NEBİ MİŞ Kalıcı kriz düzeninde ülke yönetimi

Tüm dünya kalıcı kriz düzenini kabullendi. Şu an dünyayı etkileyen ABD/İsrail-İran savaşına kolay bir çözüm bulunamayacak. İran'a yönelik savaş sonlandırılsa bile, savaş ve çatışmalar normalleştirildiği için başka bölgelerde patlak verecek. Zaten şu an dünyanın birçok yerinde çatışmalar devam ediyor.
Ukrayna-Rusya savaşı aslında 2014 yılından itibaren kesintili olarak devam etse de, bu son sıcak cephe savaşı beşinci yılına doğru gidiyor. Yakın bir gelecekte de çözüm umudu oluşmuş değil.
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, son kabine toplantısının ardından yaptığı açıklamada bir kez daha vurguladığı gibi, "Her savaşın kazananları ve kaybedenleri olur. Fakat İran Savaşı ile bu iş tahammül sınırlarını aşmış, küresel ekonomik refah açısından tahripkâr boyutlara ulaşmıştır." Artık dünya ekonomisi savaşın gerçek cephesi haline gelmiştir. Türkiye neredeyse son 15 yıllık dönemde, hem içeride hem de sınırlarının yanı başında çoklu krizlere karşı dayanıklılığını artırmaya, toplumsal direncini korumaya çalışıyor.
Beş yıla yakın devam eden Ukrayna- Rusya savaşı, İran-ABD/İsrail savaşı, İsrail soykırımı, Suriye iç savaşı, Akdeniz'de Türkiye'ye karşı zaman zaman yükseltilen ve sertleşen güç mücadelesi, DEAŞ; FETÖ, PKK başta olmak üzere terör örgütleri ile yıllardır devam eden mücadele, özellikle kriz dönemlerinde Türkiye'ye yönelik etkisi yüksek ekonomik müdahaleler gibi tüm krizlerle Türkiye çok boyutlu mücadele ediyor.
Kuzeyinde, doğusunda ve güneyinde, dünyanın şu an en büyük savaşları devam ederken, Türkiye istikrarını koruyabiliyor. Sınırlarının çok ötesindeki savaşlardan dolayı dünyanın birçok ülkesi enerji ve tedarik krizi yaşarken, şu an Türkiye'de enerji ve tedarik krizi yaşamıyor.
Bugün Türkiye, izlediği rasyonel dış politika tercihi ve pratikleri ile bu savaşların dışında kaldı. Ekonomik sorunlar yaşansa da, toplum dirlik ve düzen halini devam ettirebiliyor. Dolayısıyla, "güvenli liman" ya da "istikrar adası" tespiti sıradan bir söylem değil. Bu tespitin sahici ve reel bir karşılığı var.
Türkiye uzun süredir sınırlarının hemen yanında devam eden büyük savaşların etkisini yönetebildiği için toplum olarak belki de tehdidin ve savaşların etkisini tam olarak idrak edemiyoruz. Ya da savaş düzeni normalleştirildiği ve istikrar ve düzen devam ettiği için sanki bu savaşların yıkıcı etkilerinin Türkiye'yi o kadar da etkilemediği gibi bir haletiruhiye içindeyiz.
Siyasal meseleleri ve ekonomik sorunları tartışırken bir Kuzey Avrupası rahatlığı ile savaşın etkilerini ele alabiliyoruz. Hâlbuki şu an devam eden dünyanın en büyük iki savaşının kesişme coğrafyasındayız.
Daha da somutlaştırsak, siyasal ve yönetsel istikrarın korunabilmesi ve krizlerin yönetilebilmesi nedeniyle, sanki bu durum olağanmış ve ülke her koşulda aynı sonuçları üretecekmiş gibi bir normalleştirme eğilimi içindeyiz.
Bugün dünya, İran-ABD/İsrail savaşı sonrası için ekonomik, güvenlik ve jeopolitik olarak yeni bir düzene hazırlanıyor. Bu kalıcı kriz düzeninde, küresel istikrarsızlığın yeni bir norm olacağı beklentisi yüksek. Enerji ve tedarik zincirleri, güvenlik meselesinin merkezine yerleşti. Savaşlar askeri olarak devam etmekle birlikte, ekonomik, dijital ve bilişsel alanlarda da yürütülüyor. Kalıcı kriz düzeninde ülkelerin en önemli stratejik değeri, yönetim kapasitesi olacak. Yönetim kapasitesini belirleyen unsur, siyasal liderlik, siyasal kadrolar ve işbaşına getirilen insan kaynağıdır.
Türkiye'de ülkenin ana muhalefet partisi CHP, kendi kriziyle boğuştuğu için, bırakın dünyadaki krizleri derinlemesine takip edip buna göre alternatif politikalar geliştirmeyi, sadece akşam haberleri bağlamında bile dünyada ne olup bittiğini takip edebildiği kuşkulu.
CHP, kendi çoklu krizleri ile yüzleşip çözüm aramak yerine, krizi dışsallaştırmaya çalışarak, kendi krizinin sebebini iktidarda arıyor. Dolayısıyla, kendi krizinin bile ne olduğunu anlayamayan, analiz edemeyen ve krizden çıkış için politika geliştiremeyen bir parti, küresel sistemdeki kalıcı kriz düzeninde ülkesine de bir faydası olmaz. Dolayısıyla, kalıcı kriz düzeninde ülkeyi kimin yöneteceği meselesi, önümüzdeki seçimlerin ana gündemini belirler.