Küresel piyasalarda jeopolitik gerilim ve Fed baskısı

ABD'de beklentilerin epey altında kalan tarım dışı istihdam verilerinin yansımalarıyla başlayan haftada yatırımcılar, jeopolitik ve ekonomik gelişmelerin paralelinde genel olarak temkinli kaldı.

ABD'li çip üreticisi Micron Technology'nin 2035 yılına kadar ülkede 250 milyar doların üzerindeki yatırım planı ve Güney Koreli yarı iletken üreticisi SK Hynix'in ABD piyasalarında işleme başlaması, yatırımcıların teknoloji sektörüne yönelik iyimserliklerini tazeledi.

Analistler, çip şirketlerine ilişkin büyüme beklentilerinin canlılığını koruduğunu belirterek, yatırımcıların işlem haftasının sonuna doğru Orta Doğu'daki jeopolitik risklerden çok teknoloji sektöründeki olumlu gelişmelere odaklandığını kaydetti.

Geçen hafta Fed'e yönelik şahin tahminler Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantı tutanaklarından alınan sinyallerle gücünü korurken, bankanın eylül ayında faiz artışı ihtimali yüzde 88 ile fiyatlandı.

Fed tutanakları, banka yetkililerinin çoğunun, yapay zeka kaynaklı güçlü talep, Orta Doğu'daki savaş veya tarife etkileri nedeniyle enflasyonun yüksek seyretmeye devam etmesi halinde faiz artırılmasının gerekli olabileceğini belirttiğini gösterdi.

Gelecek hafta ABD'de açıklanacak enflasyon verilerinin, Fed'in faiz patikasına ilişkin beklentiler üzerinde belirleyici olması beklenirken, Fed Başkanı Kevin Warsh'ın ABD Kongresi'nde gerçekleştireceği sunum da bankanın para politikasına yönelik sözle yönlendirmeleri açısından yakından takip edilecek.

Öte yandan Fed, para politikasının yürütülmesini geliştirmek amacıyla oluşturulan 5 çalışma grubunun liderini ve hedeflerini duyurdu.

Fed'den yapılan açıklamaya göre, çalışma grupları, para politikasının genel işleyişi açısından merkezi öneme sahip alanları inceleyecek. Fed Başkanı Kevin Warsh, konuya ilişkin açıklamasında, bankanın fiyat istikrarı ve maksimum istihdamı sağlama kararlılığının sarsılmaz olduğunu vurguladı.

ABD ekonomisinin son nesil boyunca önemli ölçüde değiştiğini ve bu değişimin hiçbir zaman şu anda olduğu kadar belirgin olmadığını belirten Warsh, her çalışma grubunun, politika yapıcıların kullandığı araç ve yöntemlerin, analitik araçların ve politika yaklaşımlarının iyileştirilip iyileştirilemeyeceğini titizlikle değerlendireceğini kaydetti.

Warsh, "Hedef çok net, Fed'in bu kritik dönemde hedeflerimize ulaşmak için en iyi konumda olmasını sağlamak." dedi.

Jeopolitik tarafta ABD ile İran arasındaki karşılıklı askeri hamleler Orta Doğu'da barış ikliminin kalıcılığının sorgulanmasına yol açarak piyasalarda jeopolitik risk algısının sürmesine neden oldu. ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın kendilerinden görüşmeleri devam ettirmelerini istediğini belirterek, "Kabul ettik, ancak ABD ateşkesin sona erdiğini açık bir dille bildirdi." ifadelerini kullandı.

Enflasyon görünümüne dair belirsizlikleri derinleştiren bu jeopolitik tansiyon, yatırımcıların karar alma sürecini zorlaştırırken Orta Doğu'da artan gerilimlerin etkisiyle Brent petrolün varil fiyatı, 4 haftalık düşüş serisini sonlandırdı.

Gelecek hafta Orta Doğu'ya ilişkin gelişmelerin yanı sıra hızlanacak bilanço sezonunda önemli şirket ve bankaların finansal sonuçları da yatırımcıların odağında bulunacak.

Bu arada Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Ekonomik Görünüm Raporu'nu güncelledi. Fon küresel ekonomik büyüme tahminini bu yıl için yüzde 3,1'den yüzde 3'e düşürdü. IMF Raporu'nda Türkiye ekonomisinin bu yıl yüzde 2,9, gelecek yıl yüzde 3,6 büyümesinin beklendiği bildirildi.

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi önceki haftaya göre yaklaşık 7 baz puan artışla yüzde 4,56'ya çıkarken dolar endeksi 100 seviyesinde güçlü duruşu sürdürdü.

