Putin, 5 Deniz Doktrini ni canlandırmak istiyor, tüm işaretler bunu gösteriyor

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, iktidara geldiği ilk günden beri bir hedef belirlemişti: Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin “beş deniz doktrini”ni canlandırarak Rusya’nın kaybettiği deniz hâkimiyetini yeniden sağlamak ve ülkenin imparatorluk hafızasını diriltmek.

Bu “yeniden fetih” hedefi uğruna Putin, bölgedeki etkisini genişletmek için gerilim odakları ve hibrit tehditler yaratmaktan çekinmedi. Böylece, Avrupa’daki güç dengelerini kökten değiştiren bir strateji izlemeye başladı.

Yeni “Rus İmparatorluğu’nun Efendisi”

1991’in Aralık ayında SSCB’nin dağılmasıyla bir ülke projesi sona erdi. Putin, 2005’te “Sovyetler Birliği’nin çöküşü, yüzyılın en büyük jeopolitik felaketidir” demişti. Ona göre bu, Batı’nın fazla güç kazandığı adaletsiz bir dünya düzenine yol açan tarihsel bir hataydı.

Bu çöküşün en kötü sonuçlarından biri de, beş denizin büyük kısmı üzerindeki kontrolün kaybedilmesiydi. Bu denizler, Rusya’nın batı sınırının kuzeyinde ve güneyinde yer alıyor:

Güneyde Azak Denizi, Karadeniz ve Hazar Denizi,
Kuzeyde ise Baltık Denizi ve Beyaz Deniz (Arktik Okyanusu’na açılan kapı).

1991 öncesinde SSCB, güneydeki denizlerin %60’ını ve Baltık Denizi’nin %30’unu kontrol ediyordu. Bugün ise Rusya bu alanların yalnızca %5 ila %10’u üzerinde etkiye sahip. Beyaz Deniz, kontrolün hâlâ büyük ölçüde Moskova’nın elinde olduğu tek deniz.

“Beş Deniz Doktrini”: Stalin’den Putin’e

Çarlık hayalleriyle Stalin döneminin mirası olan beş deniz doktrini, bu suların birbirine bağlanarak Rusya’nın kalıcı bir etki alanı oluşturmasını hedefliyor.

Fransız Uluslararası İlişkiler Enstitüsü’nden Tatiana Katsouéva-Jean’a göre Putin, “Rusya’yı baştan itibaren büyük bir deniz gücü olarak konumlandırmak için elinden geleni yapıyor.” Bu, onun kahramanları arasında saydığı Büyük Petro’nun ve Stalin’in vizyonuyla örtüşüyor: kanallarla birbirine bağlanmış bir “beş deniz Rusyası” yaratmak.

Uzmanlara göre Putin’in hedefi, Moskova’yı dünyanın merkezi haline getirmek. Bu, onun “Novorossiya” (Yeni Rusya) adını verdiği ideolojik projenin temelini oluşturuyor.

Helsinki Üniversitesi’nden siyaset bilimci Tynkkynen Vela-Pekka şöyle diyor:
“Batı, beş deniz doktrinini anlamıyor. Oysa bu, Rusya’nın yeni jeopolitik konumunun ayrılmaz bir parçasıdır.”

Putin’in “kaybedilen denizleri” geri alma savaşı

Putin, Azak Denizi, Karadeniz ve Hazar Denizi üzerindeki kontrolü yeniden ele geçirmek için askeri üsler kurdu, limanları askerîleştirdi ve bölgedeki tansiyonu sürekli canlı tuttu.

Uzmanlara göre Çeçenistan savaşı, Gürcistan'ın işgali, Kırım'ın ilhakı ve son olarak Ukrayna'ya saldırı bir tesadüf değil bu stratejinin halkaları.

Kuzey cephesinde yeni bir tehdit

Rusya, Baltık ülkelerini de radarına almış durumda. Özellikle Finlandiya ve İsveç’in 2023-2024’te NATO’ya katılımı sonrası bu bölge, Putin’in hibrit savaş taktiklerinin hedefi haline geldi.

Bu savaş, askeri operasyonları, politik ve ekonomik nüfuzu, siber saldırılar ve dezenformasyon kampanyalarını birleştiriyor.

Kıdemli siber savunma uzmanı Piret Pernik’e göre Rusya, siber suçlular, özel şirketler ve istihbarat kurumlarıyla işbirliği içinde tüm araçları kullanıyor.

Avrupa hava sahasına yönelik drone ihlalleri ve altyapı sabotajları giderek artıyor.

Arktik’in stratejik önemi

Putin, Beyaz Deniz ve Arktik bölgesinde de gücünü yoğunlaştırıyor. Katsouéva-Jean’a göre, Rusya burada Batı’yı görmek istemiyor.

Bu bölge, hem egemenlik hem de doğal kaynaklar açısından kritik: petrol, gaz ve yeni deniz yolları.

Tynkkynen’e göre ise Arktik Okyanusu, Rusya’nın genel jeopolitik vizyonu için vazgeçilmez.

Putin, iklim değişikliği nedeniyle buzulların erimesiyle açılan yeni kuzey ticaret yollarında kilit bir aktöre dönüştü. Bu bölgedeki Murmansk limanı, artık Kuzey Filosu’nun ana karargâhı haline geldi. 13 nükleer denizaltıdan oluşan filo, Rusya’nın askeri gücünün en önemli unsurlarından biri.

Avrupa için yeni cephe hattı

Avrupa ülkeleri, Putin’in “imparatorluk mimarisini yeniden kurma” niyetine karşı dikkatli bir politika izliyor. Rus lider, bu stratejiyle yalnızca tarihî sınırları değil, Avrupa’nın gelecekteki denge hattını da yeniden şekillendirmek istiyor. Bu denizler artık sadece coğrafi değil, jeopolitik cephe hatları hâline gelmiş durumda.