Bölgeyi gerilime sürükleyen adım: ‘Gölge plan’ ortaya çıktı! İngiltere konuşlanma hazırlığı başlattı, şimdi neler olacak?

İngiltere, Orta Doğu’da giderek tırmanan gerilim ve Hürmüz Boğazı çevresinde artan güvenlik riskleri nedeniyle bölgeye kapsamlı bir askerî konuşlanma hazırlığı başlattı. Bu adım, İran’ın, ABD Başkanı Donald Trump’ın çatışmayı yeniden başlatması halinde silah üretiminde kullanılabilecek seviyede uranyum zenginleştirme faaliyetlerine yeniden başlayabileceği yönündeki tehdidinin ardından geldi.

Ayrıca Trump’ın, İran’ın son barış teklifini reddetmesinin ardından ateşkes anlaşmasının ‘yaşam desteğinde’ olduğunu söylemesi, bölgedeki tansiyonu daha da yükseltti. Öte yandan ABD’nin İran limanlarına yönelik uyguladığı ablukanın devam etmesi nedeniyle Hürmüz Boğazı’nın gemi trafiğine kapalı kalmayı sürdürdüğü de bildirildi. 

PEKİ İNGİLTERE NASIL BİR ADIM ATTI? TAM OLARAK NE PLANLIYOR?
İngiltere ve Avrupalı müttefikleri daha önce bölgedeki çatışmaya doğrudan müdahil olma konusunda temkinli bir yaklaşım benimsemişti. Ancak son gelişmelerin ardından Londra yönetimi daha aktif bir rol üstlenmeye hazırlanıyor. Savunma Bakanı John Healey yaptığı açıklamada, kurulacak çok uluslu askerî misyonun tamamen savunma amaçlı olacağını belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Ortaklarımız ve müttefiklerimizle birlikte yürütülecek bu çok uluslu misyon; savunma odaklı, bağımsız ve güvenilir olacaktır.”
Healey, İngiltere’nin Hürmüz Boğazı’nın güvenliğinin sağlanmasında öncü rol üstleneceğini vurgulayarak, yeni askerî sevkiyatın yalnızca bölgesel güvenlik için değil küresel ticaretin korunması açısından da kritik olduğunu ifade etti.

‘BU SAVAŞTA İNGİLTERE, PERDE ARKASINDA BELİRLEYİCİ ROL ÜSTLENİYOR’

Güvenlik ve Terör Uzmanı Emekli İstihbarat Albayı Coşkun Başbuğ, “Konuşlanmanın tam olarak nasıl şekilleneceği henüz netleşmiş değil ancak bugün itibarıyla bakıldığında Diego Garcia’nın bu denklemde en kritik merkezlerden biri olduğu çok açık görülüyor. Burası resmî olarak İngiltere kontrolünde bulunuyor fakat ABD uzun süredir bu adayı aktif şekilde kullanıyor. Hatta son dönemde yaşanan gerilimlerde İngiltere’nin üs kullanımını bir süreliğine sınırlandırdığı, ardından Washington yönetiminin İran’a yönelik yeni operasyon mesajları vermesiyle birlikte yeniden erişim sağlandığı bilgileri uluslararası güvenlik çevrelerinde ciddi şekilde konuşuldu. Bu da bize sahadaki askeri trafiğin görünenin çok ötesinde olduğunu gösteriyor” ifadelerini kullandı.

Genel olarak bu savaşta İngiltere’nin perde arkasında belirleyici rol oynadığını söyleyen Başbuğ, “Aslında bu savaşın ana merkezlerinden birinin Londra olduğunu görmek gerekiyor. İngilizler tarih boyunca uyguladıkları klasik stratejiyi bugün de sürdürüyor. Ön plana çıkmadan, görünmeden fakat masanın ana planlayıcısı olarak hareket ediyorlar” dedi ve şöyle devam etti:
“ABD üzerinde de İsrail üzerinde de ciddi etkileri bulunuyor. Trump’ın son dönemde savaş üzerindeki tutarsızlığı İngiltere’yi artık daha görünür bir şekilde sahaya inme ihtiyacına yöneltti. Bu nedenle son dönemde yapılan askeri ve diplomatik hazırlıkları yalnızca rutin güvenlik adımları olarak değerlendirmek doğru olmaz. Çok daha büyük bir jeopolitik dizayn çalışması yürütülüyor.”

