Sıfır Atık bu yıl COP31’e örnek

Doğal kaynakların yerine konulamaz biçimde tüketilmesi, çevrenin kirlenmesi ve gelecek kuşaklara yaşanılması zor bir dünya bırakılmasını önlemek adına, 27 Eylül 2017’de ‘Sıfır Atık Hareketi’ başlatılmıştı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan tarafından başlatılan Sıfır Atık Hareketi, kısa sürede tüm dünyada ilgi gördü ve Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu’nun 14 Aralık 2022 tarihindeki oturumunda, 105 ülke tarafından 30 Mart, ‘Uluslararası Sıfır Atık Günü’ ilan edildi.

Türkiye, Kasım ayında küresel bir toplantıya ev sahipliği yapacak. BM 2026 İklim Değişikliği Konferansı (COP31), Antalya’da gerçekleştirilecek. Bu önemli organizasyon için Sıfır Atık Hareketi’nin de model olması hedefleniyor. COP31’in önemli başlıklarından biri Sıfır Atık olacak.

Uygulaması Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen Sıfır Atık Hareketi, gezegenin kaynaklarının korunması, israfın önlenmesi ve daha iyi bir yaşam adına önemli kazanımlar sağlarken, ekonomiye katkısı da önemli boyutlara ulaştı. 2015 yılından beri sera gazı salınımından atık depolamaya kadar birçok alanda tasarruf sağladı. Bugüne kadar Türkiye genelinde 217 bin bina ve yerleşkede Sıfır Atık Yönetim Sistemi’ne geçildi. 2017’de yüzde 13 olan geri kazanım oranı ise 2025’te yüzde 37,53’e yükseldi. Ancak hedef 2053’te geri kazanımı yüzde 70’e ulaştırmak.

Sıfır Atık Sistemi sayesinde 36,1 milyon ton kağıt geri kazanıldı. 2017’den bugüne kadar 10 milyon tonun üzerinde plastik, 3,5 milyon ton cam ve 10 milyon tona yakın metal geri dönüştürüldü. Çeşitli kalemlerde toplam geri kazanım miktarı 2025 yılı sonuna kadar geçen süreçte toplamda 90 milyon tonu aştı. Bunun ekonomiye katkısı ise 365 milyar lirayı buldu. Toplanın atıklar, 54 milyon hanenin 1 yıllık elektrik ihtiyacına eşdeğer, 270 milyar kWh enerji tasarrufu sağlarken, İstanbul’un 2 yıllı su tüketimine eşdeğer, 2 trilyon litre su tasarrufu da yapılmış oldu.

Sıfır Atık Sistemi, 2019’dan beri denizlerin korunması için etkin olarak kullanılıyor. ‘Sıfır Atık Mavi Hareketi’ ile 2026 yılı itibarıyla yaklaşık 325 bin tondan fazla deniz çöpü toplanarak bertaraf edildi. Denizler 23 bin kamyon dolusu çöpten kurtarıldı. Türkiye, 2025 yılında 577 adet mavi bayraklı plajla dünyada üçüncü sırada yerini aldı.

Sıfır Atık Sistemi kapsamında Ocak 2025’te Sakarya’da pilot uygulamasına başlanan ‘Depozito Yönetim Sistemi (DOA) da yaygınlaşıyor. 53 ilde, 834 depozito iade makinesi kuruldu. 12,5 milyon ambalaj toplandı. Geri dönüşüme kazandırılan yaklaşık 200 ton PET, 504 ton cam ve 11 ton alüminyumdan 3 milyon TL değerinde doğrudan hammadde geliri elde edildi.

Sıfır Atık Sistemi kapsamında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, önemli bir adımı daha atmaya hazırlanıyor. Çevreye zarar veren ve plastik kirliliğine neden olan tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımdan kaldırılması için harekete geçen bakanlık, mevzuatta değişikliğe hazırlanıyor.

Plastik çatal, tabak ve pipetler yasaklanıyor

Plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabaklar, genleştirilmiş polistirenden (EPS-köpük) gıda kapları, içecek kapları ve içecek bardakları, plastik çubuklu kulak pamukları ve pipet gibi  tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya sunulmasına kısıtlama ve süreç içinde son verilmesi hedefleniyor.