80 yıl ‘Aynı Mavinin Altında’

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

İstanbul Modern yeni sezona yeni koleksiyon sergisiyle girdi. Müzenin 10’uncu koleksiyon sergisi olan ‘Aynı Mavinin Altında’ Türkiye’de modern ve çağdaş sanatın 1940’lardan bugüne geçirdiği dönüşüme tarihsel ve tematik bir çerçeveden bakıyor. Türkiye’den ve dünyadan 119 sanatçının 230 eserini İstanbul Modern’in ikinci katındaki Dr. Nejat F. Eczacıbaşı Koleksiyon Sergi Salonu’nun yanı sıra müzenin farklı katlarında ve bölümlerinde görmek mümkün.

Küratörlüğünü İstanbul Modern Artistik Direktörü Çelenk Bafra’yla küratör Deniz Pehlivaner’in üstlendiği sergi, adını farklı zamanları, coğrafyaları ve deneyimleri birbirine bağlayan mavi renkten alıyor. Denizi, ufku, mesafe ve özgürlüğü çağrıştıran mavi, sergide farklı kuşaklardan sanatçıları buluşturuyor. Serginin afişindeki renklerse Âbidin Elderoğlu’nun ‘Kompozisyon’ (1969) adlı eserinden.

Hangi bölümde neler sergileniyor?

Serginin ilk bölümü, 1940’lardan 2000’li yıllara uzanan dönemde Türkiye’de modern ve çağdaş sanatın gelişimini kronolojik bir akış içinde anlatıyor. Soyut sanatın erken örneklerinden figüratif arayışlara, sanatçıların değişen estetik yaklaşımlarından dönemin toplumsal ve kültürel dönüşümlerine uzanan geniş bir panorama sunuluyor. Aliye Berger’in 1960 sonrası ürettiği ‘Soyut Manzara’ resmi de bu bölümde.

2000 sonrası üretimlere ayrılan ikinci bölümdeyse kronoloji yerini tematik karşılaşmalara bırakıyor. ‘Savaş, Yıkım, Yerinden Edilme’ başlığı altında göç, otorite ve tarihsel travmalar ele alınırken ‘Doğa, Motif, Dönüşüm’ insan, hayvan, bitki ve çevre arasındaki ilişkilere odaklanıyor. ‘Temsil, Anlatı, Gelenek’ bölümünde beden, toplumsal cinsiyet, kimlik, zanaat ve görünmeyen emek öne çıkıyor. ‘Kent, Mekân, Katman’sa kenti hafıza, mimari, hareket ve kültürel dolaşım üzerinden yeniden değerlendirmeye açıyor.

Moran’ın kadrajından

Ersin Alok, Ara Güler, Yıldız Moran ve Sedat Pakay’ın çalışmaları, koleksiyonun fotoğraf alanındaki önemli örneklerinden. Özellikle Türkiye’nin ilk kadın fotoğrafçısı Yıldız Moran’ın Füreyya Koral’ı pencereden giren gün ışığında seramik çalışırken kadrajladığı kare serginin en güzel işlerinden.

Fatoş İrwen’den CANAN’a...

‘Aynı Mavinin Altında’yla ilgili merak uyandıran ayrıntılardan biri de İstanbul Modern koleksiyonundaki 43 eserin ilk kez sergilenmesi. Kadın Sanatçılar Fonu aracılığıyla koleksiyona katılan eserler arasında Fatoş İrwen’in ‘Rosa’, Yaşam Şaşmazer’in ‘Karanlığı Ehlileştirmek’, Aslı Çavuşoğlu’nun ‘ANNEX’, Candeğer Furtun’un ‘Alkış’ ve Burçak Bingöl’ün ‘Hatayi’ adlı çalışmaları var. Antonis Donef, Julie Mehretu, Elif Uras, Attila Galatalı, Mirak Jamal ve Gülsün Karamustafa’nın bazı yapıtları da müzede ilk kez izleyiciyle buluşuyor.

-Yaşam Şaşmazer’in ‘Karanlığı Ehlileştirmek’ (2013) eseri ahşaptan insan figürüyle duvara kömürle çizilmiş canavar gölgesini buluşturuyor. Eser, korku, yüzleşme ve dönüşüm arasındaki kırılgan ilişkiyi anlatıyor.

-Aslı Çavuşoğlu’nun ‘ANNEX’i (2020) sanatçının İstanbul duvarlarında yıllardır belgelediği slogan yazılarından yola çıkıyor. Çavuşoğlu zaman içinde okunmaz hale gelen harfleri yeniden yorumlayarak
29 kırmızı neon karakterden oluşan yeni bir alfabe yaratmış.

-CANAN’ın ‘Kıymet-i Zatiyye, Merhamet’iyse (2025) sanatçının feminist bakışını masal, mitoloji ve geleneksel hikâyelerle buluşturuyor. Yapıt, meleklerle çevrili kadın figürü üzerinden merhametin kaynağını insanın kendi iç dünyasında arıyor.

Falda eşitsizlik çıktı

Sergilenen yapıtların 108’i kadın, 122’si erkek sanatçıların işlerinden oluşuyor. Bu bilgiyi öğrendiğimiz sırada ‘Guerrilla Girls’ün ‘Türk Kadın Sanatçıların Geleceği’ başlıklı eseriyle karşılaşıyoruz. Pehlivaner anlatıyor: “Guerrilla Girls 1985’te kurulmuş anonim bir kadın sanatçılar topluluğu. Kadın sanatçılarla ilgili duruşu olduğunu söyleyen kurumlara gerilla tipi eleştiriler yöneltiyorlar. Yüzlerini göstermeleri gerektiğinde de ‘guerrilla’ kelimesinin 80’li yıllarda ‘gorilla’ diye anlaşılmasıyla dalga geçerek goril maskeleri takıyorlar. Bu işte dünyanın farklı müzelerindeki kadın ve erkek sanatçı oranlarını Türk kahvesi falı üzerinden anlatıyorlar. Dramatik sayıları gözümüze sokan, kahve falı eşliğinde kurdukları bu anlatım o yüzden çok vurucu.”