‘ADIM ADIM İLERLEYEN ÇOK KATMANLI BİR PAYLAŞIM PLANI DEVREDE’

İngiltere’nin son haftalarda diplomatik temaslarını da artırdığına dikkat çeken Coşkun Başbuğ, “Geçtiğimiz günlerde İngiltere’nin Hürmüz gündemiyle bir telekonferans organize ettiğini biliyoruz. Avrupa’daki bazı devletlerle birlikte süreç masaya yatırıldı ve bölgedeki yeni güvenlik mimarisi tartışıldı” dedi.
İngilizlerin zihnindeki temel plana da değinen uzman isim, “Hürmüz hattının doğrudan bir koalisyon ya da uluslararası bir komisyon tarafından yönetilmesi isteniyor. Bu yapının ağırlıklı olarak Avrupa merkezli olması hedefleniyor. Aslında Washington yönetiminin de bu düşünceye sıcak baktığını görüyoruz. Çünkü mesele yalnızca enerji güvenliği değil, aynı zamanda İran’ın bölgesel etkisini kırmak ve Orta Doğu’daki hakimiyet alanını yeniden şekillendirmek. Yani bölgede adım adım ilerleyen çok katmanlı bir paylaşım planı devrede” değerlendirmesinde bulundu.

115 MİLYON STERLİNLİK YENİ SAVUNMA PAKETİ

The Telegraph’ta yer alan haberde İngiliz hükümeti, görevin desteklenmesi amacıyla otonom mayın avlama sistemleri ve insansız hava araçlarına karşı geliştirilen savunma teknolojileri için 115 milyon sterlinlik yeni bir finansman paketi ayırdı.
Yeni sistemlerin, deniz altına yerleştirilen mayınları tespit edip etkisiz hâle getirebilen gelişmiş otonom mayın arama teknolojilerini içerdiği belirtildi. İngiliz Savunma Bakanlığı, söz konusu ekipmanların özellikle boğaz geçiş güvenliğinin sağlanmasında kritik rol oynayacağını kaydetti.

Konuşlandırılacak sistemler arasında yüksek hızda hareket edebilen otonom Kraken insansız deniz araçları da bulunuyor. Bu araçlar, Kraliyet Donanması’nın modüler ‘Beehive’ sistemiyle birlikte kullanılacak. Beehive sistemi sayesinde insansız deniz araçlarının potansiyel tehditleri tespit etme, izleme, tanımlama ve gerektiğinde etkisiz hâle getirme kapasitesine sahip olacağı ifade edildi. İngiliz yetkililer, sistemin özellikle mayın tehdidine karşı etkili olacağını belirtti.
TYPHOON JETLERİ HAVA DEVRİYESİ YAPACAK
Görev kapsamında bölgeye gönderilecek olan İngiliz Typhoon savaş uçaklarının, Hürmüz Boğazı üzerinde sürekli hava devriyesi gerçekleştirmeye hazır olacağı açıklandı. Savunma Bakanlığı, Typhoon jetlerinin daha önce farklı operasyon bölgelerinde savaş koşullarında kendini kanıtladığını ve yüksek tehdit ortamlarında etkin şekilde görev yapabildiğini vurguladı. İngiliz hava unsurlarının, özellikle insansız hava araçları ve olası hava tehditlerine karşı caydırıcılık sağlaması bekleniyor.

Bunun yanı sıra İngiltere’nin deneyimli askerî mayın temizleme uzmanlarının da operasyon kapsamında görevlendirileceği bildirildi. Uzman ekiplerin hâlihazırda İngiltere’de operasyon hazırlıklarını sürdürdüğü belirtildi.

‘HAVADAN KONTROLÜ SAĞLAYACAKSA BU DÜŞÜNDÜRÜCÜ’

Typhoon savaş uçakları detayına da değinen Coşkun Başbuğ, “Havadan kontrolü sağlamak, aslında Körfez’deki tüm askeri ve ticari trafiğin denetimini ben yöneteceğim mesajı vermektir. Bu da oldukça düşündürücü” dedi ve ekledi:

“Eğer burada ABD ile ortak hareket etme kararı alınırsa, kurulacak yapı çok daha güçlü hale gelir. Çünkü yalnızca hava unsurları değil, bölgedeki Amerikan üsleri de aktif şekilde devreye sokulabilir. Bu jetlerin bölgeye gönderilmesi doğrudan bir savaş mesajından çok, ‘ben artık burada sürekli devriye görevi yürüteceğim’ anlamı taşıyor. Devriye görevi denildiğinde ise mesele sadece birkaç savaş uçağının havalanması değildir. Umman Denizi dahil olmak üzere Körfez çevresindeki bütün hava ve deniz trafiğinin kontrolünün fiilen İngiltere’nin eline geçmesi anlamına gelir.”

