Mayalar dünyanın biteceğine mi inanıyordu? Maya yazıtlarında dünyanın yok olacağı yazıyor mu?

2012 yılı yaklaşırken dünya genelinde büyük bir endişe dalgası yayılmıştı. Özellikle 21 Aralık 2012 tarihi, “kıyamet günü” olarak anılmaya başlanmış, Maya Takvimi’nin bu tarihte sona ermesi felaket senaryolarını beraberinde getirmişti. O gün geldi geçti ve dünya yerinde durdu.

Peki Maya uygarlığı gerçekten dünyanın sonunun geleceğine mi inanıyordu, yoksa modern dünya antik bir sistemi yanlış mı yorumladı?

MAYA TAKVİMİ NASIL ÇALIŞIYORDU?

Maya uygarlığı zamanı ölçmek için birden fazla takvim sistemi kullanıyordu. Bunlardan en çok yanlış anlaşılanı ise “Uzun Sayım Takvimi” oldu.

Bu takvim, günleri çok uzun zaman dilimleri içinde hesaplayan matematiksel bir sistemdi. 13 baktunluk bir döngüye dayanıyordu ve 21 Aralık 2012’de bu döngü tamamlanıyordu. Ancak bu bitiş, bir sonu değil, yeni bir döngünün başlangıcını ifade ediyordu.

2012 TARİHİ NEDEN BU KADAR BÜYÜTÜLDÜ?

Sorunun temelinde modern yorumlar yatıyor. 20. yüzyılın sonlarından itibaren bazı yazarlar ve popüler kültür figürleri, bu tarihi “kıyamet” kavramıyla ilişkilendirdi.

Medya, felaket filmleri ve komplo teorileri bu fikri besledi. Oysa Maya yazıtlarında dünyanın yok olacağına dair açık bir ifade bulunmuyor. Aksine, zamanın döngüsel olduğu vurgulanıyor.

MAYALAR KIYAMET KAVRAMINA NASIL BAKIYORDU?

Maya kozmolojisinde evren sürekli bir yenilenme halindeydi. Zaman, düz bir çizgi değil, tekrar eden döngülerden oluşuyordu.

Bir dönemin sona ermesi, başka bir dönemin başlaması anlamına geliyordu. Bu anlayış, modern dünyanın “son” algısından oldukça farklıydı. Mayalar için takvimin sıfırlanması, bugünün yılbaşı kutlamalarından çok da farklı değildi.

BİLİM İNSANLARI NE DİYOR?

Arkeologlar ve tarihçiler, 2012 kehanetinin bilimsel bir dayanağı olmadığını yıllardır vurguluyor. National Geographic gibi saygın kurumlar, bu tarihin Maya kültüründe özel ama yıkıcı olmayan bir anlam taşıdığını defalarca açıkladı. Bilim insanlarına göre yaşanan panik, antik bir bilginin modern korkularla harmanlanmasının bir sonucu.

POPÜLER KÜLTÜRÜN PAYI NE KADAR BÜYÜK?

Felaket senaryolarının yayılmasında filmler, kitaplar ve internet içerikleri büyük rol oynadı. Gerçek bilgi ile kurgu arasındaki çizgi bulanıklaştı.

Maya Takvimi, bilimsel bir zaman ölçüm aracıyken, kısa sürede küresel bir korku sembolüne dönüştü. Oysa geriye dönüp bakıldığında, ortada bir yanılgıdan çok bir yanlış anlama olduğu görülüyor.

Kaynak: National Geographic, IFL Science