Yalnızlık mecburiyet değil, bir tercih meselesi

Kişisel alanını kendi zevkine göre düzenleme, kimseye hesap vermeme ve o özgürlük hissi... Bu ve benzeri nedenlerle tek yaşayanların sayısında bir artış var. Türkiye İstatistik Kurumu’nun verileri de bunu doğruluyor. Tek kişilik hane halkı sayısı 2016’da
3 milyon 316 bin 894’tü. Bu rakam 2025 itibariyle 5 milyon 523 bin 321’e yükseldi. Yani son 10 yılda yalnız yaşayanların sayısında yüzde 66,5’lik artış oldu. Veriler yalnız yaşamın büyükşehirlerde yoğunlaştığını da ortaya koyuyor. 2025’te yalnız yaşayanların 981 bin 614’ü İstanbul’da, 400 bin 484’ü Ankara’da, 375 bin 380’i İzmir’de, 206 bin 905’i Antalya’da ikamet etti.

Biz de yalnız yaşayan 50 kişiye bu durumun olumlu ve olumsuz yanlarını sorduk. Gördük ki tek kişilik hayatların konfor alanları olduğu gibi zorlayan yanları da var.

‘Özgürlüğümün kıymetini anladım’

Derya K. (28), mimar

◊ Bir süre yalnız yaşadıktan sonra partnerimle yaşamaya başladım. Tek başımayken eşyamın yerinden günlük rutinime kadar her şeyi kendi alışkanlıklarıma göre düzenleyebiliyordum. Partnerimle yaşamaya başladıktan sonra özgürlüğümün kıymetini daha iyi anladığım günler oldu. Yalnızken özellikle ev işleri ve gündelik hayatın sorumluluklarını tek başına yürütmek insanı daha planlı hale getiriyor.

‘Arkadaşlarım sık gelirdi’

Selin A. (28), reklamcı

◊ Üniversitede yalnız yaşadım, sonra şimdi ailemin yanına döndüm. Yalnızken gece geç saatlere kadar çalışmam
ya da sabah geç kalkmam kimseyi etkilemiyordu. Şimdi mutfak kullanımından eve gelen kargoya kadar ailemin dahil olduğu şeyler var. Bunlar beni zorluyor. Arkadaşlarım sık sık bana gelirdi, o özgürlüğümü de kaybettim.

‘Çok büyük bir huzur’

Ö. A. A. (39), kalite kontrol uzmanı

◊ Sadece güvenlik konusunda endişe duyuyor, eve girer girmez kapıyı kilitliyorum. Acil durumlar için ilkyardım eğitimi aldım. Ama tek başına kalmak büyük bir huzur. İstediğini yapabilme özgürlüğü insanı büyütüyor. Ayaklarının üstünde daha sağlam durmanı sağlıyor.
‘Bazen sıkıcı ama...’

A. (44), doktor

◊ Yalnızlık bazen sıkıcı ama bunun bir artısı var: Kendinize iyi gelen şeylerle meşgul oluyor ve zamanınızı iyi değerlendiriyorsunuz. Misafirlerinle kendi alanını istediğinde paylaşabilmek çok güzel.

‘Tedirgin eden tek şey deprem’

Nergis Günseli (40),
işinsanı

◊ Tek başına film seyretmek, hobilerinle uğraşmak çok keyifli. Beni tedirgin eden tek şey deprem. Bir gün biriyle aynı evde yaşamak durumunda kalırsam zorlanabilirim. Kendi alanıma müdahale edilmesi beni rahatsız eder. 

‘Yalnız kalabilmek büyük lüks’

İlker A. (41), reklamcı

◊ Kalabalık bir şehirde, evde yalnız kalmak bir lüks. Evim her şeyiyle tam benlik diyorum. Fakat yalnız yaşamanın hayattan soyutlanma riski var. Ailemle düzenli konuşuyor, arkadaşlarımla görüşüyorum. Hastaysam mutlaka onları haberdar ediyorum.

‘Yarattığım güvenli alan’

Kıvanç Aykan (40), tasarımcı

◊ Ara ara yalnız, ara ara ev arkadaşımla yaşadığım zamanlar oldu. Kesinlikle tercihim tek yaşamaktan yana. Evi kendi yarattığım güvenli alan olarak görüyorum. Tek başımayken derin bir yalnızlık hissetmiyorum. Aslında yalnız yaşamıyorum,
bir ev arkadaşım Jiji (kedim) var.

‘Ukulele çalabilirim’

Ayça Öztürk (24), öğrenci

◊ İstediğim saatte yemek yemek, banyoda istediğim kadar vakit geçirebilmek, evdeki her şeyin yerini bilmek ve eşyamı sadece benim kullanmam bana huzur veriyor. Gece 2.00’de kimseye hesap vermeden yürüyüşe çıkabilirim. Kimseyi uyandırma derdim olmadan ukulele çalabilirim.