HMS DRAGON ORTA DOĞU’YA GÖNDERİLDİ
Yine The Telegraph’ta yer alan haberde İngiltere’nin bölgeye sevk ettiği en dikkat çekici unsurlardan biri ise HMS Dragon oldu. Type 45 sınıfı destroyer olan savaş gemisinin, Hürmüz Boğazı çevresindeki her türlü güvenlik operasyonuna hazır şekilde Orta Doğu’ya konuşlandırıldığı açıklandı.
HMS Dragon’un özellikle hava savunma kapasitesiyle öne çıktığı belirtilirken, gemide Sea Viper füze sistemlerinin de bulunduğu ifade edildi. Bu sistemlerin, insansız hava araçları ve füze tehditlerine karşı etkin savunma sağlayabildiği kaydedildi. İngiliz Savunma Bakanlığı, HMS Dragon’un bölgedeki ticari gemi geçişlerinin korunması ve deniz güvenliğinin sağlanmasında kilit rol oynayacağını açıkladı.

“Sadece havadan kontrolle bu iş yürütülemez. Denizden de etkili bir güç oluşturulması gerekiyor” diyen Coşkun Başbuğ, “Bu, uzun süredir İngiltere’nin gündeminde olan bir konuydu. ABD’nin geçtiğimiz günlerde ‘Hürmüz Boğazı’nı tek başıma mı koruyacağım, gelin birlikte hareket edelim’ diğer devletler sessiz kalsa da İngiltere yeşil ışık yakmıştı. Özetle bu durum, İngiltere’nin askeri anlamda sahaya inebileceğini gösteriyor; hem deniz hem de hava unsurlarıyla. Ancak İran da İngiltere’nin olası herhangi bir müdahalesine karşılık vereceğini açıkça ifade etti. Aslında İngiltere böyle bir güçle bölgeye gelirse, bu durum ciddi bir çatışma riskini de beraberinde getirebilir” dedi.

İran’nın yarı resmî Mehr Haber Ajansı’na göre, İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Hürmüz Boğazı’na savaş gemisi gönderme hazırlığı yapan İngiltere ve Fransa’ya tepki gösterdi. Hürmüz Boğazı’nın bölge dışı ülkelerin ortak malı olmadığını belirten Garibabadi, İran Silahlı Kuvvetleri’nin Hürmüz Boğazı’nda savaş gemisi bulundurma girişimlerine karşılık vereceği uyarısında bulundu.

HEALEY: ‘ÇIKARLARIMIZI KORUYORUZ’
Savunma Bakanı John Healey, İngiltere’nin attığı adımların ülkenin ekonomik ve stratejik çıkarlarının korunmasına yönelik olduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu: “Birleşik Krallık, Hürmüz Boğazı’nın güvenliğinin sağlanmasında öncü rol üstlenmektedir. Bugün bunu, en son teknolojiye sahip yeni ekipmanlarımızla açık biçimde gösteriyoruz.”
Healey ayrıca, ayrılan yeni finansmanın yalnızca askerî kapasiteyi artırmak için değil, küresel ticaretin güvenini yeniden tesis etmek amacıyla da önemli olduğunu söyledi:

“Otonom mayın avlama sistemleri, insansız hava araçlarına karşı geliştirilen savunma teknolojileri, gelişmiş Typhoon savaş uçaklarımız ve HMS Dragon için sağlanan yeni kaynaklar; ticari deniz taşımacılığına güven vermeye ve çatışmanın halk üzerindeki ekonomik etkisini azaltmaya yönelik güçlü bir taahhüttür.”

AVUSTRALYA’DAN DESTEK AÇIKLAMASI

İngiltere’nin öncülük ettiği misyona destek veren ülkelerden biri de Avustralya oldu. Yönetim, hâlihazırda bölgede görev yapan Wedgetail E-7A erken uyarı ve gözetleme uçağıyla operasyona katkı sunacağını açıkladı.
Söz konusu uçağın, Birleşik Arap Emirlikleri’ni İran kaynaklı insansız hava aracı saldırılarına karşı korumak amacıyla bölgede konuşlu bulunduğu belirtildi. Avustralya Savunma Bakanı Richard Marles yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Avustralya, Birleşik Krallık ve Fransa liderliğinde kurulacak bağımsız ve tamamen savunma amaçlı Çok Uluslu Askerî Misyonu desteklemeye hazırdır.”