Türkiye cezaevlerinde aşırı doluluk alarmı

Türkiye'deki cezaevlerinde aşırı doluluk nedeniyle hapishanelerin durumu alarm veriyor. İstanbul merkezli insan hakları örgütü Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği (CISST) bazı mahkumların yatakları paylaşmak durumunda kaldığına, kimilerinin yerde uyuduğuna ve tuvalet, duş ve hijyen malzemelerine yeterli erişimlerinin bulunmadığına dikkat çekti.

Dernek, aşırı doluluğunun mahkumların temel haklarını ihlal eden sonuçlara yol açtığını vurguluyor. Kapasitenin üzerindeki doluluk oranlarının tıbbi hizmetleri de zorlaştırdığı; anksiyete, saldırganlık ve tükenmişliğe yol açtığı belirtiliyor.

CISST'e göre durum özellikle kadınlar, küçük çocuklu anneler ile yaşlı ve hasta mahkumlar açısından sorunlu. Dernek, İstanbul-Bakırköy'deki Kadın Cezaevi'nde alan darlığı nedeniyle tutukluların zaman zaman yüksek gürültü seviyesine sahip ortak alanlarda uyumak zorunda kaldığına dikkat çekiyor.

İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu ve İBB yönetimine yönelik soruşturmalar kapsamında gözaltına alınanların bir kısmının dönüşümlü şekilde uyumak zorunda kaldığına ilişkin medyada yer alan haberler de dikkat çekmişti.

Avrupa Konseyi verilerine göre de 2024'te 100 bin kişide 356 tutukluyla Türkiye, üye ülkeler arasında en fazla mahkuma sahip ülkelerden biri oldu. Almanya'da bu oran 100 binde 71.

Son dönemdeki hafif düşüşe rağmen AKP iktidarı döneminde cezaevindeki mahkum sayısının 2005-2024 arasında neredeyse dört katına çıktığı belirtiliyor. Bu, yüzde 369 artış anlamına geliyor.

Adalet Bakanlığı'nın verilerine göre 2026'nın başı itibarıyla Türkiye'deki cezaevlerinde 402 binden fazla mahkum bulunuyor. Bakanlığın verdiği bilgiler, ülke çapındaki 403 cezaevinin kapasitesinin ise toplamda yaklaşık 305 bin olduğunu ortaya koyuyor.

Raporda ayrıca Türkiye'de cezaevi personelinin yetersizliğine de dikkat çekildi.

Cezaevlerindeki aşırı doluluk sorununun hükümetin de gündeminde olduğu belirtiliyor. Cumhuriyet'in haberine göre 2027'ye kadar 11 kentte yeni cezaevleri yapılması planlanıyor.

CISST ise, yeni cezaevleri inşa etmenin sürdürülebilir bir çözüm olmadığını, aksine mevcut uygulamaları pekiştirdiğini vurguluyor. Yakın zamanda kabul edilen yargı reformunun, cezaevlerinin yükünü hafifletmeyi de amaçladığı ifade edilse de dernek yasada alternatifler öngörülmesine rağmen hapis cezaları ve tutukluluğun hâlâ geniş ölçekte uygulandığına dikkat çekiyor.