Osmanlı grafikleri büyük ilgi topluyor Gündem Haberleri

1900’lerin başında yayın hayatına başlayan Cerîde-i Adliye dergisinin kapaklarındaki veri görselleştirme örnekleri dünya çapında ilgi çekti.

Veri tasarımcıları bir süredir Osmanlı döneminde çizilen bu muhteşem grafikleri konuşuyor. 1900’lerin başında yayın hayatına başlayan Cerîde-i Adliye dergisinin kapaklarındaki veri görselleştirme örnekleri dünya çapında ilgi çekti. Dergi için hazırlanan grafiklerin çoğu, çeşitli hukuki ve adli verileri içeriyor. Kapaklardan kimisi hangi dava türü daha fazla, hangi türde davalar daha uzun sürüyor onu gösteriyor. Başka bir grafik ise her ay kaç dava açıldığını, kaç davanın sonuçlandığını ve dava yoğunluğunun yıl içindeki değişimini içeriyor.

100 yıl önce bilgisayar yokken, bugünün yazılımları kalitesinde fakat elle çizilen bu güzelim tasarımlar aylardır sosyal medyada konuşuluyor. Bu görsellerin vurucu tarafı “eski olmaları” değil. “Veri gazeteciliği” ve “bilgi tasarımı”nın erken ve zarif örnekleri olması.

Bilgisayarsız özel tasarım çizimler

“Bilgisayarsız nasıl yapabildiler?” sorusunun cevabı ise o dönem elle teknik çizimin oldukça gelişmiş olması. Tabi ki çalışmalar kusursuz değil. Günümüz veri görselleştirme kurallarına uymasa da bu çizimlerin önemi hem elle yapılması hem de erken bilgi tasarımı örnekleri.

Peki konu nasıl açıldı? Kişisel blog ve Reddit gibi sitelerde paylaşılan kapak görselleri büyük ilgi görünce konu bir anda tasarımcıların ilgisini çekti. Sadece tasarım ve veri değil, sanat da var bu kapaklarda. 1925 tarihli bu kapakta, sülüs hatla yazılmış “Ceride-i Adliye” ibaresinde hattat Halim Özyazıcı imzası bulunuyor. 1925 tarihli başka bir kapakta ise yine Özyazıcı imzalı talik hatla yazılmış “Ceride-i Adliye” ibaresi görünüyor.

Görseller günümüzde de geçerli olan veri görselleştirme kurallarının hepsini barındırıyor. 20. yüzyılın başlarında hazırlanan bu kapaklar, hem devlet aklının istatistik merakını hem de dönemin matbaa ve tasarım ustalığını gösteriyor.