AYM Başkanı Özkaya dan hakim ve savcılara açık tavsiye: Beklenti ile doğruluktan sapmayın, kindar olmayın

AYM Başkanı Kadir Özkaya, Şaban Kazdal’ın üyelik yemini töreninde hâkim ve savcılara seslendi; adalet, tarafsızlık ve vicdan vurgusu yaptı.

Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, Anayasa Mahkemesinin 64. Kuruluş Yıl Dönümü ve Ant İçme Töreni’nde konuştu. Şaban Kazdal’ın AYM üyeliğine seçilmesi dolayısıyla yapılan törende Özkaya, hem mahkemenin çalışmalarına ilişkin bilgi verdi hem de hâkim ve savcılara yönelik dikkat çekici uyarılarda bulundu.

Özkaya, Anayasa Mahkemesi'nin tüm kişi ve kurumlarla ilişkilerini adaletin tesisi sorumluluğuyla yürüttüğünü belirtti. Yüksek mahkemelerle iş birliğinin artırıldığını, hâkim ve savcılarla bölge toplantıları düzenlendiğini söyleyen Özkaya, bireysel başvurularda verilen ihlal kararlarının sonuçlarını değerlendirdiklerini ifade etti.

Anayasa Mahkemesinin anayasal düzen içindeki konumuna işaret eden Özkaya, mahkemenin temel görevinin anayasanın üstünlüğünü ve bağlayıcılığını fiilen hayata geçirmek olduğunu söyledi.

Özkaya, bireysel başvuru sisteminin kabulünden bu yana Anayasa Mahkemesine yapılan toplam başvuru sayısının 700 bini geçtiğini açıkladı. 2025 yılında mahkeme tarafından sonuçlandırılan başvuru sayısının 71 bin 175’e ulaştığını belirten Özkaya, başvuruları karşılama oranının yaklaşık yüzde 111 olduğunu söyledi.

Norm denetimi alanında 2025’te 51 iptal davası ve 226 itiraz başvurusu olmak üzere toplam 277 başvuru yapıldığını aktaran Özkaya, önceki yıldan devreden dosyalarla birlikte 278 davanın karara bağlandığını ifade etti. Siyasi parti mali denetimine ilişkin 128 dosyanın geldiğini, devredenlerle birlikte 164 dosyanın sonuçlandırıldığını belirtti.

Tayfun Kahraman ilk defa yapay zeka ile seslendi: Artık buradaki gibi gözükmüyorum

Özkaya, artan iş yüküne rağmen başvuruların makul sürede sonuçlandırılması için teknolojik tedbirlerin geliştirildiğini söyledi. Yapay zekâ destekli analiz imkânları üzerinde çalıştıklarını belirten Özkaya, “2026 Eylül ayı itibarıyla bireysel başvuru formlarının okunması, özetlenmesi ve kategorize edilmesi aşamasında yapay zekayı devreye almayı hedefliyoruz.” dedi.

Konuşmasının Şaban Kazdal’ın yeminine ilişkin bölümünde Özkaya, AYM üyeliğinin yalnızca hukuk bilgisiyle yürütülebilecek bir görev olmadığını söyledi.

Özkaya, Kazdal'ın yeminine ilişkin şunları ifade etti:

"Biraz sonra edeceği yemin, sayın üyemiz Şaban Kazdal için bir başlangıç olduğu kadar anayasal sadakatinin, bağımsızlığının ve tarafsızlığının da kamusal bir teyidi olacaktır. Anayasa Mahkemesi üyeliği yalnızca hukuki bilgi ve tecrübe ile icra edilebilecek bir görev değildir. Bu görev aynı zamanda güçlü bir ahlaki duruşu, derin bir sorumluluk bilincini ve her şeyden önce bağımsızlık ve tarafsızlık ilkelerine mutlak bir sadakati gerektirmektedir. Çünkü Anayasa yargısı doğası gereği sadece normları değil; değerleri, hakları ve özgürlükleri de koruma misyonuna sahiptir."