Güçlü kalmaya devam eden dolar, yükselen tahvil faizleri ve Fed'e yönelik şahin öngörüler altının ons fiyatını baskıladı. Altının onsu haftayı yüzde 1,3 değer kaybıyla 4 bin 119 dolarda tamamladı. Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 5,5 artışla 75,9 dolara çıktı.

New York borsası karışık seyretti

New York borsasında geçen hafta karışık bir seyir öne çıktı. Haftalık bazda New York borsasında S&P 500 yüzde 1,23, Nasdaq endeksi yüzde 1,74 yükselirken, Dow Jones endeksi yüzde 0,50 düştü.

Cuma günü Nasdaq borsasında işlem görmeye başlayan SK Hynix'in hisseleri, 170 dolardan açılış yaptı. Şirketin hisseleri, Wall Street'teki ilk gününde, 149 dolarlık listelenme fiyatına göre yaklaşık yüzde 13 değer kazandı.

Hisseleri yüzde 4 yükselen Nvidia ile yüzde 6 artan Meta da piyasalardaki olumlu seyre katkı yaptı.

Makroekonomik veri tarafında, ABD'nin dış ticaret açığı mayısta aylık bazda yüzde 42,2 artarak 77,6 milyar dolarla Mart 2025'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

ABD'de tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi de haziranda yüzde 3,7'ye çıkarak Eylül 2023'ten bu yana en yüksek seviyesini gördü. Ülkede Tedarik Yönetim Enstitüsü (ISM) hizmet sektörü Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI), haziranda 54 değerine gerileyerek beklentilerin altında gerçekleşti.

S&P Global'in hizmet sektörü PMI verisi ise haziranda bir önceki aya kıyasla 0,5 puan artışla 51,2'ye çıktı. İmalat ve hizmet sektörlerini kapsayan bileşik PMI da haziranda aylık bazda 0,4 puan artarak 51,9'a yükseldi.

Gelecek hafta salı Fed Başkanı Warsh'ın Temsilciler Meclisi'ndeki sunumu, enflasyon, çarşamba Fed Başkanı Warsh'un Senato Bankacılık Komitesi'ndeki sunumu, ÜFE verisi, Fed'in Bej Kitap raporu, New York Fed sanayi endeksi, perşembe Philadelphia Fed imalat endeksi, perakende satışlar, haftalık işsizlik maaşı başvuruları, bekleyen konut satışları, cuma sanayi üretimi, inşaat izinleri, konut başlangıçları, kapasite kullanımı ve Michigan tüketici güven endeksi verileri takip edilecek.

Avrupa borsaları negatif seyretti

Avrupa borsaları, geçen hafta satıcılı seyrederken Orta Doğu'daki gelişmeler yakından takip edildi. Gözler gelecek hafta Avro Bölgesi'nde açıklanacak enflasyon verilerine çevrildi.

Petrol fiyatlarındaki yükselişler enflasyon riskleriyle bölge piyasalarındaki düşüşlerde etkili oldu. Öte yandan ABD Başkanı Trump'ın İspanya'ya yönelik "Artık herhangi bir ticari iş yapmak istemiyoruz." açıklaması risk algısını artıran gelişme olarak öne çıktı.

Bölgede üretici fiyatları mayısta yıllık bazda yüzde 5,9 ile beklentilerin üzerinde arttı. Verinin kırılımları enerji maliyetlerindeki artışa işaret etti. Analistler, üretici fiyatlarındaki artışın yıllık bazda beklentileri aştığını kaydederek, bu durumun bölgede enflasyon risklerinin bir süre daha devam edebileceği değerlendirmelerini öne çıkardı. Almanya'da sanayi üretimi mayısta aylık yüzde 0,9 ile tahminlerin üzerinde arttı. Takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi ise yıllık bazda değişim göstermedi.

İngiltere'de siyasi gelişmeler de yakından izlendi. Aşırı sağcı Reform UK Partisi lideri Nigel Farage, aldığı bağışları bildirmediğinin ortaya çıkmasının ardından milletvekilliğinden istifa ettiğini ancak kendisinden boşalan koltuk için yapılacak seçimde yeniden yarışacağını açıkladı.

Öte yandan Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, gelişmiş yapay zeka modellerinin siber saldırıları daha hızlı ve etkili hale getirmesiyle artan risklere karşı önlemler içeren eylem planı hazırladı.

