OSMAN MÜFTÜOĞLU Sağlığımızı kime emanet edelim?

Eskiden sağlık bilgisi aile büyüklerinden, mahalle doktorundan ya da birkaç güvenilir kitaptan öğrenilirdi. Şimdi ise bir sabah uyanıyoruz: Bir influencer limonlu kahveyle 12 kilo vermiş… Bir podcast yayıncısı "şeker aslında zararsız" diyor… Bir biohacker gece burnuna kırmızı ışık tutup biyolojik yaşını 19'a düşürdüğünü anlatıyor.
Modern insanın kafası karışık. Çünkü bilgi hiç olmadığı kadar fazla… ama güven hiç olmadığı kadar az.
Bir tarafta bilim insanları var. Diğer tarafta algoritmalar. Ve çoğu zaman algoritmalar daha yüksek sesle konuşuyor.
ELEŞTİRİ VE RİSKLER
Bugünün wellness dünyasında en büyük sorunlardan biri şu: Bilimsel bilgi ile pazarlama dili birbirine karıştı.
Artık herkes "uzman." Üstelik bazıları beyaz önlük giyip fon müziği açınca söyledikleri daha da ikna edici oluyor.
Oysa sağlık TikTok filtresiyle yönetilecek bir konu değil.
Çünkü yanlış bilgi bazen sadece zaman kaybettirmez: – gereksiz takviye yüküne – yanlış diyetlere – karaciğer hasarına – hormon bozukluklarına – ilaç etkileşimlerine – psikolojik bağımlılıklara hatta ciddi hastalıkların gecikmiş teşhisine yol açabilir.
Örneğin bugün sosyal medyada "mucize" diye sunulan bazı ürünlerin birkaç yıl sonra sessizce ortadan kaybolduğunu görüyoruz. Bir dönem herkes detoks çayı içiyordu… şimdi çoğu insan sadece tuvalete yatırım yaptığını fark etti.
HOŞGÖRÜYÜ DE KAYBETMEYELİM
Ama burada dürüst olalım: İnsanlar sadece kandırıldıkları için wellness dünyasına yönelmiyor.
Çünkü klasik tıp sistemi de bazen insanları yalnız bırakabiliyor. Randevu kısa. Doktor yorgun. Hasta cevapsız. İnsanlar da doğal olarak kendilerini dinleyen, motive eden, umut veren kişilere yöneliyor.
Üstelik wellness dünyasının tamamı kötü değil. Bazı podcast'ler gerçekten öğretici. Bazı içerik üreticileri bilimsel kaynak kullanıyor. Bazı yeni teknolojiler gerçekten heyecan verici.
Sorun yenilik değil. Sorun filtresiz inanmak.
Çünkü sağlık dünyasında "yeni" olan her şey doğru değildir. Ama "eski" olan her şey de yeterli değildir.
Bir başka deyişle: Her influencer sahte değildir… Ama her takipçi sayısı da diploma yerine geçmez.
İŞİN ESPRİLİ TARAFI
Bugün geldiğimiz noktada insanlar: – uyku için halka takıyor – stres için nefes uygulaması indiriyor – bağırsak için 14 çeşit probiyotik içiyor – gençleşmek için buz küvetine giriyor – sonra gece 02.00'de dürüm yiyip "Kortizolim yükseldi galiba" diyor.
Yani bazen biyolojik yaşımızdan çok algoritmalarımız yoruluyor.
Bir başka komik gerçek daha var: Eskiden insanlar komşuya "hangi doktora gidiyorsun?" diye sorardı. Şimdi "hangi podcast'i dinliyorsun?" diye soruyor.
YOL HARİTASI: PEKİ NE YAPALIM?
Bence sağlık konusunda en doğru yaklaşım üçlü bir denge kurmak:
Bilime açık olun. Ama modaya teslim olmayın.
Yeni teknolojileri takip edin. Ama her reklama inanmayın.
Doktorunuzu dinleyin. Ama soru sormaktan da korkmayın.
Özellikle şu noktalara dikkat etmek önemli:
– Tek bir kişiyi "mutlak sağlık gurusu" ilan etmeyin – Bilgiyi mümkünse birden fazla kaynaktan doğrulayın – "Mucize", "garanti", "şok etki" gibi kelimelere dikkat edin – Kan testleri ve görüntüleme olmadan ağır takviye yüklerine girmeyin – Sosyal medya önerilerini kişisel tıbbi tavsiye gibi algılamayın – Sağlığı sadece estetik görüntüye indirgemeyin
Ve belki de en önemlisi şu:
Sağlık sadece uzun yaşamak değildir. İyi düşünmek, iyi hissetmek, güçlü kalmak, bağımsız yaşayabilmek ve hayatın tadını çıkarabilmektir.
Çünkü gerçek wellness bazen en pahalı takviyede değil… Düzenli uykuda, iyi dostluklarda, yürüyüşte, huzurlu sofralarda ve güvenilir bir doktorla kurulan sağlam ilişkide saklıdır.