Koskoca çukurdan tonlarca beyaz altın çıkıyor Sözcü Gazetesi

Geologlar, Amerika Birleşik Devletleri'nin Nevada ve Oregon eyalet sınırında yer alan antik bir volkanik kraterde, bugüne kadar ölçülmüş en yüksek konsantrasyona sahip lityum yataklarından birini tespit etti. Science Advances dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, McDermitt Kalderası içerisindeki Thacker Pass bölgesinde yer alan "illit" adlı kil mineralinde sıra dışı oranda lityum elementine rastlandı.

Yaklaşık 16,4 milyon yıl önce Yellowstone sıcak nokta hattındaki devasa bir volkanik patlamayla oluşan McDermitt Kalderası, 45x35 kilometre boyutlarında çökmüş bir havza niteliği taşıyor. Zamanla göl sularının volkanik küllerle birleşmesi sonucu oluşan kil taşları, yüksek oranda lityum barındırıyor.

Raporda öne çıkan veriler şu şekilde:

Lityum tenörü; Thacker Pass'teki illit mineralinde ağırlıkça %1,3 ila %2,4 arasında lityum ölçüldü. Bu oran, küresel ortalama olan %0,4’ün oldukça üzerindedir.

Havzadaki tortuların toplamda 22 ila 44 milyon ABD tonu (yaklaşık 20-40 milyon metrik ton) lityum içerebileceği, maksimum tahminin ise 132 milyon ABD tonuna (yaklaşık 120 milyon metrik ton) kadar çıkabileceği hesaplanıyor. Ancak çalışmada, bu verilerin resmi raporlama standartlarına (kodlarına) uygun kesinleşmiş bir rezerv beyanı olmadığı vurgulanıyor.

Yüksek tenörlü illit bölgesi şu ana kadar yalnızca kalderanın güney yarısında tespit edildi. Oregon sınırındaki kuzey bölgelerinde yapılan sondajlarda benzer yoğunlukta bulgulara rastlanmadı.

Elektrikli araç bataryaları ve yenilenebilir enerji şebekelerinin depolama sistemleri için kritik önemde olan lityuma yönelik küresel talebin, 2040 yılına kadar hızla artması bekleniyor. Araştırmada yer alan projeksiyonlar, 2040 yılına kadar lityum talebinin 2022 üretimine kıyasla 8 kat artarak 1,1 milyon ABD tonuna ulaşacağını öngörüyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ise mevcut politikalar doğrultusunda 5 katlık bir artış modelliyor.

IEA verilerine göre, maden kaynaklı lityum arzı küresel ölçekte yüksek oranda merkezileşmiş durumda olup, 2024 yılı itibarıyla toplam üretimin %75'inden fazlası yalnızca üç üretici ülke tarafından karşılanmaktadır.

Bölgedeki maden haklarını elinde bulunduran Lithium Americas firması, Thacker Pass projesinin 1. Aşamasında yıllık 40 bin metrik ton lityum karbonat üretmeyi planlıyor ve tesiste mekanik tamamlanma için 2027 sonunu hedefliyor. Nevada eyaleti düzenleyici kurumlarının raporlarına göre üretim; açık ocak madenciliği, kırma ve sülfürik asit fabrikasının kullanılacağı asit liçi yöntemlerini içeriyor.