Yeni rotalara uçacak giderleri yönetecek

Dünyada havayolu şirketleri yakıt kriziyle boğuşurken THY proaktif yönetimle önlemlerini aldı. Başkan Murat Şeker, “Pandemiden de en hızlı çıkan hava yoluyduk. Bu süreci de dikkatli bir şekilde yönetip en az zararla atlatacağız” dedi

ABD-İsrail-İran arasında yaşanan savaş havacılık sektörünü sarstı. Jet yakıtı fiyatlarının bir ayda yüzde 100'ün üzerinde artmasıyla birçok havayolu şirketi alarm durumuna geçti. Kimi seferlerini askıya alıyor, kimi yolcudan ek ücret talep ediyor, kimi devletten yardım istiyor. Türkiye'nin milli bayrak taşıyıcısı Türk Hava Yolları (THY) ise dinamik bir kriz yönetimiyle bu süreci en az zararla kapatmayı hedefliyor. Dün THY'nin çiçeği burnunda yönetimi ilk çeyrek bilançosunu açıklamak için gazetecilerle sohbet toplantısı düzenledi. THY Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Prof. Dr. Murat Şeker, "Zor dönemde başladık" diye söze girerken, pandemi dönemini hatırlattı. Biliyorsunuz, o dönemde birçok havayolu şirketi havlu atarken, THY en çok uçuş yapan havayolu şirketlerinden biri oldu ve büyümesine ivme kattı. Kargoda da dünyanın sayılı oyuncuları arasına girdi.
Yine aynı şey olur mu?
Yeni yönetim hesabı-kitabı yapmış, proaktif şekilde krizi yönetiyor.

RAKİPLERİNE GÖRE ÖNDE
Toplantıda bu yıla çok iyi bir başlangıç yaptıklarını söyleyen Şeker, "2025'in son çeyreğinden itibaren 2026'nın ocak ve şubat ayı tahminimizden çok iyi gidiyordu. Hatta bütçeyi revize etmeyi planlıyorduk. 28 Şubat'ta ilk saldırı başlayınca mart ayının tamamını etkiledi. Pandemiden en hızlı çıkan hava yoluyduk. Bu süreci de dikkatli bir şekilde yöneterek en az zararla atlatacağız. Bu senenin zorluklarını sindirip 2027'ye hazır olacağız" açıklamasıyla iddialı olacaklarının sinyalini veriyor. Şeker, savaşa rağmen operasyonlarını kesintisiz sürdürdüklerini söylüyor. Marttan 20 Nisan'a kadar geçen sürede 7 günlük ortalama uçuş sayılarını rakipleri (Lufthansa, IAG, AF-KLM, Air Arabia, Emirates, Etihad, Flydubai, Qatar) ile karşılaştırmışlar. THY'de ortalama uçuş sayısı yüzde 8 artıda. Avrupalı havayollarında bu oran yüzde 3'lerde. Körfez'deki şirketlerde ise yüzde 40 düşüş var. Savaş başladıktan sonra 10 ülkede 21 noktaya uçuşları durdurduklarını söyleyen Şeker, "Ortadoğu'da iptal edilen kapasitenin oranı yüzde 6. Buradaki uçuşları Afrika, Orta Asya, Uzakdoğu ve Avrupa'ya yönlendirdik. Hemen slot ve frekans artışı için çalışmalara başladık. Talebi dinamik yönettik" diyor.
THY Genel Müdürü Ahmet Olmuştur ise 1 Mayıs itibarıyla Beyrut, Amman ve Şam'a, 8 Mayıs'ta Erbil'e, 14 Mayıs'ta Bağdat'a uçuş başlatacaklarını söylüyor. Öyle ki, THY yönetimi, Ortadoğu'daki seferler durduktan sonra hemen yeni rotalara yönelerek uçakların hangarda beklemesinin önüne geçmiş…

YAKITIN FATURASI NE?
THY Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Prof. Dr. Murat Şeker, yıllardır şirketin finansını yönetiyordu. Jet yakıtındaki artışla ilgili projeksiyon çıkarmış… 2026'da bütçede yakıt maliyetini 6.1 milyar dolar olarak belirlediklerini ancak savaş nedeniyle bu rakamın 3.4 milyar dolar ilave artışla 9.5 milyar dolara çıkabileceğini tahmin ettiklerini söylüyor.
Gelelim bu etkiyi azaltmak için ne yapacaklarına…
Şeker'in anlattığına göre, THY, ilk etapta uçuş ağı performansını en üst seviyeye çıkarmak için yüksek talebin bulunduğu pazarlarda 37 yolcu ve 61 kargo frekans artışı yapmış. Kapasite optimizasyonu ve verimlilik önlemleri de tek tek devreye alınıyor. Kapasite ve gelir yönetimi çerçevesinde, düşük talepli pazarlarda geçici kapasite azaltımı, istikrarlı pazarlarda frekans artışı, yakıt gideri telafisi olarak ek ücret ve fiyat artışı (Buradan 100 milyon dolar ek gelir planlanıyor) gibi önlemlerle 1.2 milyar dolar; operasyonel gider yönetimi, çalışan verimliliği artışı, stratejik yatırımların önceliklendirilmesi, zaruri olmayanların ötelenmesi, havalimanı ve tedarikçilerle indirim görüşmeleri dahil maliyet optimizasyonundan da 1.3 milyar dolar kazanmayı bekliyor.
Şeker, aldıkları önlemlerle bu ek maliyetin 2.5 milyar dolarını bertaraf etmeyi hedeflediklerini belirtiyor. Şeker, "Jet yakıtı arzında temmuz ve ağustosa kadar risk görmüyoruz. Ana tedarikçimiz Socar ve Tüpraş. Fakat artan yakıt fiyatları nedeniyle ikinci çeyrek zorlu olacak, kârlılığı sınırlandıracak" diyor.