Anayasa yargısının yalnızca normları değil; değerleri, hakları ve özgürlükleri de koruma görevi bulunduğunu belirten Özkaya, hâkimlik ve savcılığın teknik bir hukuk uygulamasının ötesinde ahlaki ve vicdani sorumluluk taşıdığını vurguladı.

Özkaya, adaletin yalnızca yazılı kuralların uygulanmasıyla sağlanamayacağını belirterek, kuralların insan onurunu esas alan bir anlayışla yorumlanması gerektiğini söyledi.

Kadir Özkaya, hâkim ve savcıların adaletin sağlanmasında asli sorumluluğa sahip olduğunu belirtti. Bağımsızlık ve tarafsızlığın hukuk devletinin temel koşulu olduğunu ifade eden Özkaya, yargı mensuplarına şu sözlerle seslendi:

"Dolayısıyla hâkim ve savcılar daima cesur olmalıdırlar. Doğru olmalıdırlar. Hiçbir zaman beklenti ve kaygılarının etkisiyle doğruluktan sapmamalıdırlar. Oturdukları makamda daima doğru karar vermek için oturduklarını unutmamalıdırlar. Bunun asli görevleri olduğunu hiç hatırlarından çıkarmamalıdırlar.

Özkaya, hâkim ve savcıların tanıklar, avukatlar ve görevleri gereği iletişim kurdukları kişilerle ilişkilerinde sabırlı, nazik ve vakur olmaları gerektiğini söyledi. İş yükü ya da zaman baskısının usul hatasına gerekçe olamayacağını vurguladı.

Özkaya, yargısal faaliyette duyguların, hesapların ve kişisel tutumların belirleyici olmaması gerektiğini söyledi. Hâkim ve savcıların akıl, vicdan, adalet, ahlak, hak ve devlet kavramlarıyla doğrudan ilişki içinde olduğunu belirten Özkaya, doğru sözün önemine de dikkat çekerek hâkim ve savcıların gösterişten, riyadan, haramdan ve yalandan uzak durması gerektiğini söyledi. Hukuki ve ahlaki olanla yetinmenin yargı mensupları için temel ilke olması gerektiğini belirtti.

Özkaya'nın hakim ve savcılara tavsiyelerde bulunduğu konuşmasının öne çıkan kısmı şöyle:

"Adaletin tesisinde hamasete, husumete, kindarlığa, kayırmacılığa ve hatta duygusallığa yer olmadığını asla unutmamalıdırlar. Kul hakkı ile Allah'ın huzuruna gitmekten daha korkunç bir şey olmadığını hiç hatırdan çıkarmamalıdırlar. Kimseyi aldatmamalı, kimseye de aldanmamalıdırlar. Hakkı bilen, haksızlığa fırsat vermez. Hakkı bilen, hakkı inkâr etmez.

Kanaatimce doğruyu konuşmak bütün amellerin temelini oluşturur. Doğru sözden göreceğimiz faydayı hiçbir şeyden göaremeyiz. Doğru sözü dinlemek çok zordur, zehir gibidir. Lakin yaşanması baldan tatlıdır. Yani doğru sözün yaşanması bal, kabul etmesi zehirdir. Bu bağlamda hâkim ve savcılar gösterişten, riyadan, haramdan, yalandan şiddetle kaçınmalıdırlar. Her daim el emeği ve alın teriyle, bir başka söyleyişle hukuki ve ahlaki olanla yetinmelidirler.

Unutmayalım ki haram kazancı Cenab-ı Allah düzgün bir yere sarf ettirmez. Ayrıca şunu da bilelim ki haram yiyen insanların gönül gözleri gerçeği göremez. Zira bir ağızda, midede haram lokma olduğu sürece o ağzın, o midenin sahibinin basireti her tarafa kapalıdır. Haram ile abad olanın sonu berbat olur."