Bilim dünyası şaşkın: Bu eller bildiğimiz her şeyi değiştirdi

Sulawesi’deki çizim en erken 67 bin 800 yıl öncesine tarihleniyor ve bu da İspanya’daki tartışmalı el figüründen 1.100 yıl daha eski olduğu anlamına geliyor. Bu keşif aynı zamanda, türümüzün yani Homo sapiens'lerin, Sahul olarak da bilinen Avusturya-Yeni Gine kara parçasına iddia edilenden 15 bin yıl önce ulaştığı argümanını da destekliyor.

Bu son keşif, Sulawesi'nin güneydoğusundaki Muna isimli küçük bir adada bulunan Liang Metanduno adlı bir kireçtaşı mağarasında yapıldı. Araştırmacılar el izinin bir tür sprey boyama ile çıkarıldığı kanaatinde. Bulgular, yüz binlerce yıl önce yaşayan bir “grafiti sanatçısının” elini duvara koyup, sonrasında ağzından bir miktar pigment üflediği ya da tükürdüğünü ve böylece elini çektiğinde duvarda bir el izi kaldığını gösteriyor.

Analizler, resimde minimum 67 bin 800 yıllık ince mineral kabukları kullanıldığını ortaya koyuyor. Bu da el izini, tarihi güvenilir şekilde belirlenen en eski mağara sanatı olarak adlandırmaya yetiyor.

�

ÇİZDİKTEN SONRA FORMU DEĞİŞTİRMİŞ

Ayrıca, araştırmacılar “sanatçının” elini duvara koyup etrafını boyamaktan daha fazlasını yaptığını ifade ediyor. Edinilen bilgiye göre, el izi çıkarıldıktan sonra, daha pençeye benzeyen bir görünüm verilmesi için parmakların formları daraltılmış ve uzatılmış. Avustralya Griffiths Üniversitesi’nde çalışmalar yürüten ve Sulawesi adasındaki projenin eş başkanlığını yapan Adam Brumm bunu, “Tam da bizim yapabileceğimiz bir şey” olarak açıkladı. Çünkü Brumm, İspanya’da 64 bin yıl önce Neandertaller tarafından yapılan çizimlerde böyle bir deneme yapıldığına dair herhangi bir kanıt görülmediğini kaydetti. Üstelik bazı araştırmacılar tarihleme metodunu sorguladığından ötürü İspanya’daki resimler tartışmalı konumda.

Daha önce en eski mağara sanatı, İspanya’daki Maltravieso Mağarası’nda bulunan ve 66 bin 700 yıl öncesine tarihlenen kırmızı el izi olarak biliniyordu. Bahse konu izler, tartışmalı çünkü bazı uzmanlar el izlerinin o kadar da eski olmadığını iddia ediyor.

SOYUT DÜŞÜNCENİN DOĞUŞU OLABİLİR

Sulawesi’de son 10 yılda elde edilen bir dizi keşif, insanın sanat ve soyut düşüncesinin Buz Çağı Avrupa’sında aniden ortaya çıktığı ve oradan tüm dünyaya yayıldığı yönündeki eski iddiayı çürütüyor. Çünkü mağara sanatı, insanların gerçekten soyut ve sembolik şekilde düşünmeye başladığı dönemin kilit bir işareti olarak ifade ediliyor.

Adam Brumm, BBC’ye verdiği demeçte, söz konusu keşfin, insanlığın Avrupa’da bir uyanış yaşamadığı yönündeki görüşü desteklediğini dile getirdi. Brumm, Nature dergisinde yayınlanan bu bulgunun, yaratıcılığın türümüzün doğasında bulunduğunu, hatta bunun kanıtının Afrika’ya kadar dayandığını gösterdiğini kaydetti.

Adam Brumm, 1990’lı yıllarda üniversitede eğitim gördüğü sırada, kendilerine insanlardaki yaratıcı patlamanın Avrupa’da küçük bir bölgede meydana geldiğinin öğretildiğini belirterek, “Fakat şimdi Endonezya’da anlatım sanatı da dahil olmaz üzere modern insan davranışının özelliklerini görüyoruz. Bu da Avrupa merkezli argümanı sürdürmeyi hayli zorlaştırıyor” değerlendirmesini yaptı.

BAŞKA ÇİZİMLER DE BULUNDU

Sulawesi’de keşfedilen mağara çizimleri bununla sınırlı değil. Bölgede 2014’te en erken 44 bin yıl öncesine dayanan el izleri ve hayvan figürleri bulundu. Bunu en az 44 bin yıllık bir av sahnesi ve ardından en az 51 bin 200 yıl öncesine tarihlenen bir domuz ve insan resmi izledi. Griffiths Üniversitesi'nden Maxime Aubert, “En az 40 bin yıllık bir dönemle başladık. Bu da Avrupa ile aynı dönem. Ama sonra pigmentlere daha yakından baktıkça Sulawesi’deki kaya sanatını en az 28 bin yıl daha geriye çektik” ifadesini kullandı.

Adam Brumm ise Endonezya’daki bulguların neden bir sanat faaliyeti olarak kabul edildiğine dair açıklamasında farklı bir noktaya değindi. Endonezyalı meslektaşlarının yıllar süren saha çalışmaları neticesinde “yüzlerce kaya sanatı alanı” bulduğuna dikkat çeken Brumm, bazı mağaraların binlerce yıl boyunca tekrar tekrar kullanıldığına işaret etti.

Liang Metanduno'da aynı panel üzerinde bazısının 20 bin yıl öncesine kadar tarihlenen daha genç çizimler olduğunu da anımsatan Brumm, mağaranın en az 35 bin yıl boyunca sanatsal faaliyetlerin merkezi olduğunun altını çizdi.

Fotoğraflar: AP