BUSINESS CLASS'TA REKOR KIRDI
PEKİ ilk çeyrek verileri… Geçtiğimiz yılın ilk çeyreğinde 1.8 milyar TL zarar eden THY, bu yılın aynı döneminde 9.9 milyar lira ile piyasa beklentilerinin üzerinde kâr açıkladı. Satış gelirini yüzde 46 artırarak 257.9 milyara taşıyan THY'nin aktif büyüklüğü de yüzde 40'lık artışla 2 trilyon 158 milyara çıktı. Özsermayesi yüzde 34.7 artarak 966.4 milyara yükseldi. Yolcu doluluk oranını yüzde 80.5'ten 83.5'e çıkaran THY'nin uçak sayısı ise 528'e yükseldi. Dolar bazında aktif büyüklük 49 milyar dolar, hasılat 5.9 milyar dolar, net kâr ise 226 milyon dolar oldu. Toplam gelir 2025'in aynı dönemine göre yüzde 21 arttı. Yolcu geliri yüzde 20, kargo geliri yüzde 30 yükseldi. İlk 3 ayda yolcu kapasitesi (arz edilen koltuk kilometre) yüzde 9 arttı. Yolcu sayısı yüzde 13 artışla 21 milyona ulaştı. Business class'ta doluluk 4 puan artarak yüzde 83.5'e çıktı.

DOLULUK DÜŞERSE BİLET FİYATINI ÇEKERİZ
THY yakıt maliyetini bertaraf etmek için istihdamdan da yolcu sadakatinden de taviz vermeyi planlamıyor. THY Yönetim Kurulu Başkanı Şeker, "Rakiplerimiz pandemide de baltayla girdi, biz ufak dokunuşlar yapacağız. Süreci temkinli yöneteceğiz. Doluluklarda düşüş olursa bilet fiyatlarını da düşürürüz" diyor. İnsan Kaynaklarından Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Abdülkerim Çay ise "Son 3 yılda iştiraklerimiz hariç 10 bin yeni istihdam sağladık. Bu yıl istihdamı korumayı planlıyoruz" sözleriyle şirkette istihdam kaybı olmayacağını belirtiyor. AJet Genel Müdürü Kerem Sarp da 1 saatte uçağın 3 ton yakıt tükettiğini bunun maliyetinin 2 bin 200 dolar olduğunu belirterek, şu anda yakıt için ödenen tutarın 4.500 dolarlara fırladığını, normalde bu artışın bilet fiyatına etkisinin 15-20 dolar olacağını ancak kendilerinin fiyata yansıtmadığını belirtiyor. Pandemiden sonra THY'nin level atladığını belirten Şeker, "13 milyar dolarlık cirolardan 23 milyar dolarlara geldi. 350 uçaktan 534'e ulaştı. 2027'de 600'üncü uçağımız gelecek. THY artık ciddi bir hacme geldi. Bizim bundan sonra uçak al, doldur uçur, aynı kargoyu havalimanından havalimanına götür modelinden çıkmamız gerekiyor. Kâr marjı yüksek alanlarda daha güçlü olmayı amaçlıyoruz. İştahlıyız, fırsatlar olursa dünyada bakarız" diyerek krizi fırsata çevirebileceklerini vurguluyor. THY Genel Müdürü Ahmet Olmuştur da şirketin yeni lounge yatırımının tamamlandığını, mayıs ayının ikinci haftasında açılacağını belirtiyor.

KARGODA BOŞLUĞU DOLDURDU
THY Genel Müdür (Kargo) Yardımcısı Ali Türk, savaşın ardından Emirates ile Qatar Airways'in pazardan çekildiğini, yüzde 8'lik bir kapasite oluştuğunu ve buralardaki boşluğu hızla doldurduklarını söyledi. Türk, "28 kargo uçağımız var. Dünyada 118 noktaya kargo taşıyoruz. İhracatçılara rekabetçi fiyatlar sunuyoruz. İhracatta asıl büyüme savunmada" dedi.