Bilim insanları şaşkın: Burada herkes kraliçe Sözcü Gazetesi

Karınca kolonileri genellikle üreme yeteneğine sahip dişiler (kraliçeler), üreyemeyen dişi işçiler ve çiftleştikten kısa süre sonra ölen erkeklerden oluşuyor.

Bu düzenden sapmalar bilinse de, örneğin işçi barındırmayan parazitik karıncalar ya da erkek içermeyen bazı koloniler görülse de, hem işçisiz hem de erkeksiz bir tür şimdiye kadar kanıtlanmamıştı.

Araştırmacılar, nadir görülen parazitik karınca Temnothorax kinomurai’nin yalnızca kraliçe ürettiğinden neredeyse 40 yıldır şüpheleniyordu. Ancak bu iddiayı destekleyen doğrudan bir kanıt bugüne dek bulunamamıştı. Yeni çalışma, T. kinomurai’nin gerçekten de sadece kraliçelerden oluştuğunu ortaya koydu.

Daha önce bu türün, yakın akrabası olan Temnothorax makora’nın işçilerini kendi ana kraliçelerini öldürmeleri için kandırdığı belgelenmişti.

Oysa karınca kolonilerinde işçiler hayatlarını kraliçeye bakmaya, yiyecek aramaya, yuvayı savunmaya ve yavruları beslemeye adar.

Kraliçenin koloninin hayatta kalmasındaki merkezi rolü düşünüldüğünde, işçilerin kendi kraliçelerini öldürmesi doğada son derece nadir görülen bir davranış olarak değerlendiriliyor.

Son araştırma, T. kinomurai’nin yalnızca konak kraliçeyi ortadan kaldırmakla kalmadığını, aynı zamanda eşeysiz üreme yoluyla kendi klonlarını ürettiğini gösterdi. Türün, hayatta kalan konak işçileri kandırarak kendi yavrularını onlara büyüttürdüğü belirlendi.

Bilim insanları altı farklı T. kinomurai kolonisini toplayarak laboratuvarda yetiştirdi. Bu süreçte 43 kraliçe yavru elde edildi ve yapılan incelemelerde bu bireylerin hiçbirinin erkek olmadığı görüldü.

Yumurtlama süreçleri düzenli olarak takip edildiğinde, yumurtaların erkek tarafından döllenmeden yeni kraliçelere dönüştüğü saptandı. Mikroskop altında yapılan incelemelerde ise çiftleşme yapılarının kullanılmadığı ve yavruların esasen klon olduğu tespit edildi.

Araştırmacılar farklı koloniler ve popülasyonlar üzerinde yaptıkları gözlemler sonucunda türün tamamen işçi ve erkek karıncalardan yoksun olduğunu doğruladı.

Hakemli dergi Current Biology’de yayımlanan çalışmada, T. kinomurai’nin yaşam öyküsünün işçisiz parazitlik ve döllenmemiş yumurtalardan dişi yavrular üretme yeteneği anlamına gelen partenogenezin benzersiz bir birleşimiyle tanımlandığı ifade edildi.

Bilim insanları, ilerleyen çalışmalarda karınca türlerinde işçilerin ve erkeklerin ortadan kalkmasını hangi koşulların desteklediğini anlamayı hedefliyor.