Azerbaycan’ın Gazze barışına katkıları Düşünce Günlüğü Haberleri

Dr. Cavid Veliyev / Hazar Üniversitesi, BAKÜ

Gazze'de ateşkesin ve güvenliğin sağlanması, insani trajedinin son bulması ve bölgenin yeniden inşaası için Mısır'ın Şarm el-Şeyh kentinde yapılan zirveye 27 ülkeden devlet ve hükümet başkanlarının yanı sıra Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev de 30 yıllık işgali bitiren ve Ermenistan'la barış anlaşması metnini parafe eden bir devletin başkanı olarak katıldı. Bu durum, Gazze'de iki yıldır devam eden yıkıcı bir savaşı bitirmek için toplanan devlet başkanları için önemliydi. Savaşın bitirilmesi için Şarm el- Şeyh'te imzalanan ortak bildiride Türkiye adına Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da imza atarak Gazze'nin gelecek istikrarının sağlanmasında Ankara'nın önemli rol oynayacak devletlerden biri olmasını sağladı.

DİPLOMASİ DESTEĞİ

Gazze'nin yeniden inşaası ve bölgede güvenliğin ve istikrarın sağlanması adına Azerbaycan üç nedenden dolayı olumlu rol alabilir. Birincisi, Azerbaycan başından itibaren Filistin halkının haklı davasını destekledi. Bu tutumunu sadece sözde değil, amelde de gösterdi. İsrail’in Gazze’ye saldırılarının bütün yoğunluğu ile devam ettiği 15 Haziran 2025 tarihinde Cumhurbaşkanı Aliyev, Filistin'in Azerbaycan'a atanan büyükelçisinin agremanını kabul ederken şunları ifade etti. “Azerbaycan Filistin halkının haklı talebini, İsrail-Filistin sorununun 'iki devlet' temelinde ve aynı zamanda BM Güvenlik Konseyi'nin ilgili kararları çerçevesinde çözülmesini desteklemiştir.” Aynı zamanda Azerbaycan dışişleri bakanı İsrail dışişleri bakanı ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde Azerbaycan'ın tutumunun savaşın durdurulması, sorunun diplomatik yolla çözülmesi ve sivillerin hedef alınmaması yönünde olduğunu ifade etti.

İster 7 Ekim öncesi, isterse de sonrası BM Genel Kurulu'nda Filistin'le ilgili yapılan oylamalarda Azerbaycan daima Filistin'in lehine oy kullandı. Gazze'de soykırımın devam ettiği günlerde Azerbaycan “Haydar Aliyev Uluslararası Burs Programı” çerçevesinde 14 Filistinli öğrenciyi Gazze'den alarak üniversite okumaları için Azerbaycan'a getirmiştir. Öte yandan, UNRWA aracılığı ile Gazze'ye 2 milyon dolar yardımda bulunmuş, Cumhurbaşkanı Aliyev de Filistin'e verilen insani yardım desteklerinin gelecekte de devam edeceğini beyan etmiştir.

YENİDEN İNŞA VE BARIŞ GÜCÜ TECRÜBESİ

İkincisi, Azerbaycan topraklarını işgalden kurtaralı birkaç yıl oldu. İşgalden kurtarılan bu topraklar üzerinde her ne varsa Gazze Şeridi gibi harabeye çevrilmişti. Kendi topraklarını sıfırdan başlayarak kısa bir sürede yeniden kalkındırmak için ciddi çaba sarf eden Azerbaycan, 5 yıl içinde hem mayınların temzilenmesinde, hem tamamen tahrip olan işgal bölgesinin inşa sürecinde ve devlet kurumlarının bu bölgede çalışır vaziyete getirilmesinde ve en önemlisi 30 yıl önce topraklarından kovulan insanların geri dönmesini organize etmesinde çok başarılı işler yapıldı. Bu noktada, Gazze'nin yeniden inşa sürecinde, istikrarın sağlanmasında ve yerinden kovulan insanların geri dönmesi noktasında Azerbaycan kendi deneyimini aktarabilir.

Üçüncüsü, ABD Savunma Bakanlığı resmi yetkililerinin basına verdiği bilgilere göre, Gazze'de güvenliği sağlayacak ve Gazze polisini eğitecek istikrarlaştırıcı kolluk kuvvetleri arasında Azerbaycan'dan da birliklerin olması müzakere konusudur. Azerbaycan ordusunun Kosova, Afganistan ve Irak'ta edindiği barış gücü tecrübesi vardır ve Afganistan'dan en son çıkan Azerbaycan barış birlikleri olmuştur. Azerbaycan ordusunun barış gücü deneyimi ve Donald Trump- İlham Aliyev ilişkilerini dikkate aldığımızda, Azerbaycan Ordusu Gazze güvenliğinin sağlanmasında önemli rol oynayabilir.

BAKÜ, ANKARA İLE KOORDİNASYON HALİNDE

Azerbaycan ve Türkiye'nin dış politikası, bir çok bölge meselesinde olduğu gibi Gazze konusunda da koordinasyon içinde devam etmektedir. Cumhurbaşkanı Aliyev'in Mısır ziyaretinden önce Azerbaycan ve Türkiye Dışişleri bakanları arasında yapılan telefon görüşmesinde Gazze toplantısı da konuşulan başlıklardan birisiydi. Buna, her iki ülkenin pozisyonlarının Mısır'da yapılacak konferans öncesi bir mutabakat görüşmesi de denilebilir. Zaten, Azerbaycan'ın resmi Filistin politikasının, sosyal medyada yer alan bazı asılsız iddialardan arındırdığımız zaman, Türkiye'nin Filistin politikası ile uzlaştığını görmekteyiz. Her iki devlet İsrail-Filistin meselesinin iki devletli çözümünü ve Doğu Kudüs’ü, Filistin'in başkenti olarak tanımaktadır. Diplomasideki bu uzlaşma, Gazze'nin güvenliğinin sağlanmasında ortak görev gücünde de devam eder mi, onu zaman gösterecektir.

Sonuç olarak, Orta Doğu'da barış ve istikrarın sağlanması için Azerbaycan ve Türkiye'nin bölge politikasının uzlaştığını ve tarafların koordinasyon halinde olduğunu söylemek mümkündür. Cumhurbaşkanı Aliyev'in Şarm el-Şeyh'e katılması Gazze'de bir geleceğin inşasında Azerbaycan'ın rol almak istemesinden anlaşılmaktadır. Bakü’nün Filistin devletinin geleceği konusundaki tutumunu göz önünde bulundurduğumuzda, bölgede yürütülen süreçte Azerbaycan'ın rol almasının sadece Filistin halkının ve devletinin lehine değil, aynı zamanda Orta Doğu barışın sağlanmasına da önemli katkı sunacağını söylemek mümkündür.