‘Dinlenebilmek kıymetli’

D. (27), avukat

◊ Gün boyu adliyede, ofiste yoğun çalıştıktan sonra eve gelip sessiz
bir ortamda dosya okuyabilmek ya da dinlenebilmek çok kıymetli. Programımı kimseye göre ayarlamak zorunda değilim. Stresli
bir duruşma gününden sonra
yaşadıklarımı biriyle paylaşmak istediğim de oluyor.

‘Sofraya oturacağı
birini arıyor insan’

İ. A. (29), araştırma görevlisi

◊ Eğer eve iş getiren biriyseniz, hele ki kafa işi yapıyorsanız (akademik, yazı-çizi, araştırma) sessizlik büyük bir artı. Yine de insanın bazen birlikte sofraya oturacağı birini aradığı da oluyor.  

‘Hesap vermek zorunda değilsin’

D. (60), fotomuhabiri

◊ Yalnız yaşamanın en büyük keyfi, yaptığın saçmalıkların hesabını vermemek. Çok sevdiğin bir şeyi çöpte bulma olasılığın yok. Kaybolduysa sen kaybetmişsindir. 

‘Çaprazlama yatabiliyorum’

D. (46), çevirmen

◊ Yalnız yaşamanın keyfi de var, sınavı da. En büyük artısı, evdeki her şey sana ait. Kira da yoksa (babama şükür) hayat bir tık daha yumuşak akıyor. Bonus olarak: Horultusuz, özgür, hatta çaprazlama uyuyabildiğin bir yatak. Güvenlik, yalnızlık, masraflar bazen düşündürüyor. Kapıyı sıkı kilitleyip çevreyi sağlam tutarak çoğu şey dengeleniyor.

SAĞLIK KONUSUNDA ENDİŞE DUYUYORLAR

‘Banyoda ayağım
kayıp düşsem...’

K. (52), editör

◊ 1+1 bir evde yaşıyorum. Yalnızlık benim için bir zorunluluk değil, bir seçim. İstediğim zaman sevdiklerimi görüyorum, onlarla iletişim halindeyim. Yalnızlığın maddi yükü elbette daha fazla. Ama tüm bunlarla tek başına mücadele etmek insana güç veriyor. Sağlıkla ilgili tedirginlik yaşadığım oluyor. Banyoda ayağım kaysa, düşsem yardım isteyecek kimse yok elbette.

‘Bazen bir çorba yapacak kimsem yok diyebiliyorum’

Kuzey. Y. (45), bilgisayar mühendisi

◊ Dağınık bile olsa neyin nerede olduğunu bilmek, kendi renklerinle evi dekore etmek, sevdiğin tabloları duvara asabilmek çok güzel.  Yalnız yaşayınca ütü, yemek yapmak gibi bazı şeyleri çözmek zorundasınız. Bu konuda bizim jenerasyonumuz şanslı, artık her şeyi YouTube’dan öğrenmek kolay. Evde bitkilerim ve kedilerim var. Hepsiyle ilgilenmekten çok mutluyum. Ama hasta olduğumda ‘Bir çorba yapacak kimsem yok’ ruh haline de girebiliyorum.

MADDİ KOŞULLAR DA BELİRLEYİCİ

‘Kişisel tasarruf tedbirlerini uygulayabiliyorum’

Şerif Yaşar (43), sanat tarihçisi

◊ Bir eşin, çocuğun veya bir ebeveynin sorumluluğunu almamak; ekstra zaman, daha fazla kitap okumak ve mesleki gelişim için üretmek demek. Maddi yük taşıdığımı hissetmiyorum. Çünkü kişisel olarak tasarruf tedbirlerini uygulayabiliyorum. Oysa partnerinize bunu kabul ettirememe durumunuz var.

‘Yıpranma payı düşük’

İdil D. (28), moleküler biyolog

◊ Kimseyle muhatap olmadan, evi istediğim zaman toplayıp istediğim zaman dağıtabilme özgürlüğüne sahibim. Sessizlik istediğimde evim kendime ait bir mağara gibi olabiliyor. Emeğimi tamamen kendime harcıyorum. Bu yüzden yıpranma payı düşük.

‘Her kararın sorumlusu sizsiniz’

Berkay K. (34), iletişim danışmanı

◊ Fatura takibi, ev düzeni, alışveriş planlaması, bütçe kontrolü gibi konular ister istemez size disiplin kazandırıyor. Yalnızken her kararın sorumlusu sizsiniz. Aylık harcamaları planlamak ya da
beklenmedik bir masraf çıktığında çözüm üretmek insanı daha planlı ve öngörülü olmaya zorluyor.

‘İlişkim olduğunda masrafım daha yüksek oluyor’

Ö. Ç. (43), girişimci

◊ Yalnız yaşamak özgür ve huzurlu. Ev tamamen bana ait, nasıl istersem öyle yaşıyorum. Vaktimi daha verimli değerlendiriyorum. Bir ilişkim olduğu dönemlerde genelde masrafım daha yüksek oluyor. Kadınlar normalde almayacağım tonla alışveriş yapıyor.