NASA 6 bin gezegen keşfettiğini duyurdu Sözcü Gazetesi

Ötegezegenlerin çağı 1992’de, bir pulsarın yörüngesinde dönen iki gezegenin keşfiyle başladı. 1995 yılında ise ilk kez, ana dizi bir yıldızın etrafında dönen bir ötegezegen bulundu. NASA’nın Kepler ve TESS görevleriyle birlikte keşifler hız kazandı.

2015 yılına gelindiğinde Kepler teleskobu bininci ötegezegeni tespit etmişti. 2016 yılı tek başına yaklaşık bin 500 gezegenin keşfedildiği bir rekor yılı oldu. 2022’de sayı 5 bini aştı. Son olarak, 2024 yılında NASA 6 bininci ötegezegenin doğrulandığını açıkladı.

6 bin  gezegen etkileyici bir sayı olsa da, Samanyolu Galaksisi’nde tahminen 100 milyar gezegenin bulunduğu düşünülürse bu sadece küçük bir başlangıç. Ancak bizim gibi yeni gelişen bir uzay uygarlığı için bu durum yine de kutlamaya değer.

Bu gezegenleri tespit etmenin ne kadar zor olduğu göz önüne alındığında bu başarı daha da anlam kazanıyor. Ötegezegenlerin çoğu yıldızlarının parlak ışığında gizleniyor ya da yıldızlarına çok uzak oldukları için tespit edilmeleri neredeyse imkânsız. Yine de teknolojik ilerlemeler sayesinde bu sınırlar her geçen gün genişliyor.

Keşfedilen ötegezegenler sadece sayıca değil, çeşitlilik açısından da dikkat çekiyor. Bazı ötegezegenler “sıcak Jüpiter” olarak biliniyor; bunlar dev gaz gezegenleri ve yıldızlarının etrafındaki bir turu sadece birkaç günde tamamlıyor. Merkür’ün kısa yörüngesini bile geride bırakacak kadar hızlı dönen ultra kısa periyotlu gezegenler de var.

Bazı gezegenler yıldızlarına o kadar yakın ki, tıpkı Ay’ın Dünya’ya dönük yüzü gibi, bir yüzleri hep aynı kalıyor. Bu gezegenlerin bir tarafı sürekli kavrulurken diğer tarafı dondurucu soğukta kalıyor. Hatta bazıları, yüzey sıcaklıkları nedeniyle erimiş halde olabilir.

Bunların dışında, demir yağmurları yağabilecek kadar aşırı koşullara sahip olanlar, yalnızca strafor kadar yoğun olanlar, okyanuslarla kaplı olanlar ya da zehirli gazlarla çevrili olanlar da keşfedildi.

Tüm bu keşiflerin temelinde ise tek bir büyük soru yatıyor: Evren’de yalnız mıyız?

NASA’nın Jet Propulsion Laboratuvarı’ndaki Exoplanet Exploration Programı (ExEP) lideri Dawn Gelino, “Her yeni gezegen türü bize gezegenlerin nasıl oluştuğu ve Dünya benzeri gezegenlerin ne kadar yaygın olabileceği hakkında bilgi veriyor. Eğer evrende yalnız olup olmadığımızı öğrenmek istiyorsak, bu bilgiler hayati önem taşıyor.” dedi.