Aynı Mavinin Altında İstanbul Modern de

İstanbul Modern, “Aynı Mavinin Altında” ile müzenin kuruluşundan bu yana oluşturduğu koleksiyon birikimini yeni bir küratöryel yaklaşımla yorumluyor. Sergi, Dr. Nejat F. Eczacıbaşı’nın adını alan Koleksiyon Sergi Salonu’nun yanı sıra müzenin farklı kamusal alanlarına da yayılıyor.

Küratörlüğünü müzenin artistik direktörü Çelenk Bafra ile küratör Deniz Pehlivaner’in üstlendiği serginin asistan küratörlüğünü Naz Uğurlu Benek, yapım yöneticiliğini ise Selen Erkal yürütüyor. Adını; farklı zamanları, yerleri ve deneyimleri birbirine bağlayan mavi renginden alan sergi, farklı dönemlerde ve bağlamlarda üretilmiş yapıtları ortak bir zeminde buluşturuyor. Denizleri, ufukları, düşleri, özgürlüğü, mesafeleri ve yakınlaşmaları çağrıştıran mavi, serginin kapsayıcı çerçevesini oluşturuyor.

Deniz Pehlivaner-Çelenk Bafra

Serginin açılışında konuşan İstanbul Modern Yönetim Kurulu Başkanı Oya Eczacıbaşı şunları söyledi: “İstanbul’a modern ve çağdaş sanat müzesi kazandırma fikrinin yıllar süren çabaların ardından hayata geçmesiyle birlikte İstanbul Modern Koleksiyonu’nun hikâyesi de başladı. Bu süreçte Dr. Nejat F. Eczacıbaşı Vakfı Koleksiyonu, müzenin koleksiyonunun gelişimine katkı sağlayan kaynaklardan biri oldu. Yıllar içinde Türkiye ve dünyadan sanatçıların çalışmalarıyla zenginleşen koleksiyonumuz, bugün farklı dönemlerden ve kuşaklardan sanatçıların üretimlerini bir araya getiren kapsamlı bir yapıya ulaştı. Koleksiyon sergi salonumuz, ‘Aynı Mavinin Altında’nın açılışıyla birlikte Dr. Nejat F. Eczacıbaşı’nın adını taşıyacak ve Dr. Nejat F. Eczacıbaşı Vakfı tarafından desteklenecek. Bu gelişme, müzenin kuruluşundan günümüze uzanan bağın devam etmesi açısından bizim için ayrı bir anlam taşıyor” dedi.

Alicja Kwade, Hypothetical Figure III, 2015

İstanbul Modern Artistik Direktörü Çelenk Bafra, serginin yapısına ve küratöryel kurgusuna ilişkin “Müze koleksiyonlarını, bir kurumun geçmişi nasıl okuduğunu, bugünü nasıl yorumladığını ve geleceği nasıl tahayyül ettiğini görünür kılan düşünsel yapılar olarak ele alıyoruz. ‘Aynı Mavinin Altında’, kronolojik sanat tarihi anlatısını bütünüyle terk etmeden, tarihsel süreklilik ile tematik okumaları aynı kurgu içinde buluşturan bölümlerden oluşuyor. Sergiye adını veren mavi, farklı dönemler ve coğrafyalar arasında yeni ilişkiler kurulmasını sağlayan kavramsal bir zemin sunuyor” dedi.

Antonis Donef, İsimsiz, 2019–2021

Serginin eş küratörü Deniz Pehlivaner ise serginin farklı dönem ve temalar arasında kurduğu ilişkiye dikkat çekerek şöyle devam etti: “‘Aynı Mavinin Altında’, 1940’lardan günümüze uzanan sanat üretimlerini, bugün de güncelliğini koruyan meseleler üzerinden yeniden düşünmeye davet ediyor. Sergide öne çıkarmaya çalıştığımız başlıklar arasında sanat tarihsel ilişkiler, sanatçılar arası bağlantılar ve kadın sanatçıların görünürlüğü yer alıyor.”

Elif Uras, Bu Çark Zor Dönüyor, 2024 Koleksiyona tarihsel ve tematik bir bakış

“Aynı Mavinin Altında”, 1940’lardan günümüze uzanan sanat tarihsel dönüşümü iki ana bölüm üzerinden ele alıyor. Serginin ilk bölümü, 1940’lardan 2000’li yıllara uzanan süreçte Türkiye’de modern ve çağdaş sanatın gelişimini tarihsel bir akış içinde inceliyor. Bu bölüm, soyut sanatın erken örneklerinden figüratif anlatımın farklı biçimlerine, sanatçıların değişen estetik yaklaşımlarından toplumsal ve kültürel dönüşümlere uzanan geniş bir panorama sunuyor.