AB Komisyonundan yapılan açıklamada, yeni nesil gelişmiş yapay zeka modellerinin siber güvenlik anlayışını yeniden şekillendirdiğine işaret edildi. Açıklamada, "Yapay zeka, güvenlik açıklarını tespit etmek, saldırıları otomatikleştirmek ve siber olayların ölçeği ile hızını benzeri görülmemiş düzeyde artırmak amacıyla kötüye kullanılabiliyor." ifadelerine yer verildi.

Gelecek hafta yarı iletken sektöründe kritik yere sahip ASML'nin bilançosu yatırımcılarca dikkatle takip edilecek.

Bu gelişmelerle geçen hafta İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,69, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,99, İtalya'da MIB 30 endeksi yüzde 0,39 ve Almanya'da DAX endeksi yüzde 2,76 düştü.

Gelecek hafta çarşamba Avro Bölgesi'nde sanayi üretimi, perşembe İngiltere'de sanayi üretimi, cuma Avro Bölgesi'nde enflasyon verileri karşılanacak.

Asya tarafında risk algısı yüksek seyretti

Asya borsaları geçen hafta Hong Kong hariç negatif bir seyir izlerken Orta Doğu'da yükselen jeopolitik tansiyonun enerji ithalatına bağımlı ekonomiler üzerindeki olası etkileri piyasalarda risk algısını artırdı.

Çinli DeepSeek'in kendi yapay zeka çipini geliştirdiğine dair haber akışının küresel yankıları Asya'da da hissedildi. Bölgede yarı iletken sektöründe oynaklıklar artarken Güney Koreli SK Hynix'in ABD piyasalarında işleme açılması olumlu bir gelişme olarak ön planda yer aldı.

Öte yandan Japonya'da hükümetin emeklilik fonlarının yerli finansal varlıklara yönelik yatırımlarını artırmaya teşvik etmek için adım atmaya hazırlanması, Japon yeni üzerindeki değer kaybı baskısını sınırladı.

Dolar/yen paritesi, 161,7 seviyesinde bulunarak 40 yılın zirvelerinde hareket etmeye devam ediyor.

Ülkede Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) haziranda aylık bazda yüzde 0,4 ile beklentilere paralel artarken endeksteki artış yıllık bazda yüzde 7,1 ile öngörüleri aştı. Veriler, ülkede maliyet kaynaklı enflasyon baskılarının sürdüğüne işaret etti.

Bu arada yarı iletken sektöründe Samsung Electronics, ikinci çeyrek finansal sonuçlarını açıkladı. Şirket, faaliyet karının 89,4 trilyon wona (yaklaşık 58,5 milyar dolar) yükseldiğini bildirdi.

Buna karşın, büyük ölçekli veri merkezi yatırımlarının yapay zeka altyapısında ulaştığı seviyenin ardından büyüme ivmesinin mevcut değerlemeleri destekleyip destekleyemeyeceğine yönelik endişeler yatırımcı iştahını sınırladı.

Söz konusu gelişmelerle haftalık bazda, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,17, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 7,57 ve Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,70 düşerken Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 3,53 yükseldi.

Gelecek hafta salı sanayi üretimi, kapasite kullanımı, çarşamba Çin'de büyüme, sanayi üretimi, perakende satışlar verileri takip edilecek.

Yurt içinde ödemeler dengesi verileri açıklanacak

Yurt içinde geçen hafta satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 0,67 düşüşle 14.321,19 puandan kapandı. Gelecek hafta Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanacak mayıs ayı ödemeler dengesi verileri takip edilecek.

AA Finans Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının mayısta 1 milyar 127,5 milyon dolar açık vereceğini tahmin etti. Ekonomistler, cari işlemler hesabının bu yıl ise 52 milyar 255 milyon dolar açık vereceğini öngördü. Ankete katılan ekonomistlerin bu yıl için cari açık beklentisi 45 milyar dolar ile 62 milyar 800 milyon dolar arasında yer aldı.

Öte yandan 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, Türkiye'nin ev sahipliğinde Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlendi. Zirvedeki haber akışı piyasaların yönü üzerinde etkili oldu.

Dolar/TL, haftayı önceki haftalık kapanışın yüzde 0,4 üzerinde 46,9720'den tamamladı.

Gelecek hafta yurt içinde pazartesi ödemeler dengesi, perşembe bütçe dengesi, cuma konut satışları, konut fiyat endeksi ve uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings'in beklenen Türkiye değerlendirmesi raporu takip edilecek.

Yurt içinde piyasalar çarşamba günü 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü dolayısıyla kapalı olacak.