Nehre karışan 50 milyon litre asitli atık felakete yol açtı Sözcü Gazetesi

Araştırmacılar, ağır metallerin yalnızca su ve nehir tortusunda kalmadığını, balıklar ile hayvanların beslendiği otlarda da biriktiğini ortaya koydu. Bulgular, kirliliğin besin zincirine taşındığını gösterirken bölgede yaşayan insanlar ve yaban hayatı açısından uzun vadeli risklere işaret ediyor.

Felaket, 18 Şubat 2025'te Zambiya'nın Copperbelt bölgesindeki Chambishi'de meydana gelmişti. Sino-Metals Leach Zambia'ya ait maden atık barajının çökmesiyle asit ve ağır metal içeren atıklar önce Chambishi Deresi'ne, ardından Mwambashi Nehri'ne ve Kafue Nehri sistemine ulaşmıştı.

Zambiya hükümetinin daha sonra yaptığı açıklamaya göre yaklaşık 50 bin metreküp, yani 50 milyon litre asitli atık çevredeki su kaynaklarına karışmıştı. Olayın ardından çok sayıda balık ölmüş, tarım alanları zarar görmüş ve yaklaşık 700 bin kişinin yaşadığı Kitwe'de su temini geçici olarak durdurulmuştu.

Yaklaşık 1.576 kilometre uzunluğundaki Kafue Nehri ise Zambiya'da milyonlarca insanın içme suyu, tarım, hayvancılık ve balıkçılık açısından bağlı olduğu en önemli su kaynaklarından biri olarak öne çıkıyor.

Copperbelt Üniversitesi araştırmacılarının yayımladığı bağımsız çalışmada olaydan etkilenen noktalardan alınan su, tortu, balık ve otlak örnekleri incelendi. Sonuçlarda bakır, demir, çinko, kurşun ve arsenik seviyelerinin çevresel sınır değerleri aştığı noktalar belirlendi.

Daha önemlisi, ağır metallerin balıklarda ve hayvanların beslendiği otlarda biriktiğine ilişkin bulgular elde edildi. Araştırmacılar bunun kirleticilerin besin zinciri boyunca taşınması açısından risk oluşturduğunu ve nehir ekosisteminin toparlanması için uzun süreli çalışmalar gerektiğini belirtti.

Zambiya'da Mart 2026'da kirlenen alanların temizlenmesi ve nehirlerin iyileştirilmesi için resmi restorasyon programı başlatıldı. Yetkililer suyun yeniden standartlara uygun hale geldiğini belirtirken, çevre örgütleri özellikle toprak, tarım alanları ve geçim kaynakları üzerindeki uzun vadeli etkilerin henüz sona ermediğini savunuyor.