Anselm Kiefer, Morgenthau Planı, 2012

Farklı kuşaklardan ve coğrafyalardan sanatçıların yapıtlarını buluşturan ikinci bölümde ise 2000 sonrası sanat üretimlerinden bir seçki tematik başlıklar altında bir araya getiriliyor; güncel meseleler, farklı sanat pratikleri aracılığıyla ele alınıyor. “Savaş, Yıkım, Yerinden Edilme” başlıklı bölüm, göç, otorite ve tarihsel travmalar gibi konular etrafında şekillenirken, kolektif bellek ve geçmişle kurulan ilişkiler üzerine düşünmeye de alan açılıyor. “Doğa, Motif, Dönüşüm” bölümünde insan, hayvan, bitki ve çevre arasındaki ilişkiler dönüşüm, ekolojik kırılma ve kültürel hafıza ekseninde ele alınıyor. “Temsil, Anlatı, Gelenek” başlığı altında bedenin temsili, toplumsal cinsiyet, zanaat, görünmeyen emek ve kimlik meseleleri sanatçıların yapıtları aracılığıyla inceleniyor. “Kent, Mekân, Katman” bölümü ise kenti, hafızanın, hareketin, mimarinin ve kültürel dolaşımın sürekli dönüşen bir alanı olarak ele alıyor.

“Aynı Mavinin Altında”, yalnızca Dr. Nejat F. Eczacıbaşı Koleksiyon Sergi Salonu ile sınırlı kalmayarak İstanbul Modern’in dört katına da yayılıyor. Fuayeler, kütüphane ve müze binasının farklı bölümleri, serginin bütüncül deneyiminin bir parçası hâline geliyor. Müze, dış mekân ve bina içindeki fuaye alanlarında da heykel ve yerleştirme sanatının önemli örneklerine ev sahipliği yapmayı sürdürüyor. İstanbul Modern’in dış cephesinde yer alan Bettina Pousttchi’nin “Dikey Otoyollar V02” ve Anthony Cragg’in “Koşucu”sunun yanı sıra Liam Gillick’in 14. İstanbul Bienali kapsamında eski müze binası üzerine yerleştirilen “Uygulamalı Hydrodynamica” adlı yapıtı da yeni binanın denize bakan cephesindeki yeni yerini alıyor.

Tracey Emin’in “Ruhunu Tutmak”, Hans Op de Beeck’in “Uyuyan Kız”ı, Seyhun Topuz’un “Kırmızı V”si ve Lee Bul’un “İsimsiz” adlı çalışmaları binanın fuaye alanlarında yeniden izleyiciyle buluşuyor. Bunlara ek olarak, Claudia Pagès Rabal’ın 18. İstanbul Bienali’nde Külah Fabrikası’nda sergilendikten sonra İstanbul Modern Sanat Müzesi Koleksiyonu’na dahil edilen ve ilk defa sergilenen “Beş Savunma Kulesi” adlı yapıtı da sinema fuayesinde konumlanıyor.

Sergi kapsamında Halil Altındere’nin “Tabularla Dans serisinden” ile Serkan Özkaya’nın “Bugün Tarihi Öneme Sahip Bir Gün Olabilirdi (New York Times)” adlı yapıtları ise kütüphanede ziyaretçileri karşılıyor.Ayrıca ziyaretçilere, sergi alanındaki 9 tematik metnin yanı sıra sesli tur ve videolu anlatımlarla koleksiyon hakkında daha kapsamlı bilgi sunuluyor.

Burçak Bingöl, Hatayi, 2017

“Aynı Mavinin Altında”da, müze koleksiyonundan 40’ın üzerinde yapıt ilk kez izleyiciyle buluşuyor. Kadın Sanatçılar Fonu ile İstanbul Modern Sanat Müzesi Koleksiyonu’na dahil edilen yapıtlardan geniş bir seçki sunan sergide, Fatoş İrwen’in “Rosa”sı, Yaşam Şaşmazer’in “Karanlığı Ehlileştirmek”i, Aslı Çavuşoğlu’nun “ANNEX”i, Candeğer Furtun’un “Alkış”ı ve Burçak Bingöl’ün “Hatayi”si gibi örnekler yer alıyor. Sergide ayrıca Antonis Donef, Julie Mehretu, Elif Uras, Attila Galatalı, Mirak Jamal ve Gülsün Karamustafa’nın aralarında bulunduğu sanatçıların yapıtları da ilk kez izleyiciyle buluşuyor.

