5 saniyede 1 saatlik fırın enerjisi harcıyor Sözcü Gazetesi

OpenAI’nin yeni yapay zekâ video aracı Sora 2, yalnızca birkaç satır komutla dakikalar içinde video oluşturabiliyor. Henüz kısıtlı sayıda kullanıcıya açılan uygulama, teknoloji dünyasında büyük yankı uyandırdı. OpenAI yöneticilerinden Bill Peebles, Sora’nın beş günden kısa sürede 1 milyon indirmeye ulaştığını ve ChatGPT’den bile daha hızlı büyüdüğünü duyurdu.

Peebles, aracın şu anda sadece iOS kullanıcılarına açık olduğunu, davetiye sistemiyle çalıştığını ve bu sınırlamanın sistemin yüksek hesaplama gücü ihtiyacından kaynaklandığını belirtti. Buna rağmen Sora’nın oluşturduğu videolar sosyal medyada hızla yayılarak interneti adeta kasıp kavurdu.

Ancak bu popülerliğin gölgesinde ciddi bir tartışma da yeniden alevlendi: Yapay zekânın çevresel maliyeti. Sora videolarının büyük hesaplama gücü gerektirmesi, enerji tüketimi ve karbon ayak izi konusundaki endişeleri artırdı.

Thompson Rivers Üniversitesi’nden hukuk profesörü Robert Diab, The Conversation’da yayımladığı yazıda yapay zekânın enerji ve su tüketimi üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Diab’a göre, son dönemde OpenAI, Oracle, SoftBank ve MGX ortaklığında yürütülen 500 milyar dolarlık Stargate Projesi gibi girişimler, bu konudaki endişeleri daha da büyüttü.

Yapay zekânın enerji yükü artık kripto madenciliğini bile geride bırakmış durumda. Bitcoin madenciliğini uzun süredir izleyen araştırmacı Alex de Vries-Gao, 2025 ortasında yaptığı analizde yapay zekânın elektrik tüketiminde kriptoyu geçtiğini belirtti. De Vries-Gao’ya göre yapay zekA, şu anda küresel veri merkezi elektrik kullanımının yüzde 20’sini oluşturuyor ve bu oranın yıl sonuna kadar iki katına çıkması bekleniyor.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verileri de benzer bir tablo çiziyor. 2024’te veri merkezleri dünya elektrik tüketiminin yüzde 1,5’ini oluşturdu ve bu oran genel enerji talebinden dört kat hızlı artıyor. Ajans, 2030’a kadar bu payın ikiye katlanacağını öngörüyor. MIT Technology Review’un tahminine göre ise 2028’de yapay zekanın enerji ihtiyacı, ABD’deki tüm veri merkezlerinin toplam tüketimini aşacak. Bu miktar, ABD’deki evlerin yüzde 22’sini bir yıl boyunca besleyecek kadar elektriğe eş değer.

Enerji kadar su tüketimi de dikkat çekiyor. Veri merkezleri, sunucuları soğutmak için ultra saf suya ihtiyaç duyuyor. Microsoft tesislerinde GPT-3 modelinin eğitimi sırasında yaklaşık 700 bin litre tatlı su kullanıldığı tahmin ediliyor. Uzmanlara göre 2027 itibarıyla küresel yapay zekâ su talebi 4 ila 6 milyar metreküp seviyesine ulaşabilir.

Ayrıca çip üretim süreci de çevresel etkileri artırıyor. 2023 tarihli bir çalışmaya göre gelişmiş grafik işlemcilerin üretimi büyük miktarda enerji, su ve nadir mineraller gerektiriyor. Her yeni nesil çip, üretim döngüsünü yeniden başlatarak karbon ayak izini sıfırdan artırıyor.

Kıyaslamak gerekirse, yapay zekayla tek bir görüntü üretimi mikrodalga fırını 5 saniye çalıştırmak, yalnızca 5 saniyelik bir video üretimi ise aynı fırını 1 saatten uzun süre çalıştırmak kadar enerji harcıyor.