada ile Avrupa'nın son aylarda attığı adımlar ise Washington’a alternatif güvenlik, teknoloji ve ekonomik iş birliği modellerinin artık yalnızca teorik bir tartışma olmaktan çıkıp somut politika haline geldiğini gösteriyor.

TRUMP KRİZİNİN ARDINDAN KRİTİK HAMLE! ABD’YE ALTERNATİF MODEL ŞEKİLLENİYOR

Öte yandan, Kanada’nın yalnızca söylem düzeyinde değil, attığı somut adımlarla da ABD’ye olan stratejik bağımlılığı azaltmaya yöneldiği görülüyor. Trump yönetimiyle yaşanan gerilimin ardından Ottawa, savunma ve güvenlik alanında Avrupa merkezli yeni ortaklıklarını hızlandırırken, Batı’nın yeniden silahlanma sürecinde önemli bir rol üstlenmeye başladı.
The Telegraph’ta yer alan habere göre bu kapsamda Kanada, Batı’nın Rusya’ya karşı savunma kapasitesini güçlendirmeyi hedefleyen Savunma, Güvenlik ve Direnç Bankası (DSRB) adlı çok uluslu finans kuruluşunun kurulmasına öncülük etti. Yeni bankanın amacı, üye ülkelerin kamu ve özel sermayesini tek çatı altında toplayarak savunma sanayii yatırımlarını hızlandırmak ve savunma şirketlerine finansman sağlayarak üretim kapasitelerini artırmak. Böylece ülkeler, askerî harcamalarının bir bölümünü ulusal bütçelerinin dışında, ortak finansman mekanizması üzerinden karşılayabilecek.
DSRB’nin kuruluşu, Mark Carney’nin uzun süredir savunduğu ‘ABD merkezli güvenlik mimarisine alternatif oluşturacak çok taraflı ağ’ vizyonunun somut adımlarından biri olarak değerlendiriliyor. Kanada Başbakanı Carney de girişimin duyurulmasında yaptığı açıklamada, “Kanada kolektif güvenliğimizin temellerini oluşturmada öncülük ediyor. Savunma, Güvenlik ve Direnç Bankası yatırımların önünü açacak, savunma sanayi tabanımızı güçlendirecek ve Kanada ile müttefiklerimizin daha tehlikeli ve bölünmüş bir dünyanın zorluklarıyla birlikte başa çıkmasını sağlayacak” ifadelerini kullandı.

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

En güncel haberlere ve son dakika gelişmelerine Google üzerinden anında ulaşmak için bizi favorilerinize ekleyin.

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

Haber Bültenleri ve E-Posta Tercihleri

Türkiye ve dünyadaki en güncel gelişmelerden haberdar olmak için, bültenlerin gönderileceği e-posta adresini girin.

Ad

Soyadı

E-Posta Adresi

Bülten Seçimleri

Gün Başlıyor

Gün Sonu

ETK Kuralları ve Bilgilendirme Metnikapsamında onay veriyorum.

Abone Ol

Keşfetmeye Devam et

The Wall Street Journal'ın ‘The Canadian Who Steered Europe Away From the U.S.’ ile The Telegraph'ın ‘Canada creates nine-country ‘defence bank’ to rearm against Russia’ başlıklı haberinden derlenmiştir.