Satış var, alıcı yok: Konut piyasasında tuhaf dönem Sözcü Gazetesi

TÜİK’in son verileri konut satışlarında artışa işaret etti ancak sektörde kredi krizi ve erişilebilirlik sorunu derinleşiyor

Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı son konut satış istatistikleri, gayrimenkul sektöründe hareketlilik algısını güçlendirdi. Toplam satış rakamlarında artış görülürken, uzmanlar bu yükselişin arkasında sağlıklı bir talep değil, ertelenmiş ve kredi dışı alımların bulunduğuna dikkat çekiyor.

Sektöre ilişkin tabloyu değerlendiren Gayrimenkul Uzmanı Nilüfer Uysal, rakamların yüzeyde olumlu görünmesine karşın, piyasanın temel sorunlarının hala çözülmediğini vurguladı.

“Satış adetlerindeki artış ilk bakışta olumlu gibi algılanıyor ancak bu artışın önemli bir kısmı ipoteksiz, yani kredi kullanılmadan yapılan satışlardan geliyor. Krediyle konut alabilen hane sayısı ciddi biçimde azalmış durumda” diyen Uysal, gerçek talebin baskılandığını söyledi.

İNŞAAT BÜYÜMEYE KATKI SAĞLADI AMA…

Ekonomik büyüme verilerinde özellikle üçüncü çeyrekte inşaat sektörünün pozitif katkı vermesi dikkat çekerken, bu katkının kalıcı olup olmadığı tartışma konusu oldu. Uysal’a göre bu tablo yeni yatırımlardan çok geçmişte başlanmış projelerin tamamlanmasından kaynaklanıyor.

Uysal, “İnşaatın büyümeye katkısı yeni bir ivmeden değil, yarım kalan işlerin bitirilmesinden geliyor. Bu, sürdürülebilir bir büyüme göstergesi değildir. Yeni arz üretecek yatırımlar ve finansman koşulları iyileşmeden sektörün uzun vadeli toparlanmasından söz edemeyiz.” ifadelerini kullandı.

KREDİYE ERİŞİM PİYASAYI KİLİTLİYOR

Konut piyasasında en belirleyici başlıkların başında krediye erişim geliyor. Faiz oranları ve bankaların kredi politikaları, konut alacaklar için ciddi bir engel oluşturmaya devam ediyor.

“Konut kredisi faizleri hala hane gelirlerine kıyasla çok yüksek. Bankalar kredi verme konusunda isteksiz, verilen kredilerde ise vade ve tutar sınırlı. Bu nedenle piyasada alıcı var ama alım gücü yok” değerlendirmesinde bulunan Uysal, ipotekli satışların tarihsel ortalamaların oldukça altında seyrettiğine dikkat çekti.

Ayrıca aylık faiz oranlarının 2,60-3,30 seviyelerinde dalgalandığını, 1 milyon TL krediye 120 ay vade için 3.5-4 milyon TL civarında geri ödeme planı sunulmasının verimsiz iklim yarattığını ifade etti.

TOKİ ETKİSİ SINIRLI KALIYOR

Kamu tarafından yürütülen projelerin piyasaya etkisi de tartışılan bir diğer başlık. Uysal, TOKİ’nin sosyal konut üretiminde önemli bir rol oynadığını ancak piyasanın genelini sürükleyebilecek bir etkiye sahip olmadığını belirtti.

Uysal “TOKİ projeleri dar ve orta gelirli kesim için önemli bir destek. Ancak bu projeler piyasanın tamamını dengeleyemez. Özel sektörün üretim iştahı ve finansmana erişimi olmadan konut sorunu yapısal olarak çözülemez. Bir anlamda taşıma suyuyla değirmeni döndürmeye çalışmak belli ölçüde fayda sağlar ancak bizler hala problemi konuşuyor oluruz.” dedi.

FİYAT–GELİR MAKASI AÇILIYOR

Son dönemde sıkça gündeme gelen “konut balonu” tartışmalarına da değinen Uysal, fiyatların gelir artışından kopmasının ciddi bir risk oluşturduğunu söyledi.

Uysal, “Konut fiyatları uzun süredir gelir artışının üzerinde seyrediyor. Bu durum konutu barınma ihtiyacından çok bir yatırım aracına dönüştürüyor. Eğer vatandaş kendi ülkesinde konuta erişemiyorsa, bu sadece ekonomik değil aynı zamanda sosyal bir sorundur.” ifadelerini kullandı.

GELECEKTE KONUT PİYASASINI NELER BEKLİYOR?

Uzmanlara göre önümüzdeki dönemde konut piyasasını belirleyecek temel başlıklar;

kredi koşullarındaki olası gevşeme, yeni konut ve arsa üretimi ve hane gelirlerini destekleyecek politikalar olacak.

“Rakamların yükselmesi tek başına yeterli değil. Konutun yeniden erişilebilir hale gelmesi gerekiyor. Aksi halde satışlar artsa bile sorun derinleşir” diyen Uysal, konut piyasasında kalıcı bir denge için bütüncül politikalara ihtiyaç olduğunu vurguladı.