Julie Mehretu, Sayısız, Sadece Karanlıkta (katlanmamış gövde haritası, sürülerin matematiği, yerli, köken), 2014

Koleksiyon sergisi, Türkiye’nin fotoğraf alanındaki en önemli ustalarından yapıtlar da barındırıyor. Disiplinlerarası yaklaşımı Türkiye fotoğraf kültürüne kazandıran Ersin Alok, 1962 yılında “Master of Leica” unvanı verilen Ara Güler, Türkiye’de akademik eğitim alan ilk kadın fotoğrafçı Yıldız Moran ve Sedat Pakay’ın çalışmaları da izleyiciyle buluşuyor.

“Aynı Mavinin Altında” sergisine eşlik eden kapsamlı katalogda, sergi küratörleri İstanbul Modern Artistik Direktörü Çelenk Bafra’nın “Müzenin Genişleyen Ufku: Koleksiyon” ile küratör Deniz Pehlivaner’in “Aynı Mavinin Altında” yazılarının yanı sıra, İstanbul Modern Koleksiyon Danışma Kurulu üyesi Prof. Dr. Esra Aliçavuşoğlu’nun “Koleksiyonu Yeniden Düşünmek: Zaman, Bilgi ve Temsil Üzerine” başlıklı makalesi yer alıyor.

Candeğer Furtun, Alkış, 2010

Sergiye paralel olarak İstanbul Modern’in Eğitim ve Sosyal Projeler Bölümü tarafından hazırlanan atölye ve eğitim programları, koleksiyonun farklı dönemleri ve temaları üzerine yeni karşılaşma alanları sunuyor. Farklı yaş gruplarına yönelik geliştirilen programlar, ziyaretçilerin sergide yer alan yapıtlarla farklı deneyim ve öğrenme biçimleri üzerinden ilişki kurmasına olanak sağlıyor.

İstanbul Modern Mağaza’da ise sergi kataloğunun yanı sıra “Aynı Mavinin Altında”daki yapıtlardan ilham alan özel bir ürün seçkisi ziyaretçilerin beğenisine sunuluyor.

Yaşam Şaşmazer, Karanlığı Ehlileştirmek 2013 Sergide yapıtları yer alan sanatçılar

Kuzgun Acar, Erdağ Aksel, Erol Akyavaş, Nevin Aladağ, Ersin Alok, Hüseyin Bahri Alptekin, Özlem Altın, Halil Altındere, Ghada Amer, Refik Anadol, Hakkı Anlı, Koray Ariş, Yüksel Arslan, Volkan Aslan, Tomur Atagök, Nancy Atakan, Vahap Avşar, Georg Baselitz, Bedri Baykam, Aliye Berger, Sabri Berkel, Burçak Bingöl, Albert Bitran, Mark Bradford, Lee Bul, Cihat Burak, Tülay Tura Börtecene, Hera Büyüktaşçıyan, CANAN, Hussein Chalayan, Anthony Cragg, Aslı Çavuşoğlu, Fulya Çetin, Adnan Çoker, Richard Deacon, Nejad Melih Devrim, Tiraje Dikmen, Şükriye Dikmen, Abidin Dino, Antonis Donef, Burhan Doğançay, İpek Duben, Âbidin Elderoğlu, Olafur Eliasson, Mandy El-Sayegh, Tracey Emin, Neş’e Erdok, Cevdet Erek, Ayşe Erkmen, Erol Eskici, İnci Eviner, Bedri Rahmi Eyüboğlu, İnci Furni, Candeğer Furtun, Attila Galatalı, Leyla Gamsız, Liam Gillick, Guerrilla Girls, Tanya Goel, Deniz Gül, Ara Güler, Bedia Güleryüz, Mehmet Güleryüz, Neşet Günal, Nedim Günsür, Selma Gürbüz, Nilbar Güreş, Altan Gürman, Gözde İlkin, Ahmet Doğu İpek, Fatoş İrwen, Balkan Naci İslimyeli, Nuri İyem, Zeki Faik İzer, Mirak Jamal, Gülsün Karamustafa, William Kentridge, Anselm Kiefer, Komet, Füreya Koral, Azade Köker, Alicja Kwade, Julie Mehretu, Yıldız Moran, Sarah Morris, Mahmoud Obaidi, Füsun Onur, Hans Op de Beeck, Julian Opie, Mübin Orhon, Kemal Önsoy, Serkan Özkaya, Claudia Pagès Rabal, Sedat Pakay, Bettina Pousttchi, Laure Prouvost, Anselm Reyle, Necla Rüzgar, Sarkis, Yaşam Şaşmazer, Nevhiz Tanyeli, Ayça Telgeren, Hale Tenger, Güneş Terkol, Canan Tolon, Seyhun Topuz, F. Tülin, Vahit Tuna, Selim Turan, Ömer Uluç, Elif Uras, Burhan Uygur, Adrián Villar Rojas, Zhan Wang, Richard Wentworth, Nil Yalter, Haegue Yang, Fahrelnissa Zeid, Yılmaz Zenger